Khi quyền tác giả, quyền liên quan bị xâm phạm, khởi kiện vụ án dân sự là một trong những biện pháp pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bị xâm phạm đều có thể khởi kiện ngay, mà phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự và pháp luật sở hữu trí tuệ. Bài viết dưới đây, VCD sẽ làm rõ các điều kiện khởi kiện vụ án dân sự về quyền tác giả, quyền liên quan.
Quyền khởi kiện vụ án dân sự về quyền tác giả, quyền liên quan
Căn cứ Điều 56 Nghị định 22/2018/NĐ-CP và được kế thừa, cập nhật tại Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan (Nghị định 17/2023), việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan được thực hiện như sau:
Chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan có thể trực tiếp thực hiện quyền của mình hoặc ủy quyền cho tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan hoặc cho tổ chức, cá nhân khác thay mặt mình thực hiện việc bảo vệ quyền. Chủ thể được ủy quyền có trách nhiệm công khai thông tin để các tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác, sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng liên hệ thỏa thuận về việc sử dụng.
Nội dung này cũng được ghi nhận tại Mục II.1 Thông tư liên tịch 02/2008/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BVHTT&DL-BKH&CN-BTP khi quy định về quyền khởi kiện vụ án dân sự liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan.
Theo đó, các chủ thể có quyền khởi kiện bao gồm:
- Tác giả; chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan; người thừa kế hợp pháp của tác giả hoặc của chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan; cá nhân, tổ chức được chuyển giao quyền từ chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan; cá nhân, tổ chức sử dụng tác phẩm theo hợp đồng; người biểu diễn; nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình; tổ chức phát sóng.
- Tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan; tổ chức, cá nhân khác được chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan ủy quyền khởi kiện.
- Cơ quan nhà nước, tổ chức có liên quan, trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình, có quyền khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ lợi ích công cộng hoặc lợi ích của Nhà nước trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan.
Điều kiện khởi kiện vụ án dân sự về quyền tác giả, quyền liên quan
Điều kiện khởi kiện vụ án dân sự về quyền tác giả, quyền liên quan được quy định tại Khoản 1 Mục IIIA Thông tư liên tịch 02/2008/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BVHTT&DL-BKH&CN-BTP, cụ thể như sau:
Điều kiện 1: Quyền tác giả, quyền liên quan đã phát sinh theo quy định của pháp luật
Quyền tác giả và quyền liên quan được xác lập theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ 2022.
“1. Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.
2. Quyền liên quan phát sinh kể từ khi cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa được định hình hoặc thực hiện mà không gây phương hại đến quyền tác giả.”
Theo đó, tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan có quyền nộp đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan theo Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ 2022.
Tuy nhiên, việc đăng ký này không phải là điều kiện bắt buộc để được pháp luật công nhận và bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan.
Trong trường hợp phát sinh tranh chấp và đương sự yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, Tòa án vẫn có trách nhiệm xem xét, giải quyết không phụ thuộc vào việc người khởi kiện đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký hay chưa, đã nộp đơn đăng ký hay chưa.
Điều kiện 2: Quyền tác giả, quyền liên quan vẫn còn trong thời hạn bảo hộ
Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan chỉ được thực hiện các quyền nhân thân và quyền tài sản của mình trong phạm vi và thời hạn bảo hộ do pháp luật quy định.
Thời hạn bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan được xác định theo:
- Điều 27 và Điều 34 Luật Sở hữu trí tuệ 2022;
- Điều 26, Nghị định 85/2011/NĐ-CP
Khi đã hết thời hạn bảo hộ (ngoại trừ các quyền nhân thân quy định tại khoản 1, 2 và 4 Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ), các quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan không còn được pháp luật bảo vệ. Vì vậy, Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ án khi các quyền này vẫn đang trong thời hạn bảo hộ, trừ những quyền mà pháp luật không quy định thời hạn bảo hộ.
Trên đây là bài viết “Điều kiện khởi kiện vụ án dân sự về quyền tác giả, quyền liên quan”. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp tác giả, chủ sở hữu quyền và các tổ chức, cá nhân liên quan hiểu rõ căn cứ pháp lý, điều kiện cần thiết trước khi tiến hành khởi kiện, từ đó bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của pháp luật.
Trân trọng,
Câu hỏi thường gặp
1. Có bắt buộc phải đăng ký quyền tác giả mới được khởi kiện dân sự về quyền tác giả, quyền liên quan không?
Không bắt buộc. Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định. Tuy nhiên, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là chứng cứ quan trọng giúp việc chứng minh quyền sở hữu thuận lợi hơn khi khởi kiện.
2 Nếu thiếu một trong các điều kiện khởi kiện dân sự về quyền tác giả, quyền liên quan thì sao?
Trong trường hợp chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện, Tòa án có thể yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ hoặc trả lại đơn khởi kiện. Vì vậy, việc rà soát kỹ điều kiện pháp lý trước khi nộp đơn là rất cần thiết để tránh mất thời gian và công sức.