Không ít người cho rằng chỉ những tác phẩm có hình thức trình bày cầu kỳ hoặc được in ấn thành sách mới được bảo hộ quyền tác giả. Tuy nhiên, với sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số, ngày càng nhiều tác phẩm được sáng tạo và thể hiện đơn thuần dưới dạng ký tự như bài viết, giáo trình, kịch bản, nội dung website, tài liệu điện tử. Vậy các tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự có được bảo hộ quyền tác giả không? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!
Tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự
Hiện nay, pháp luật không có khái niệm riêng biệt về “tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự”. Tuy nhiên, có thể hiểu tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự là những tác phẩm được sáng tạo và thể hiện thông qua hệ thống chữ viết, ký hiệu, con số, mã hóa… có thể đọc, nhận biết và lưu trữ dưới dạng văn bản.
Các tác phẩm này bao gồm nhưng không giới hạn ở:
- Bài viết văn học, truyện ngắn, tiểu thuyết
- Bài báo, bài SEO, nội dung website
- Giáo trình, bài giảng, tài liệu đào tạo
- Kịch bản phim, kịch bản quảng cáo
- Báo cáo nghiên cứu, luận văn
- Nội dung số được thể hiện bằng ký tự (PDF, Word, HTML…)
Điểm chung của các tác phẩm trên là đều được thể hiện thông qua ký tự và có thể xác định được hình thức vật chất, dù là trên giấy hay trên file điện tử.
Các tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự có được bảo hộ quyền tác giả không?
Theo khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 quy định: “Tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả bao gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học được thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, không phân biệt phương tiện, ngôn ngữ, hình thức thể hiện, chất lượng, số lượng.”
Quy định này cho thấy, pháp luật Việt Nam không đặt ra bất kỳ sự giới hạn nào về hình thức thể hiện của tác phẩm khi xem xét bảo hộ quyền tác giả. Nói cách khác, việc một tác phẩm được thể hiện bằng chữ viết, ký tự, con số, ký hiệu hay được trình bày trên giấy, trên môi trường số hoặc dưới dạng dữ liệu điện tử không phải là căn cứ để loại trừ khả năng được bảo hộ.
Theo đó, để một tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả, pháp luật chỉ yêu cầu đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:
- Tác phẩm phải thuộc lĩnh vực văn học, nghệ thuật hoặc khoa học: Đây là phạm vi bảo hộ chung mà Luật Sở hữu trí tuệ đặt ra cho các đối tượng được hưởng quyền tác giả.
- Tác phẩm phải được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định: Hình thức vật chất ở đây được hiểu rất rộng, bao gồm văn bản in ấn trên giấy, tệp tin điện tử, nội dung đăng tải trên website, tài liệu lưu trữ dưới dạng số hóa… Chỉ cần tác phẩm có thể được nhận biết, sao chép hoặc truyền đạt thì đã được coi là có hình thức vật chất.
Trong khi đó, các tác phẩm dưới dạng ký tự rõ ràng thuộc nhóm tác phẩm văn học hoặc khoa học và được thể hiện thông qua văn bản in ấn hoặc file điện tử.
Như vậy, tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự hoàn toàn được bảo hộ quyền tác giả theo quy định của pháp luật Việt Nam, không phụ thuộc vào việc tác phẩm được viết tay, đánh máy, đăng tải trên Internet hay lưu trữ dưới dạng dữ liệu số.
Ngay khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, quyền tác giả phát sinh một cách tự động, không bắt buộc phải đăng ký. Trong trường hợp quyền tác giả bị xâm phạm, tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm dạng ký tự có đầy đủ căn cứ pháp lý để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.
Phạm vi bảo hộ và quyền của tác giả đối với tác phẩm dạng ký tự
Việc tác phẩm dạng ký tự được bảo hộ quyền tác giả đồng nghĩa với việc tác giả được pháp luật ghi nhận và bảo vệ các quyền gắn liền với tác phẩm đó. Do vậy, cần làm rõ phạm vi bảo hộ cũng như các quyền mà tác giả được hưởng để tránh những nhầm lẫn trong quá trình sử dụng và khai thác tác phẩm.
Phạm vi bảo hộ
Theo Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ 2022: “Quyền tác giả phát sinh kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định.”
Như vậy, khi tác phẩm dạng ký tự đáp ứng đủ điều kiện bảo hộ, quyền tác giả phát sinh tự động, không phụ thuộc vào việc đăng ký.
Các quyền của tác giả tác phẩm dưới dạng ký tự
Quyền nhân thân của tác giả tác phẩm dưới dạng ký tự:
- Đặt tên cho tác phẩm
- Đứng tên thật hoặc bút danh
- Công bố hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm
- Bảo vệ sự toàn vẹn của nội dung tác phẩm
Quyền tài sản của tác giả tác phẩm dưới dạng ký tự:
- Sao chép tác phẩm
- Phân phối, truyền đạt đến công chúng
- Cho thuê, khai thác thương mại
- Cho phép người khác sử dụng có trả phí
Trong trường hợp bị sao chép, sử dụng trái phép bài viết, nội dung ký tự, tác giả có quyền:
- Yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm
- Yêu cầu xin lỗi, bồi thường
- Khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền
Trên đây là bài viết “Các tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự có được bảo hộ quyền tác giả không?”. Hy vọng nội dung bài viết sẽ giúp tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả hiểu đúng phạm vi bảo hộ đối với tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự, từ đó chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình sáng tạo, khai thác và sử dụng tác phẩm.
Trân trọng,
Câu hỏi thường gặp
1. Tác phẩm dạng ký tự có cần đăng ký mới được bảo hộ quyền tác giả không?
Không. Quyền tác giả phát sinh tự động kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đăng ký.
2. Những trường hợp nào tác phẩm thể hiện dưới dạng ký tự không được bảo hộ quyền tác giả?
Một số đối tượng dù được thể hiện bằng ký tự nhưng không được bảo hộ quyền tác giả, bao gồm tin tức thời sự thuần túy, văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính, quy trình, phương pháp hoạt động, số liệu và dữ kiện đơn thuần theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.