Dùng hình KOL để quảng cáo khi chưa hợp tác có bị kiện không?

Thời đại marketing bùng nổ, việc sử dụng hình ảnh KOL để quảng cáo sản phẩm đang trở nên phổ biến. Tuy nhiên, không ít cá nhân và doanh nghiệp vì muốn “ăn theo” độ nổi tiếng mà tự ý sử dụng hình ảnh KOL khi chưa có sự đồng ý. Vậy dùng hình KOL để quảng cáo khi chưa hợp tác có bị kiện không? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

KOL là gì? Tại sao lại dùng hình KOL để quảng cáo?

KOL (Key Opinion Leader) là những cá nhân có sức ảnh hưởng lớn đến cộng đồng trong một lĩnh vực cụ thể như: giải trí, làm đẹp, thời trang, công nghệ, tài chính hay kinh doanh. Họ có thể là người nổi tiếng, chuyên gia, blogger, TikToker hoặc bất kỳ ai sở hữu lượng người theo dõi đáng kể và có khả năng tác động đến hành vi tiêu dùng của công chúng.

Khác với quảng cáo truyền thống, KOL tạo ra niềm tin dựa trên hình ảnh cá nhân, trải nghiệm thật và sự kết nối với người theo dõi. Chính yếu tố “niềm tin” này khiến KOL trở thành một trong những công cụ marketing hiệu quả nhất hiện nay.

Việc sử dụng hình ảnh KOL trong quảng cáo mang lại nhiều lợi ích rõ rệt:

• Tăng độ tin cậy cho sản phẩm: Người tiêu dùng có xu hướng tin tưởng vào những gì KOL chia sẻ hơn là quảng cáo trực tiếp từ thương hiệu. Khi một KOL xuất hiện cùng sản phẩm, khách hàng dễ dàng mặc định rằng sản phẩm đó đã được kiểm chứng hoặc đáng để thử.

• Tạo hiệu ứng lan truyền nhanh: Chỉ cần một bài đăng, video hoặc hình ảnh từ KOL, thông tin về sản phẩm có thể tiếp cận hàng chục nghìn đến hàng triệu người trong thời gian ngắn. Đây là lợi thế vượt trội so với nhiều kênh quảng cáo truyền thống.

• Gia tăng tỷ lệ chuyển đổi và doanh số: KOL không chỉ giúp sản phẩm được biết đến mà còn thúc đẩy hành vi mua hàng. Đặc biệt trong các lĩnh vực như mỹ phẩm, thời trang, đồ ăn, công nghệ… hiệu quả này càng rõ rệt.

• Định vị thương hiệu nhanh chóng: Việc lựa chọn đúng KOL phù hợp với tệp khách hàng giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh thương hiệu một cách rõ ràng và nhất quán.

Chính vì những lợi ích “đánh trúng tâm lý người tiêu dùng” này, nhiều cá nhân và doanh nghiệp đã tận dụng hình ảnh KOL như một “đòn bẩy marketing”. Tuy nhiên, thay vì hợp tác chính thức, không ít đơn vị lại tự ý lấy hình ảnh từ Internet, mạng xã hội để quảng cáo sản phẩm mà chưa có sự cho phép.

Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến nhiều tranh chấp pháp lý và rủi ro thương hiệu trong thời gian gần đây.

Dùng hình KOL để quảng cáo khi hợp tác có vi phạm pháp luật không?

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, hình ảnh cá nhân được xem là một phần thuộc quyền nhân thân và được pháp luật bảo vệ. Điều này có nghĩa là mỗi cá nhân, bao gồm cả KOL, người nổi tiếng hay người bình thường đều có quyền kiểm soát việc hình ảnh của mình được sử dụng như thế nào, ở đâu và với mục đích gì.

Trong bối cảnh marketing hiện nay, việc sử dụng hình ảnh KOL thường gắn liền với mục đích quảng cáo, bán hàng hoặc xây dựng thương hiệu. Đây đều được xem là mục đích thương mại. Vì vậy, nếu doanh nghiệp hoặc cá nhân tự ý sử dụng hình ảnh KOL mà chưa được sự đồng ý, thì hành vi đó đã xâm phạm trực tiếp đến quyền cá nhân và có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, Điều 32 (Quyền của cá nhân đối với hình ảnh) quy định rõ: “Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Từ quy định trên, có thể hiểu rõ các nguyên tắc quan trọng sau:

• Phải có sự đồng ý của chủ thể hình ảnh: Dù bạn lấy ảnh từ Google, Facebook, TikTok hay bất kỳ nền tảng nào, điều đó không đồng nghĩa với việc bạn có quyền sử dụng cho mục đích quảng cáo.

• Mục đích thương mại cần có thỏa thuận rõ ràng: Khi sử dụng hình ảnh để bán hàng, chạy quảng cáo, PR sản phẩm… bạn bắt buộc phải xin phép và thường phải trả thù lao (trừ khi hai bên có thỏa thuận khác)

• Không phân biệt nổi tiếng hay không: Quyền này áp dụng cho tất cả mọi người, không chỉ riêng KOL. Tuy nhiên, với KOL, mức độ ảnh hưởng lớn hơn nên rủi ro pháp lý và mức bồi thường thường cũng cao hơn.

Như vậy, dùng hình KPL để quảng cáo với mục đích thương lại, không xin phép chính là xâm phạm quyền hình ảnh cá nhân và hành vi này chính là hành vi vi phạm pháp luật.

Dùng hình KOL để quảng cáo khi chưa hợp tác có bị kiện không?

Trong thực tế, đã có rất nhiều trường hợp KOL, người nổi tiếng hoặc thậm chí người bình thường lên tiếng khi phát hiện hình ảnh của mình bị sử dụng trái phép trong quảng cáo. Khi đó, họ hoàn toàn có quyền khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của pháp luật.

Việc tự ý sử dụng hình ảnh KOL không chỉ dừng lại ở mức “vi phạm hành chính”, mà còn có thể phát sinh trách nhiệm dân sự nếu gây ra thiệt hại thực tế về danh tiếng, thu nhập hoặc cơ hội hợp tác của họ.

Khi phát hiện hình ảnh bị sử dụng trái phép, KOL có thể thực hiện các biện pháp sau:

• Yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm: Đây là yêu cầu cơ bản và thường được thực hiện đầu tiên nhằm chấm dứt hành vi vi phạm ngay lập tức.

• Yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai: Nếu việc sử dụng hình ảnh gây ảnh hưởng đến danh tiếng hoặc khiến công chúng hiểu nhầm rằng KOL đang hợp tác với thương hiệu, họ có quyền yêu cầu đính chính.

• Yêu cầu bồi thường thiệt hại: Trong trường hợp hành vi vi phạm gây tổn thất về kinh tế hoặc tinh thần, KOL có thể yêu cầu bên vi phạm bồi thường theo quy định.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, Điều 584 (Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại) quy định: “Người nào có hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.”

Việc sử dụng hình ảnh KOL khi chưa được phép không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị kiện và bồi thường thiệt hại rất cao. Vì vậy, thay vì “lách luật” hoặc tận dụng hình ảnh trái phép, doanh nghiệp nên lựa chọn cách tiếp cận an toàn hơn như hợp tác chính thức, minh bạch và có ràng buộc pháp lý rõ ràng để tránh những rủi ro không đáng có.

Trên đây là bài viết “Dùng hình KOL để quảng cáo khi hợp tác có bị kiện không?”. Hy vọng qua những phân tích chi tiết và căn cứ pháp lý cụ thể, bạn đã hiểu rõ ranh giới giữa “tận dụng hình ảnh để marketing” và “vi phạm quyền cá nhân”.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp