Chuyển nhượng quyền tác giả rồi có được đứng tên tác phẩm không?

Chuyển nhượng quyền tác giả là hoạt động phổ biến trong quá trình khai thác và thương mại hóa các sản phẩm sáng tạo. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn rằng sau khi chuyển nhượng quyền tác giả rồi có được đứng tên tác phẩm không? Bài viết dưới đây VCD sẽ giúp bạn làm rõ.

Quyền tác giả gồm những quyền nào?

Để hiểu rõ việc chuyển nhượng quyền tác giả có ảnh hưởng đến quyền đứng tên hay không, trước tiên cần nắm vững cấu trúc pháp lý của quyền tác giả theo quy định hiện hành.

Căn cứ theo Điều 19 và Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tác giả được chia thành hai nhóm quyền cơ bản, bao gồm: quyền nhân thân và quyền tài sản. Mỗi nhóm quyền có bản chất pháp lý khác nhau và dẫn đến những hệ quả hoàn toàn khác nhau trong quá trình chuyển nhượng.

Quyền nhân thân

Quyền nhân thân là những quyền gắn liền trực tiếp với danh tính, uy tín và danh dự của tác giả, không thể tách rời khỏi người sáng tạo ra tác phẩm. Đây là nhóm quyền mang tính “cá nhân tuyệt đối”, được pháp luật bảo vệ chặt chẽ.

• Đặt tên cho tác phẩm

• Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm

• Công bố tác phẩm

• Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm

Phần lớn quyền nhân thân không thể chuyển nhượng cho người khác (trừ quyền công bố có thể được chuyển giao theo thỏa thuận). Điều này đồng nghĩa với việc, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, mối liên hệ giữa tác giả và tác phẩm vẫn luôn được pháp luật ghi nhận.

Quyền tài sản

Khác với quyền nhân thân, quyền tài sản là những quyền mang tính kinh tế, cho phép chủ sở hữu khai thác tác phẩm nhằm mục đích thương mại và thu lợi nhuận.

Theo quy định của pháp luật, quyền tài sản bao gồm:

• Sao chép tác phẩm

• Phân phối, nhập khẩu bản sao

• Truyền đạt tác phẩm đến công chúng

• Cho thuê bản gốc hoặc bản sao

• Làm tác phẩm phái sinh

Đây là nhóm quyền có thể chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần cho người khác theo quy định pháp luật.

Như vậy, việc phân định rõ quyền tác giả bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản không chỉ mang ý nghĩa lý thuyết, mà còn quyết định trực tiếp đến phạm vi chuyển nhượng trong thực tế.

Chuyển nhượng quyền tác giả rồi có được đứng tên tác phẩm không?

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc chuyển nhượng quyền tác giả không làm mất đi quyền đứng tên của tác giả đối với tác phẩm. Đây là một trong những quyền nhân thân cơ bản, gắn liền với danh tính và uy tín của người sáng tạo.

Căn cứ theo Khoản 2 Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ: “Tác giả có quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên khi tác phẩm được công bố, sử dụng.”

Trong khi đó, theo quy định tại Điều 45 Luật Sở hữu trí tuệ, chỉ có quyền tài sản mới được phép chuyển nhượng. Điều này có nghĩa là khi thực hiện chuyển nhượng, tác giả chỉ chuyển giao quyền khai thác, sử dụng và hưởng lợi kinh tế từ tác phẩm, chứ không chuyển giao quyền nhân thân.

Nói cách khác, bên nhận chuyển nhượng có quyền sử dụng tác phẩm để kinh doanh, khai thác thương mại nhưng không có quyền thay thế hoặc xóa tên tác giả gốc. Do đó, dù tác phẩm đã được chuyển nhượng toàn bộ quyền tài sản, thì trên thực tế, tên của tác giả vẫn phải được ghi nhận đầy đủ khi tác phẩm được công bố hoặc sử dụng.

Đây chính là nguyên tắc nhằm bảo vệ sự công bằng trong hoạt động sáng tạo, đảm bảo rằng người tạo ra giá trị trí tuệ luôn được ghi nhận xứng đáng.

Ví dụ thực tế

Giả sử bạn là người trực tiếp sáng tạo và viết nên một cuốn sách. Sau khi hoàn thành, bạn ký hợp đồng chuyển nhượng toàn bộ quyền tài sản đối với tác phẩm này cho một công ty xuất bản.

Khi đó, về mặt pháp lý:

• Công ty xuất bản sẽ có quyền in ấn, phát hành, phân phối và khai thác thương mại cuốn sách dưới nhiều hình thức khác nhau (bán lẻ, tái bản, phát hành ebook, chuyển thể…).

• Công ty cũng có thể thu toàn bộ lợi nhuận phát sinh từ việc kinh doanh tác phẩm theo nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng.

Tuy nhiên, một điểm quan trọng cần nhấn mạnh: Bạn vẫn là tác giả của cuốn sách đó.

Điều này đồng nghĩa với việc:

• Trên bìa sách, trang thông tin tác giả hoặc trong bất kỳ lần công bố nào, tên của bạn vẫn phải được ghi nhận đầy đủ (dưới tên thật hoặc bút danh).

• Danh tính của bạn với tư cách là người sáng tạo không bị thay đổi, dù quyền khai thác kinh tế đã được chuyển giao.

Lưu ý: Công ty xuất bản không được phép tự ý thay thế tên tác giả bằng một người khác, cũng như không được xóa tên bạn khỏi tác phẩm, trừ khi:

• Có sự đồng ý rõ ràng từ bạn, hoặc

• Có thỏa thuận hợp pháp khác nhưng không vi phạm quy định về quyền nhân thân

Ví dụ này cho thấy rõ bản chất của việc chuyển nhượng quyền tác giả. Bạn có thể “bán quyền khai thác” tác phẩm, nhưng không thể “bán danh tính sáng tạo” của mình.

Trên đây là bài viết “Chuyển nhượng quyền tác giả rồi có được đứng tên tác phẩm không?”. Hy vọng sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất pháp lý của việc chuyển nhượng quyền tác giả, cũng như là quyền đặt tên tác phẩm.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp