Trường hợp nào được sao chép tác phẩm đã công bố mà không phải xin phép tác giả?

Không phải mọi hành vi sao chép tác phẩm đã công bố đều bị coi là xâm phạm quyền tác giả. Trong một số trường hợp nhất định, pháp luật cho phép cá nhân, tổ chức sử dụng tác phẩm mà không cần xin phép tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả. Bài viết, VCD sẽ giải đáp những trường hợp nào được sao chép tác phẩm đã công bố mà không phải xin phép tác giả.

Các trường hợp được sao chép tác phẩm đã công bố mà không phải xin phép tác giả

Theo khoản 7 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, pháp luật cho phép tổ chức, cá nhân sao chép và sử dụng tác phẩm đã được công bố không phải xin phép tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả trong các trường hợp sau:

• Cá nhân tự sao chép một bản duy nhất phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học hoặc học tập, với điều kiện không nhằm mục đích thương mại.
  
  
• Sao chép một phần hợp lý của tác phẩm bằng các thiết bị sao chép để phục vụ nghiên cứu, học tập cá nhân và không mang tính thương mại.
  
  
• Sử dụng tác phẩm một cách hợp lý để minh họa cho hoạt động giảng dạy, bao gồm bài giảng, ấn phẩm, buổi biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình hoặc chương trình phát sóng phục vụ mục đích giáo dục.
  
  
• Khai thác, sử dụng tác phẩm trong hoạt động công vụ của cơ quan nhà nước.
  
  
• Trích dẫn hợp lý tác phẩm, không xuyên tạc nội dung, nhằm mục đích bình luận, giới thiệu, minh họa; sử dụng trong báo chí, ấn phẩm định kỳ, chương trình phát sóng hoặc phim tài liệu.
  
  
• Sử dụng tác phẩm trong hoạt động thư viện phi thương mại, bao gồm việc sao chép tác phẩm để lưu trữ, bảo quản; bản sao phải được đánh dấu là bản lưu trữ và việc tiếp cận phải tuân thủ quy định của pháp luật về thư viện, lưu trữ.
  
  
• Sao chép hợp lý một phần tác phẩm bằng thiết bị sao chép cho người khác nhằm phục vụ nghiên cứu, học tập.
  
  
• Sao chép hoặc truyền tác phẩm trong hoạt động liên thông thư viện qua mạng máy tính, với điều kiện số lượng người tiếp cận đồng thời không vượt quá số bản sao mà các thư viện đang sở hữu.

• Biểu diễn các loại hình nghệ thuật như sân khấu, âm nhạc, múa trong sinh hoạt văn hóa hoặc hoạt động tuyên truyền, cổ động, không vì mục đích thương mại.
  
  
• Chụp ảnh, quay phim, phát sóng các tác phẩm mỹ thuật, kiến trúc, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng được trưng bày tại nơi công cộng nhằm giới thiệu hình ảnh tác phẩm, không nhằm mục đích thương mại.
  
  
• Nhập khẩu bản sao tác phẩm của người khác để sử dụng cá nhân, không phục vụ mục đích thương mại.
  
  
• Đăng tải lại trên báo chí, ấn phẩm định kỳ, phát sóng hoặc các phương tiện truyền thông khác đối với bài giảng, bài phát biểu, bài nói được trình bày trước công chúng nhằm mục đích thông tin thời sự, trừ trường hợp tác giả có tuyên bố bảo lưu bản quyền.
  
  
• Ghi âm, ghi hình, chụp ảnh, phát sóng các sự kiện để đưa tin thời sự, trong đó có việc sử dụng các tác phẩm được nhìn thấy hoặc nghe thấy trong sự kiện đó.
  
  
• Trường hợp người khuyết tật nhìn, người không có khả năng đọc chữ in hoặc người khuyết tật không thể tiếp cận tác phẩm theo cách thông thường; người chăm sóc, nuôi dưỡng hoặc tổ chức đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
  
  

Lưu ý: Việc sử dụng tác phẩm trong các trường hợp nêu trên không được ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường của tác phẩm, không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả; đồng thời phải ghi rõ tên tác giả và nguồn gốc xuất xứ của tác phẩm. Riêng hành vi tự sao chép một bản để nghiên cứu, giảng dạy cá nhân và sao chép tác phẩm lưu trữ trong thư viện không áp dụng đối với tác phẩm kiến trúc, tác phẩm tạo hình và chương trình máy tính.

Cố tình sao chép tác phẩm đã công bố mà không xin phép tác giả bị phạt như thế nào?

Hành vi cố tình sao chép tác phẩm đã công bố mà không xin phép tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả sẽ bị xử lý hành chính và trong một số trường hợp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Xử phạt vi phạm hành chính

Theo Nghị định 28/2017/NĐ-CP, người có hành vi sao chép tác phẩm trái phép có thể bị:

• Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đối với cá nhân
  
  
• Phạt tiền gấp đôi đối với tổ chức vi phạm, từ 30.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng
  
  

Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm:

• Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm quyền tác giả
  
  
• Buộc gỡ bỏ, tiêu hủy bản sao vi phạm
  
  
• Buộc bồi thường thiệt hại cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định pháp luật dân sự
  
  

Truy cứu trách nhiệm hình sự (nếu vi phạm nghiêm trọng)

Trường hợp hành vi sao chép trái phép được thực hiện có tính chất thương mại, thu lợi bất chính lớn hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự, với các hình phạt:

• Phạt tiền
  
  
• Phạt cải tạo không giam giữ
  
  
• Phạt tù theo khung hình phạt tương ứng
  
  

Lưu ý: Việc sao chép tác phẩm chỉ được miễn xin phép trong những trường hợp luật cho phép (như phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, thông tin thời sự…). Nếu vượt quá phạm vi cho phép hoặc có mục đích thương mại, hành vi sao chép vẫn bị xem là xâm phạm quyền tác giả.

Trên đây là bài viết “Trường hợp nào được sao chép tác phẩm đã công bố mà không phải xin phép tác giả?”. Hy vọng sẽ giúp bạn hiểu rõ các trường hợp pháp luật cho phép sử dụng tác phẩm mà không cần xin phép tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp