Làm thế nào để biết một tác phẩm còn thời hạn bảo hộ?

Thời hạn bảo hộ quyền tác giả là yếu tố quan trọng quyết định việc một tác phẩm còn được pháp luật bảo vệ hay đã trở thành tài sản chung của xã hội. Khi thời hạn bảo hộ kết thúc, tác phẩm sẽ thuộc phạm vi công cộng, bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào cũng có thể khai thác mà không cần xin phép tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả. Vậy làm thế nào để biết một tác phẩm còn thời gian bảo hộ? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Thời hạn bảo hộ quyền tác giả là gì?

Thời hạn bảo hộ quyền tác giả là khoảng thời gian mà pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm. Trong thời gian này, việc sử dụng hoặc khai thác tác phẩm thường phải được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả, trừ một số trường hợp ngoại lệ theo quy định của pháp luật.

Theo quy định tại Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, thời hạn bảo hộ quyền tác giả được xác định khác nhau tùy thuộc vào loại quyền và loại tác phẩm.

Pháp luật Việt Nam chia quyền tác giả thành hai nhóm chính: Quyền nhân thân và quyền tài sản. Với ỗi nhóm quyền sẽ có thời hạn bảo hộ khác nhau.

Thời hạn bảo hộ quyền nhân thân

Theo khoản 1 Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ, các quyền nhân thân sau đây được bảo hộ vô thời hạn:

• Quyền đặt tên cho tác phẩm

• Quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm

• Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm

Điều này có nghĩa là những quyền gắn liền với danh dự và uy tín của tác giả sẽ được bảo hộ vĩnh viễn, ngay cả khi quyền tài sản đối với tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ.

Tuy nhiên, riêng quyền công bố tác phẩm lại có thời hạn bảo hộ giống như quyền tài sản.

Thời hạn bảo hộ quyền tài sản

Theo quy định tại Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tài sản đối với tác phẩm được bảo hộ trong một khoảng thời gian nhất định.

Cụ thể:

• Đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm khuyết danh: Thời hạn bảo hộ là 75 năm kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên. Trong trường hợp tác phẩm chưa được công bố trong vòng 25 năm kể từ khi được định hình, thời hạn bảo hộ sẽ là 100 năm kể từ khi tác phẩm được định hình.

• Đối với các loại tác phẩm khác: Thời hạn bảo hộ được tính theo cuộc đời của tác giả và 50 năm tiếp theo sau khi tác giả qua đời. Theo quy định của pháp luật: Thời hạn bảo hộ chấm dứt vào 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm kết thúc thời hạn bảo hộ.

• Đối với tác phẩm có đồng tác giả: Nếu một tác phẩm có nhiều đồng tác giả, thời hạn bảo hộ sẽ được tính 50 năm sau khi đồng tác giả cuối cùng qua đời.

Cách xác định một tác phẩm còn thời hạn bảo hộ hay không?

Để biết một tác phẩm còn nằm trong thời hạn bảo hộ quyền tác giả hay đã thuộc phạm vi công cộng, cần xem xét nhiều yếu tố khác nhau như loại tác phẩm, thời điểm công bố, thời điểm định hình tác phẩm và thời điểm tác giả qua đời. Việc xác định chính xác những thông tin này sẽ giúp cá nhân, tổ chức tránh được các rủi ro pháp lý khi khai thác hoặc sử dụng tác phẩm.

Dưới đây là một số bước cơ bản giúp xác định một tác phẩm còn thời hạn bảo hộ hay không.

Xác định loại tác phẩm

Trước tiên cần xác định tác phẩm thuộc loại nào: Tác phẩm văn học/ âm nhạc/ điện ảnh/ mỹ thuật/ phần mềm…

Việc xác định đúng loại tác phẩm là rất quan trọng bởi mỗi nhóm tác phẩm có thể áp dụng cách tính thời hạn bảo hộ khác nhau. Ví dụ, thời hạn bảo hộ đối với tác phẩm văn học thường được tính theo cuộc đời tác giả và 50 năm sau khi tác giả qua đời, trong khi một số loại tác phẩm khác như phim điện ảnh hoặc tác phẩm nhiếp ảnh lại được tính theo thời điểm công bố tác phẩm.

Do đó, trước khi tính toán thời hạn bảo hộ, cần phân loại chính xác tác phẩm để áp dụng đúng quy định pháp luật.

Xác định thời điểm công bố hoặc thời điểm định hình tác phẩm

Đối với một số loại tác phẩm như tác phẩm điện ảnh, tác phẩm nhiếp ảnh hoặc tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, thời hạn bảo hộ thường được tính từ thời điểm công bố lần đầu tiên.

Trong trường hợp tác phẩm chưa được công bố trong một khoảng thời gian nhất định kể từ khi được sáng tạo hoặc định hình, pháp luật có thể quy định thời hạn bảo hộ được tính từ thời điểm tác phẩm được định hình.

Ví dụ: Một bộ phim được công bố lần đầu vào năm 2020. Thời hạn bảo hộ quyền tài sản có thể kéo dài nhiều năm kể từ thời điểm công bố này

Vì vậy, việc xác định chính xác thời điểm công bố tác phẩm là yếu tố quan trọng để tính toán thời hạn bảo hộ.

Thông tin này có thể được tìm thấy trong:

• Thông tin xuất bản của tác phẩm

• Hồ sơ đăng ký quyền tác giả

• Dữ liệu lưu trữ của nhà xuất bản hoặc đơn vị phát hành

Xác định thời điểm tác giả qua đời

Đối với phần lớn các tác phẩm như sách, âm nhạc hoặc kịch bản, thời hạn bảo hộ được tính theo cuộc đời tác giả và 50 năm sau khi tác giả qua đời.

Ví dụ:

• Một tác giả qua đời năm 2000

• Thời hạn bảo hộ sẽ kéo dài đến hết ngày 31/12/2050

Sau thời điểm này, tác phẩm sẽ không còn nằm trong thời hạn bảo hộ quyền tài sản và sẽ trở thành tác phẩm thuộc phạm vi công cộng. Tuy nhiên, ngay cả khi tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ về quyền tài sản, các quyền nhân thân của tác giả như quyền được ghi tên tác giả hoặc quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm vẫn phải được tôn trọng.

Trong trường hợp tác phẩm có nhiều đồng tác giả, thời hạn bảo hộ sẽ được tính 50 năm sau khi người đồng tác giả cuối cùng qua đời.

Kiểm tra thông tin đăng ký quyền tác giả

Nếu tác phẩm đã được đăng ký quyền tác giả, bạn có thể tra cứu thông tin tại Cục Bản quyền tác giả hoặc các nguồn thông tin chính thức để biết:

• Tên tác giả

• Thời điểm công bố

• Thời điểm đăng ký

Những thông tin này sẽ giúp xác định thời hạn bảo hộ một cách chính xác và rõ ràng hơn. Trong nhiều trường hợp, hồ sơ đăng ký quyền tác giả còn ghi nhận các thông tin liên quan đến chủ sở hữu quyền tài sản, giúp xác định ai là người có quyền khai thác tác phẩm trong thời hạn bảo hộ.

Tham khảo chuyên gia pháp lý

Trong một số trường hợp, việc xác định thời hạn bảo hộ có thể gặp khó khăn, đặc biệt khi:

• Không rõ thời điểm công bố tác phẩm

• Không xác định được chính xác năm tác giả qua đời

• Tác phẩm có nhiều đồng tác giả

• Tác phẩm đã được chuyển nhượng quyền khai thác

Khi đó, cá nhân hoặc tổ chức có thể tham khảo ý kiến của luật sư hoặc chuyên gia sở hữu trí tuệ để được hỗ trợ xác định chính xác tình trạng bảo hộ của tác phẩm.

Trên đây là bài viết: “Làm thế nào để biết một tác phẩm còn thời hạn bảo hộ?”. Có thể thấy rằng việc xác định thời hạn bảo hộ quyền tác giả không chỉ dựa vào một yếu tố duy nhất mà cần xem xét nhiều thông tin như loại tác phẩm, thời điểm công bố, thời điểm định hình và thời điểm tác giả qua đời. Việc tìm hiểu kỹ các quy định của pháp luật về thời hạn bảo hộ sẽ giúp cá nhân, tổ chức sử dụng tác phẩm đúng quy định, tránh nguy cơ vi phạm bản quyền.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: