Sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có phạm luật?

Sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra nhiều ứng dụng mới trong lĩnh vực sáng tạo nội dung. Chỉ với vài thao tác đơn giản, người dùng có thể tạo ra một đoạn âm thanh mang giọng nói hoặc giọng hát gần giống với người nổi tiếng thông qua công nghệ AI voice. Tuy nhiên, việc sử dụng AI để giả giọng nghệ sĩ đang đặt ra nhiều tranh cãi về quyền nhân thân, quyền liên quan và trách nhiệm pháp lý của người sử dụng. Vậy sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có phạm luật không? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

AI voice giả giọng nghệ sĩ là gì?

AI voice (giọng nói nhân tạo) là công nghệ sử dụng trí tuệ nhân tạo để mô phỏng hoặc tái tạo giọng nói của một người dựa trên dữ liệu âm thanh đã được huấn luyện.

Đối với nghệ sĩ, AI có thể:

• Mô phỏng giọng nói khi dẫn chương trình;

• Tái tạo giọng hát của ca sĩ;

• Tạo các đoạn quảng cáo bằng giọng người nổi tiếng;

• Lồng tiếng cho video hoặc phim;

• Tạo nội dung giải trí trên mạng xã hội.

Nhờ khả năng bắt chước ngữ điệu, âm sắc và cách phát âm, nhiều sản phẩm AI voice hiện nay có thể khiến người nghe khó phân biệt với giọng thật của nghệ sĩ.

Pháp luật Việt Nam có bảo hộ giọng nói của nghệ sĩ không?

Mặc dù Luật Sở hữu trí tuệ không quy định trực tiếp về việc bảo hộ “giọng nói”, nhưng giọng nói của nghệ sĩ có thể được bảo vệ thông qua nhiều cơ chế pháp lý khác nhau.

Quyền đối với hình ảnh, danh tính và đời sống riêng tư

Theo Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015: Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác.

Mặc dù điều luật đề cập trực tiếp đến hình ảnh, nhưng trong thực tiễn, giọng nói được xem là một dấu hiệu nhận diện cá nhân tương tự hình ảnh, tên tuổi hoặc danh tiếng.

Nếu AI voice được sử dụng nhằm khiến công chúng hiểu nhầm rằng nghệ sĩ đã phát ngôn hoặc tham gia vào một nội dung nào đó, quyền nhân thân của nghệ sĩ có thể bị xâm phạm.

Quyền liên quan đối với cuộc biểu diễn

Theo Điều 29 Luật Sở hữu trí tuệ, người biểu diễn có quyền đối với cuộc biểu diễn của mình.

Các quyền này bao gồm:

• Quyền được nêu tên khi biểu diễn;

• Quyền bảo vệ sự toàn vẹn hình tượng biểu diễn;

• Quyền cho phép hoặc ngăn cấm việc khai thác cuộc biểu diễn.

Nếu hệ thống AI được huấn luyện bằng bản ghi âm cuộc biểu diễn của nghệ sĩ mà chưa được phép, hành vi đó có thể làm phát sinh tranh chấp về quyền liên quan.

Sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có phạm luật không?

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng và cách thức khai thác, việc sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ sẽ bị phạm luật hoặc không.

Trường hợp có thể không vi phạm

Việc sử dụng AI voice thường ít có nguy cơ vi phạm pháp luật nếu đáp ứng các điều kiện như:

• Chỉ phục vụ mục đích nghiên cứu, học tập cá nhân;

• Không công khai trên môi trường mạng;

• Không khai thác thương mại;

• Không gây nhầm lẫn cho công chúng;

• Không làm ảnh hưởng đến uy tín hoặc danh dự của nghệ sĩ.

Ví dụ, một cá nhân sử dụng AI để thử nghiệm công nghệ tạo giọng hát tương tự một ca sĩ nổi tiếng nhưng không phát hành ra công chúng thì khả năng phát sinh tranh chấp sẽ thấp hơn.

Trường hợp có thể vi phạm pháp luật

Người sử dụng AI voice có thể đối mặt với rủi ro pháp lý nếu có một trong số các hành vi dưới đây:

• Giả mạo nghệ sĩ để quảng cáo sản phẩm;

• Tạo phát ngôn giả gây hiểu nhầm;

• Đăng tải bài hát AI sử dụng giọng nghệ sĩ lên nền tảng số;

• Thu lợi từ nội dung giả giọng;

• Làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín hoặc hình ảnh của nghệ sĩ.

Trong các trường hợp này, hành vi có thể xâm phạm quyền nhân thân, quyền liên quan hoặc các quyền dân sự khác được pháp luật bảo vệ.

Sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ bị xử phạt như thế nào?

Tùy từng trường hợp, người sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có thể phải chịu các mức phạt khác nhau.

Trách nhiệm dân sự

Theo Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền yêu cầu:

• Chấm dứt hành vi vi phạm;

• Xin lỗi, cải chính công khai;

• Bồi thường thiệt hại;

• Gỡ bỏ nội dung vi phạm.

Xử phạt hành chính

Nếu hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan hoặc quyền cá nhân của người khác, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử phạt theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, quảng cáo, viễn thông hoặc an ninh mạng tùy từng trường hợp cụ thể.

Trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp sử dụng AI để giả mạo thông tin, lừa đảo hoặc thu lợi bất chính với quy mô lớn, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo các quy định tương ứng của Bộ luật Hình sự.

Trên đây là bài viết “Sử dụng AI voice giả giọng nghệ sĩ có phạm luật?”. Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về các rủi ro pháp lý liên quan đến việc sử dụng công nghệ AI voice. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, việc tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của nghệ sĩ không chỉ giúp hạn chế tranh chấp mà còn góp phần xây dựng môi trường sáng tạo số lành mạnh và bền vững.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp