Sưu tập dữ liệu có được bảo hộ quyền tác giả không?

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và dữ liệu số, việc thu thập và xây dựng các sưu tập dữ liệu ngày càng phổ biến trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, không ít người vẫn nhầm lẫn rằng sưu tập dữ liệu có được bảo hộ quyền tác giả không. Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé! 

Sưu tập dữ liệu là gì?

Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có định nghĩa riêng biệt về “sưu tập dữ liệu”. Tuy nhiên, có thể hiểu, sưu tập dữ liệu là tập hợp các dữ liệu riêng lẻ (con số, thông tin, ký hiệu, văn bản, hình ảnh…) được thu thập, chọn lọc, sắp xếp và hệ thống hóa theo một nguyên tắc nhất định, nhằm phục vụ mục đích nghiên cứu, quản lý, kinh doanh hoặc khai thác thông tin.

Sưu tập dữ liệu có thể tồn tại dưới nhiều hình thức như:

• Cơ sở dữ liệu khách hàng;
  
  
• Bộ dữ liệu thống kê;
  
  
• Danh mục thông tin chuyên ngành;
  
  
• Cơ sở dữ liệu số hóa;
  
  
• Tuyển tập thông tin được biên soạn, phân loại có chủ đích.
  
  

Lưu ý: Bản thân dữ liệu đơn lẻ (sự kiện, con số, thông tin thuần túy) thường không mang tính sáng tạo. Do đó, vấn đề bảo hộ không nằm ở dữ liệu riêng lẻ mà nằm ở cách thức lựa chọn, sắp xếp và trình bày dữ liệu.

Sưu tập dữ liệu có được bảo hộ quyền tác giả không?

Dựa trên quy định tại khoản 1, Điều 14 Luật sở hữu trí tuệ 2022:

“Tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học được bảo hộ bao gồm:

…

m) Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu.”

Như vậy, có thể khẳng định rằng sưu tập dữ liệu thuộc loại hình tác phẩm được pháp luật bảo hộ quyền tác giả. Tuy nhiên, không phải mọi sưu tập dữ liệu đều đương nhiên được bảo hộ. 

Lưu ý:

• Khoản 3 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, nhấn mạnh rằng tác phẩm được bảo hộ phải do tác giả trực tiếp sáng tạo bằng lao động trí tuệ của mình và không sao chép từ tác phẩm của người khác. Điều này đồng nghĩa với việc pháp luật không bảo hộ dữ liệu thô, dữ liệu mang tính sự kiện hay thông tin khách quan đơn lẻ, bởi những yếu tố này vốn tồn tại khách quan và không phải là kết quả của sự sáng tạo. Thay vào đó, yếu tố được bảo hộ nằm ở cách thức tuyển chọn, phân loại, sắp xếp và hệ thống hóa dữ liệu, tức là hình thức thể hiện mang dấu ấn cá nhân của tác giả.
  
  
• Việc bảo hộ quyền tác giả đối với sưu tập dữ liệu cũng cần được hiểu đúng về phạm vi bảo hộ. Quyền tác giả chỉ bảo vệ hình thức thể hiện sáng tạo của sưu tập dữ liệu, chứ không bảo vệ nội dung thông tin, con số hay dữ liệu riêng lẻ bên trong. Do đó, người khác vẫn có thể thu thập và sử dụng các dữ liệu tương tự từ những nguồn hợp pháp, nhưng không được sao chép, tái tạo cấu trúc, cách tổ chức hoặc phương pháp trình bày dữ liệu mang tính sáng tạo của sưu tập đã được bảo hộ.

Từ những phân tích trên có thể khẳng định rằng, sưu tập dữ liệu được bảo hộ quyền tác giả theo pháp luật Việt Nam, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về tính sáng tạo, tính độc lập và hình thức thể hiện theo quy định tại Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2022.

Việc ghi nhận và bảo hộ loại hình tác phẩm này không chỉ phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế số, mà còn góp phần bảo vệ thành quả lao động trí tuệ, khuyến khích cá nhân, tổ chức đầu tư nghiêm túc vào hoạt động thu thập và khai thác dữ liệu một cách hợp pháp.

Quy định về quyền tác giả đối với sưu tập dữ liệu

Theo khoản 2, điều 22 Luật sở hữu trí tuệ 2022:

“ Sưu tập dữ liệu là tập hợp có tính sáng tạo thể hiện ở sự tuyển chọn, sắp xếp các tư liệu dưới dạng điện tử hoặc dạng khác.

Việc bảo hộ quyền tác giả đối với sưu tập dữ liệu không bao hàm chính các tư liệu đó, không gây phương hại đến quyền tác giả của chính tư liệu đó.”

Từ quy định này có thể thấy, pháp luật không đánh giá tính sáng tạo của sưu tập dữ liệu dựa trên nội dung đơn lẻ của từng tư liệu, bởi các dữ liệu, thông tin hay sự kiện vốn có thể tồn tại độc lập và mang tính khách quan. Thay vào đó, yếu tố quyết định để sưu tập dữ liệu được bảo hộ quyền tác giả chính là cách thức tổ chức, hệ thống hóa, phân loại và trình bày dữ liệu, thể hiện dấu ấn trí tuệ và sự sáng tạo riêng của tác giả trong quá trình biên soạn.

Bên cạnh đó, Luật Sở hữu trí tuệ còn khẳng định nguyên tắc quan trọng nhằm tránh sự chồng lấn và xung đột quyền: việc bảo hộ sưu tập dữ liệu không đồng nghĩa với việc chiếm hữu hay làm phát sinh quyền đối với các tư liệu bên trong. Do đó, trong trường hợp các tư liệu được sử dụng trong sưu tập dữ liệu là những tác phẩm đã được bảo hộ quyền tác giả một cách độc lập, thì quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả đối với các tư liệu đó vẫn được giữ nguyên, không bị ảnh hưởng bởi việc bảo hộ sưu tập dữ liệu.

Các quy định này nhằm bảo đảm sự cân bằng giữa việc bảo vệ thành quả lao động sáng tạo của người biên soạn sưu tập dữ liệu và việc tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả đối với từng tư liệu riêng lẻ, phù hợp với bản chất và mục tiêu của pháp luật về quyền tác giả trong môi trường số.

Trên đây là bài viết “Sưu tập dữ liệu có được bảo hộ quyền tác giả không?”. Hy vọng, những chia sẻ trên sẽ giúp cá nhân, tổ chức chủ động hơn trong việc khai thác, sử dụng và bảo vệ thành quả lao động trí tuệ của mình, đồng thời hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình sử dụng dữ liệu trong môi trường số hiện nay. 

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp