Làm sao chứng minh mình là tác giả của bài hát?

Trong lĩnh vực âm nhạc, tranh chấp về quyền tác giả không phải là chuyện hiếm gặp. Nhiều trường hợp một bài hát trở nên nổi tiếng nhưng lại xuất hiện tranh cãi về người sáng tác thực sự. Khi đó, câu hỏi được đặt ra là: Làm sao chứng minh mình là tác giả của bài hát? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Tác giả bài hát được pháp luật xác định như thế nào?

Trước khi tìm hiểu cách chứng minh quyền tác giả, cần xác định ai được coi là tác giả của một bài hát.

Theo khoản 1 Điều 13 Luật Sở hữu trí tuệ: “Tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm.”

Đối với bài hát, tác giả có thể là:

• Người sáng tác phần nhạc;

• Người viết phần lời;

• Người đồng sáng tác cả phần nhạc và lời;

• Nhiều người cùng sáng tạo nên tác phẩm.

Điều quan trọng cần lưu ý là chỉ những người trực tiếp tạo ra nội dung sáng tạo mới được công nhận là tác giả. Người góp ý tưởng, hỗ trợ tài chính, đầu tư sản xuất hoặc quảng bá bài hát không đương nhiên có quyền tác giả đối với tác phẩm đó.

Quyền tác giả đối với bài hát phát sinh từ khi nào?

Nhiều người cho rằng phải đăng ký bản quyền thì mới có quyền tác giả. Tuy nhiên, đây là quan niệm chưa chính xác.

Khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ quy định: “Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.”

Điều này có nghĩa là ngay khi bài hát được sáng tác và được ghi lại dưới dạng bản nhạc, bản ghi âm, file máy tính hoặc bất kỳ hình thức vật chất nào khác thì quyền tác giả đã phát sinh. Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp, tác giả vẫn phải có căn cứ để chứng minh mình là người sáng tạo ra tác phẩm.

Làm sao chứng minh mình là tác giả của bài hát?

Trong thực tế, không phải lúc nào người sáng tác bài hát cũng đăng ký quyền tác giả ngay sau khi hoàn thành tác phẩm. Khi xảy ra tranh chấp hoặc có người khác nhận là tác giả của bài hát, việc chứng minh quá trình sáng tạo trở nên đặc biệt quan trọng. Dưới đây là những căn cứ thường được sử dụng theo quy định của pháp luật và thực tiễn giải quyết tranh chấp về quyền tác giả.

Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả

Đây là một trong những chứng cứ có giá trị pháp lý cao nhất. Theo Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ: “Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan là chứng cứ chứng minh quyền sở hữu đối với quyền tác giả, quyền liên quan thuộc về người được cấp giấy chứng nhận.”

Khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, người đứng tên trên giấy chứng nhận sẽ có lợi thế rất lớn nếu phát sinh tranh chấp. Mặc dù việc đăng ký không phải là điều kiện phát sinh quyền tác giả, nhưng đây là biện pháp hữu hiệu để chứng minh quyền sở hữu đối với bài hát.

Bản thảo và tài liệu trong quá trình sáng tác

Nếu chưa đăng ký quyền tác giả, người sáng tác có thể chứng minh bằng các tài liệu thể hiện quá trình hình thành bài hát.

Ví dụ: Bản nháp viết tay; Bản ký âm; File soạn nhạc trên máy tính; Các phiên bản chỉnh sửa theo thời gian; Ghi chú về ý tưởng sáng tác.

Những tài liệu này có thể giúp chứng minh quá trình sáng tạo diễn ra trước thời điểm xảy ra tranh chấp.

Dữ liệu điện tử có thời gian tạo lập

Trong thời đại số, nhiều bài hát được sáng tác và lưu trữ trên máy tính hoặc nền tảng trực tuyến. Các dữ liệu điện tử có thể được sử dụng làm chứng cứ gồm:

• Email gửi bản nhạc;

• File lưu trên Google Drive;

• Tin nhắn trao đổi về quá trình sáng tác;

• Dữ liệu lưu trên phần mềm sản xuất âm nhạc;

• Nhật ký chỉnh sửa tập tin.

Thông tin về thời gian tạo lập và chỉnh sửa file có thể giúp chứng minh người sáng tạo đã hoàn thành tác phẩm từ thời điểm nào.

Công bố tác phẩm trên các nền tảng trực tuyến

Việc đăng tải bài hát lên các nền tảng trực tuyến trước người khác cũng có thể trở thành chứng cứ quan trọng.

Ví dụ: Đăng tải trên YouTube, đăng trên website cá nhân chia sẻ trên mạng xã hội, đăng tải trên các nền tảng phân phối nhạc số.

Nếu hệ thống ghi nhận rõ thời điểm đăng tải, đây có thể là căn cứ chứng minh quyền tác giả trong một số trường hợp.

Nhân chứng và tài liệu xác nhận

Người sáng tác cũng có thể sử dụng lời khai của nhân chứng để chứng minh quá trình sáng tạo tác phẩm. Nhân chứng có thể là: Đồng nghiệp, nhà sản xuất âm nhạc, ca sĩ, người tham gia quá trình thu âm, người chứng kiến việc sáng tác.

Bên cạnh đó, các hợp đồng, biên bản làm việc hoặc thỏa thuận liên quan đến bài hát cũng có thể được sử dụng làm chứng cứ.

Nếu có tranh chấp quyền tác giả bài hát thì giải quyết thế nào?

Khi phát sinh tranh chấp về quyền tác giả đối với bài hát, các bên có thể lựa chọn nhiều phương thức giải quyết khác nhau tùy thuộc vào tính chất và mức độ của vụ việc. Việc lựa chọn phương án phù hợp sẽ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tác giả cũng như tiết kiệm thời gian, chi phí giải quyết tranh chấp.

Thương lượng

Đây là phương án tiết kiệm thời gian và chi phí nhất. Các bên có thể cùng cung cấp tài liệu, chứng cứ và thống nhất về quyền tác giả đối với bài hát.

Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý

Nếu có hành vi xâm phạm quyền tác giả, tác giả có thể yêu cầu cơ quan chức năng áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật.

Khởi kiện tại Tòa án

Theo Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ, chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có quyền khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trong quá trình giải quyết tranh chấp, Tòa án sẽ xem xét toàn bộ chứng cứ liên quan đến quá trình sáng tạo và sử dụng tác phẩm để xác định ai là tác giả thực sự của bài hát.

Trên đây là bài viết “Làm sao chứng minh mình là tác giả của bài hát?”. Việc chuẩn bị đầy đủ căn cứ chứng minh không chỉ giúp khẳng định quyền sở hữu hợp pháp đối với tác phẩm mà còn tạo thuận lợi trong quá trình xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả theo quy định của pháp luật.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp