Bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc có được bảo hộ quyền tác giả?

Bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc không chỉ đóng vai trò là tài liệu kỹ thuật phục vụ thi công mà còn là sản phẩm sáng tạo trí tuệ của kiến trúc sư và đơn vị thiết kế. Vậy bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc có được bảo hộ quyền tác giả hay không, pháp luật Việt Nam quy định vấn đề này như thế nào? Bài viết sau, VCD sẽ giúp bạn giải đáp và đưa ra những nội dung quan trọng cần lưu ý.

Bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc là gì?

Bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc là tập hợp các bản vẽ thể hiện ý tưởng, giải pháp không gian, hình khối, kết cấu, công năng và thẩm mỹ của một công trình xây dựng. Đây là sản phẩm sáng tạo được hình thành trong quá trình lao động trí óc của kiến trúc sư hoặc đơn vị tư vấn thiết kế.

Về bản chất, bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc có thể bao gồm:

• Bản vẽ mặt bằng tổng thể, mặt bằng các tầng

• Bản vẽ mặt đứng, mặt cắt công trình

• Bản vẽ phối cảnh, mô phỏng 3D

• Hồ sơ thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công

Mỗi bản vẽ không chỉ thể hiện thông số kỹ thuật mà còn phản ánh dấu ấn sáng tạo riêng của người thiết kế. Chính yếu tố sáng tạo này là cơ sở để xem xét bảo hộ quyền tác giả đối với bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc.

Bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc có được bảo hộ quyền tác giả?

Theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, quyền tác giả được bảo hộ đối với các tác phẩm do cá nhân, tổ chức trực tiếp sáng tạo bằng lao động trí tuệ và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt mục đích sử dụng, giá trị hay hình thức thể hiện của tác phẩm. Nguyên tắc này áp dụng chung cho mọi lĩnh vực sáng tạo, trong đó có lĩnh vực kiến trúc và xây dựng.

Cụ thể, tại Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, pháp luật quy định rõ các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, bao gồm: “Tác phẩm kiến trúc; bản vẽ, sơ đồ, bản đồ, thiết kế liên quan đến kiến trúc, xây dựng…”.

Bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc được xác định là một dạng tác phẩm kiến trúc và tác phẩm đồ họa kỹ thuật, do đó thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả. Ngay khi bản vẽ được hoàn thành và thể hiện dưới dạng cụ thể như bản vẽ giấy, file thiết kế kỹ thuật, bản vẽ CAD, mô hình 3D hoặc hồ sơ thiết kế điện tử, quyền tác giả đã tự động phát sinh, không phụ thuộc vào việc đăng ký hay công bố.

Như vậy, bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc hoàn toàn được bảo hộ quyền tác giả theo pháp luật Việt Nam, và việc hiểu đúng, áp dụng đúng quy định này sẽ giúp cá nhân, tổ chức trong lĩnh vực kiến trúc – xây dựng chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp, hạn chế rủi ro tranh chấp và nâng cao giá trị pháp lý của hồ sơ thiết kế.

Phạm vi bảo hộ quyền tác giả đối với bản vẽ thiết kế kiến trúc

Khi được bảo hộ quyền tác giả, bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc không chỉ được công nhận về mặt pháp lý mà còn được bảo vệ toàn diện cả về quyền nhân thân và quyền tài sản. Đây là cơ sở quan trọng giúp tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả kiểm soát việc sử dụng, khai thác và bảo vệ giá trị sáng tạo của bản vẽ trong thực tế.

Quyền nhân thân của tác giả

Quyền nhân thân là những quyền gắn liền trực tiếp với cá nhân tác giả – người trực tiếp sáng tạo ra bản vẽ thiết kế. Theo quy định pháp luật, tác giả bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc có các quyền nhân thân sau:

• Đặt tên cho tác phẩm

• Đứng tên thật hoặc bút danh trên bản vẽ

• Công bố hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm

• Bảo vệ sự toàn vẹn của bản vẽ, không cho người khác sửa chữa, cắt xén làm sai lệch nội dung thiết kế

Lưu ý: Trừ quyền công bố, các quyền nhân thân nêu trên được pháp luật bảo hộ vô thời hạn, kể cả khi quyền tài sản đã hết thời hạn bảo hộ.

Quyền tài sản đối với bản vẽ thiết kế

Bên cạnh quyền nhân thân, quyền tài sản là nhóm quyền gắn liền với khả năng khai thác kinh tế của bản vẽ thiết kế. Chủ sở hữu quyền tác giả bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc (có thể là tác giả hoặc tổ chức, cá nhân được chuyển giao quyền) có các quyền sau:

• Sao chép bản vẽ

• Phân phối, chuyển giao, cho thuê bản vẽ

• Cho phép sử dụng bản vẽ để thi công công trình

• Khai thác thương mại từ bản vẽ thiết kế

Lưu ý: Thời hạn bảo hộ quyền tài sản đối với tác phẩm kiến trúc là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo sau khi tác giả qua đời.

Trên đây là bài viết giải đáp vấn đề“Bản vẽ thiết kế công trình kiến trúc có được bảo hộ quyền tác giả?”. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp cá nhân, tổ chức hạn chế rủi ro tranh chấp và bảo vệ hiệu quả giá trị sáng tạo trong hoạt động kiến trúc – xây dựng.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp