Người thừa kế có quyền khởi kiện xâm phạm quyền tác giả không?

Khi tác giả qua đời, quyền tác giả đối với tác phẩm không hoàn toàn chấm dứt. Trong nhiều trường hợp, người thừa kế vẫn được hưởng một số quyền tài sản và có quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp liên quan đến tác phẩm. Vậy người thừa kế có quyền khởi kiện xâm phạm quyền tác giả không? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết này nhé!

Người thừa kế quyền tác giả là ai? Những quyền nào của tác giả được để thừa kế?

Người thừa kế quyền tác giả là cá nhân hoặc tổ chức được hưởng quyền tác giả theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật về thừa kế sau khi tác giả qua đời.

Theo Điều 40 Luật Sở hữu trí tuệ: “Tổ chức, cá nhân được thừa kế theo quy định của pháp luật về thừa kế có quyền sở hữu đối với quyền tác giả.”

Điều này có nghĩa là các quyền tài sản thuộc quyền tác giả có thể được chuyển giao cho người thừa kế và trở thành một phần của di sản thừa kế.

Tuy nhiên, không phải mọi quyền tác giả đều được để lại cho người thừa kế. Pháp luật phân chia quyền tác giả thành quyền nhân thân và quyền tài sản, trong đó mỗi loại quyền có cơ chế bảo hộ khác nhau.

Quyền nhân thân không được thừa kế

Theo Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền nhân thân của tác giả bao gồm:

• Quyền đặt tên cho tác phẩm;

• Quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm;

• Quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;

• Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm.

Trong các quyền này, quyền đặt tên tác phẩm và quyền đứng tên trên tác phẩm gắn liền với danh tính của tác giả nên không thể chuyển giao cho người khác dưới bất kỳ hình thức nào.

Một số quyền nhân thân vẫn được pháp luật bảo vệ sau khi tác giả qua đời

Khoản 2 Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ quy định các quyền như quyền đặt tên tác phẩm, quyền đứng tên trên tác phẩm và quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm được bảo hộ vô thời hạn.

Điều này có nghĩa là dù tác giả đã qua đời, người thân hoặc người thừa kế vẫn có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý khi có hành vi mạo danh tác giả, sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của tác giả.

Quyền tài sản được để lại thừa kế

Khác với quyền nhân thân, các quyền tài sản của tác giả có thể được chuyển giao cho người thừa kế.

Theo Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tài sản bao gồm:

• Làm tác phẩm phái sinh;

• Biểu diễn tác phẩm trước công chúng;

• Sao chép tác phẩm;

• Phân phối hoặc nhập khẩu bản gốc, bản sao tác phẩm;

• Truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua các phương tiện hữu tuyến, vô tuyến hoặc internet;

• Cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính.

Đây là những quyền mang lại lợi ích kinh tế từ việc khai thác tác phẩm. Vì vậy, sau khi tác giả qua đời, người thừa kế có thể tiếp tục quản lý, khai thác, cho phép người khác sử dụng tác phẩm và hưởng các khoản lợi nhuận phát sinh từ những quyền này theo quy định của pháp luật.

Người thừa kế có quyền khởi kiện xâm phạm quyền tác giả không?

Người thừa kế hoàn toàn có quyền khởi kiện nếu quyền tác giả mà họ được hưởng bị tổ chức hoặc cá nhân khác xâm phạm.

Căn cứ khoản 1 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ quy định: “Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có quyền áp dụng các biện pháp sau đây để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của mình.”

Các biện pháp này bao gồm:

• Yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm;

• Yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai;

• Yêu cầu bồi thường thiệt hại;

• Khởi kiện tại Tòa án;

• Đề nghị cơ quan nhà nước xử lý hành vi vi phạm.

Khi được hưởng quyền tác giả theo thừa kế, người thừa kế trở thành chủ thể quyền đối với phần quyền được nhận và có quyền thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, bao gồm cả việc khởi kiện.

Những trường hợp người thừa kế có thể khởi kiện

Sau khi được thừa kế quyền tác giả hoặc quyền tài sản đối với tác phẩm, người thừa kế có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý các hành vi xâm phạm. Trong nhiều trường hợp, họ còn có thể khởi kiện để yêu cầu bồi thường thiệt hại và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Tác phẩm bị sao chép trái phép

Một cá nhân hoặc doanh nghiệp tự ý sao chép sách, tranh, bài viết, phần mềm hoặc các tác phẩm khác mà không xin phép chủ sở hữu quyền tác giả. Nếu quyền tài sản đối với tác phẩm đã được thừa kế hợp pháp, người thừa kế có quyền yêu cầu xử lý và khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại.

Tự ý khai thác thương mại tác phẩm

Nhiều trường hợp tác phẩm của người đã mất vẫn được sử dụng để: In ấn; phát hành; chuyển thể; kinh doanh trực tuyến. Nếu việc khai thác này không được sự đồng ý của người thừa kế đang sở hữu quyền tài sản thì có thể bị xem là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Xuyên tạc hoặc sửa đổi tác phẩm

Khoản 4 Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ quy định tác giả có quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm.

Do đó, khi có hành vi: Cắt xén nội dung; sửa chữa trái phép; xuyên tạc tác phẩm; làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của tác giả thì người thừa kế hoặc người thân của tác giả có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền nhân thân của tác giả.

Công bố tác phẩm trái phép

Nếu tác phẩm chưa từng được công bố trước khi tác giả qua đời và quyền công bố đã được chuyển giao hoặc thuộc về người thừa kế, việc người khác tự ý công bố tác phẩm có thể là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Trên đây là bài viết: “Người thừa kế có quyền khởi kiện xâm phạm quyền tác giả không?”. Việc hiểu rõ phạm vi quyền được thừa kế, căn cứ pháp lý và các tài liệu cần chuẩn bị khi khởi kiện sẽ giúp người thừa kế chủ động hơn trong quá trình bảo vệ di sản trí tuệ của tác giả.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp