Sorting by

×
Skip to main content
Số 57 Hàng Chuối, P. Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Tác giả: Biên Tập Viên

Tác giả có quyền thu hồi tác phẩm đã chuyển nhượng không?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Chuyển giao quyền tác giả, quyền liên quan, Quyền liên quan, Thông báo.

Khi đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, nhiều người lầm tưởng rằng mình vẫn có thể “lấy lại” tác phẩm bất cứ lúc nào vì đó là đứa con tinh thần do mình sáng tạo. Tuy nhiên, pháp luật sở hữu trí tuệ lại quy định hoàn toàn khác. Vậy tác giả có quyền thu hồi tác phẩm đã chuyển nhượng không? Bài viết dưới đây VCD sẽ giúp bạn làm rõ.

Thế nào là tác phẩm đã chuyển nhượng?

Trước khi tìm hiểu quyền thu hồi, cần hiểu rõ bản chất của “tác phẩm đã chuyển nhượng”.

Theo Điều 45 Luật Sở hữu trí tuệ 2022: “Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan là việc chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan chuyển giao quyền sở hữu của mình cho tổ chức, cá nhân khác theo hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật có liên quan.”

Như vậy, chuyển nhượng là chuyển giao quyền sở hữu, không phải chỉ cho phép sử dụng. Điều đó có nghĩa là, sau khi hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực, quyền tài sản đối với tác phẩm không còn thuộc về tác giả hoặc chủ sở hữu ban đầu, mà thuộc về bên nhận chuyển nhượng. Nói cách khác, từ thời điểm chuyển nhượng, bên nhận chuyển nhượng trở thành chủ sở hữu hợp pháp mới của các quyền tài sản gắn với tác phẩm.

Lưu ý:

  • Tác giả không thể chuyển nhượng quyền nhân thân (trừ quyền công bố tác phẩm)

  • Chỉ quyền tài sản mới được phép chuyển nhượng

Các quyền tài sản được quy định tại Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ bao gồm:

“a) Làm tác phẩm phái sinh;

b) Biểu diễn tác phẩm trước công chúng trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các bản ghi âm, ghi hình hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào tại địa điểm mà công chúng có thể tiếp cận được nhưng công chúng không thể tự do lựa chọn thời gian và từng phần tác phẩm;

c) Sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phần tác phẩm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản 3 Điều này;

d) Phân phối, nhập khẩu để phân phối đến công chúng thông qua bán hoặc hình thức chuyển giao quyền sở hữu khác đối với bản gốc, bản sao tác phẩm dưới dạng hữu hình, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 3 Điều này;

đ) Phát sóng, truyền đạt đến công chúng tác phẩm bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác, bao gồm cả việc cung cấp tác phẩm đến công chúng theo cách mà công chúng có thể tiếp cận được tại địa điểm và thời gian do họ lựa chọn;

e) Cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính, trừ trường hợp chương trình máy tính đó không phải là đối tượng chính của việc cho thuê.”

Khi đã ký hợp đồng chuyển nhượng, bên nhận chuyển nhượng trở thành chủ sở hữu hợp pháp quyền tài sản này.

Tác giả có quyền thu hồi tác phẩm đã chuyển nhượng không?

Tác giả có quyền thu hồi tác phẩm đã chuyển nhượng không?

Tác giả không được tự ý thu hồi, trừ một số trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép. Bởi vì sau khi chuyển nhượng, quyền tài sản đã thuộc về bên nhận chuyển nhượng. Nếu tác giả tự ý thu hồi, sẽ bị coi là xâm phạm quyền của chủ sở hữu mới. Tuy nhiên, pháp luật vẫn dự liệu một cơ chế bảo vệ lợi ích của tác giả trong một số trường hợp nhất định.

Trường hợp tác giả được quyền yêu cầu thu hồi quyền đã chuyển nhượng

Theo Điều 47 Luật Sở hữu trí tuệ quy định về hủy bỏ, chấm dứt hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả: Trường hợp bên nhận chuyển nhượng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết trong hợp đồng, bên chuyển nhượng có quyền yêu cầu hủy bỏ hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Như vậy, tác giả không có quyền thu hồi vì lý do chủ quan, mà chỉ được thu hồi khi:

Trường hợp 1: Bên nhận chuyển nhượng vi phạm hợp đồng

Đây là trường hợp phổ biến nhất khi chuyển nhượng quyền tác phẩm. Khi hợp đồng chuyển nhượng đã được ký, bên nhận chuyển nhượng có các nghĩa vụ rõ ràng như:

  • Thanh toán tiền chuyển nhượng, nhuận bút, thù lao đúng thời hạn

  • Khai thác tác phẩm đúng phạm vi, mục đích đã thỏa thuận

  • Tôn trọng quyền nhân thân của tác giả

  • Không sử dụng tác phẩm theo cách gây ảnh hưởng xấu đến uy tín tác giả

Nếu bên nhận chuyển nhượng vi phạm các nghĩa vụ này, tác giả có quyền yêu cầu chấm dứt hợp đồng, bồi thường thiệt hại, hoàn trả lại quyền đã chuyển nhượng.

Ví dụ:

  • Nhà xuất bản không thanh toán nhuận bút theo cam kết

  • Công ty tự ý sửa nội dung tác phẩm khi khai thác

  • Sử dụng tác phẩm vào mục đích quảng cáo phản cảm, trái đạo đức

  • Khai thác vượt quá phạm vi đã nhận (ví dụ: chỉ được phát hành sách nhưng lại chuyển thể thành phim)

Khi đó, tác giả không phải đang “thu hồi vì muốn”, mà đang bảo vệ quyền lợi hợp pháp do bên kia vi phạm.

Trường hợp 2: Hợp đồng có điều khoản cho phép thu hồi

Trong nhiều hợp đồng chuyển nhượng, các bên có thể thỏa thuận trước rằng sau một thời gian nhất định, tác giả có quyền nhận lại quyền. Nếu bên nhận không khai thác tác phẩm, quyền sẽ tự động quay về tác giả.

Ví dụ:

  • Sau 5 năm, quyền tự động quay về tác giả nếu không gia hạn

  • Nếu bên nhận không khai thác tác phẩm trong vòng 12 tháng, quyền sẽ trả lại cho tác giả

  • Tác giả có quyền mua lại quyền đã chuyển nhượng với một mức giá xác định

  • Quyền chỉ chuyển nhượng trong một phạm vi địa lý nhất định

Nếu hợp đồng có các điều khoản như vậy, thì việc thu hồi không phải là vi phạm, mà là thực hiện đúng thỏa thuận. Đây là lý do vì sao việc soạn thảo hợp đồng chặt chẽ ngay từ đầu cực kỳ quan trọng.

Trường hợp 3: Hợp đồng vô hiệu theo quy định pháp luật

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng dân sự có thể bị tuyên vô hiệu trong các trường hợp như:

  • Một bên bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép khi ký

  • Người ký không đủ năng lực hành vi dân sự

  • Nội dung hợp đồng vi phạm điều cấm của pháp luật

  • Hình thức hợp đồng không đúng quy định (ví dụ: không lập thành văn bản)

Khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu, hậu quả pháp lý là các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Điều này đồng nghĩa với việc quyền tài sản đối với tác phẩm sẽ quay trở lại với tác giả.

Tác giả vẫn giữ những quyền gì sau khi chuyển nhượng?

Dù đã chuyển nhượng quyền tài sản, tác giả vẫn giữ quyền nhân thân theo Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 bao gồm:

“1. Đặt tên cho tác phẩm.

2. Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;

3. Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;

4. Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm không cho người khác xuyên tạc; không cho người khác sửa đổi, cắt xén tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.”

Do đó, dù không thể thu hồi quyền khai thác, tác giả vẫn có quyền ngăn chặn việc sử dụng tác phẩm theo cách làm sai lệch nội dung, gây ảnh hưởng xấu đến mình.

Trên đây là bài viết “Tác giả có quyền thu hồi tác phẩm đã chuyển nhượng không?”. Hy vọng sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của việc chuyển nhượng quyền tác giả và giới hạn quyền thu hồi của tác giả sau khi hợp đồng có hiệu lực.

Trân trọng,

  1. 1. Tác giả có thể thu hồi tác phẩm chỉ vì không hài lòng với cách bên nhận chuyển nhượng khai thác không?

    Không. Sự “không hài lòng” mang tính chủ quan không phải là căn cứ pháp lý để thu hồi. Tác giả chỉ có thể yêu cầu chấm dứt hợp đồng và lấy lại quyền khi bên nhận chuyển nhượng vi phạm nghĩa vụ đã cam kết hoặc có thỏa thuận thu hồi trong hợp đồng.

  2. 2. Nếu bên nhận chuyển nhượng không khai thác tác phẩm trong thời gian dài, tác giả có quyền lấy lại không?

    Chỉ khi trong hợp đồng có điều khoản quy định rõ: nếu không khai thác trong một thời hạn nhất định thì quyền sẽ quay về tác giả. Nếu hợp đồng không có thỏa thuận này, tác giả không thể tự ý thu hồi.

Hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm trong trường hợp nào?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Hợp tác kinh doanh khai thác quyền tác giả và quyền liên quan, Quyền liên quan, Thông báo.

Trong quá trình khai thác quyền tác giả, hợp đồng sử dụng tác phẩm là căn cứ pháp lý quan trọng để bên sử dụng được phép khai thác hợp pháp giá trị của tác phẩm. Tuy nhiên, khi một bên vi phạm nghĩa vụ, sử dụng sai phạm vi thỏa thuận hoặc xâm phạm quyền của tác giả, việc hủy bỏ hợp đồng có thể trở thành giải pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Vậy hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm trong trường hợp nào và cần lưu ý điều gì để thực hiện đúng quy định pháp luật?

Hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm là gì?

Hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm là việc chấm dứt hiệu lực của hợp đồng đã được giao kết hợp pháp giữa tác giả (hoặc chủ sở hữu quyền tác giả) và bên sử dụng tác phẩm, khi bên sử dụng có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ làm cho mục đích giao kết hợp đồng không đạt được.

Về bản chất, đây là một chế tài do vi phạm hợp đồng được áp dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 hoặc theo thỏa thuận của các bên, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.

Theo Điều 423 Bộ luật Dân sự 2015: “Một bên có quyền hủy bỏ hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại khi bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng.”

Khi hợp đồng sử dụng tác phẩm bị hủy bỏ, hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết, các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận và bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại (nếu có). Đồng thời, bên sử dụng phải ngừng ngay việc khai thác tác phẩm, tránh tiếp tục hành vi xâm phạm quyền tác giả. Đối với lĩnh vực quyền tác giả, hợp đồng sử dụng tác phẩm là thỏa thuận cho phép bên sử dụng được khai thác một hoặc nhiều quyền tài sản đối với tác phẩm (sao chép, phân phối, truyền đạt, biểu diễn, chuyển thể…) trong phạm vi, thời hạn và mục đích nhất định.

Vì vậy, khi xảy ra vi phạm làm sai lệch bản chất thỏa thuận, tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả có thể hủy bỏ hợp đồng để ngăn chặn việc tiếp tục khai thác trái phép.

Hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm trong trường hợp nào

Hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm trong trường hợp nào?

Việc hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm không được thực hiện tùy tiện mà phải dựa trên căn cứ pháp lý rõ ràng và mức độ vi phạm nghiêm trọng. Dưới đây là các trường hợp phổ biến trên thực tế:

Trường hợp 1: Bên sử dụng tác phẩm vi phạm nghĩa vụ thanh toán nhuận bút, thù lao

Thanh toán nhuận bút, thù lao, tiền bản quyền là nghĩa vụ cốt lõi của bên sử dụng. Nếu bên sử dụng có những hành vi sau thì hành vi này được xem là vi phạm nghiêm trọng, làm mất đi mục đích giao kết hợp đồng của tác giả.

  • Không thanh toán theo thỏa thuận
  • Chậm thanh toán nhiều lần
  • Cố tình né tránh nghĩa vụ

Trường hợp 2: Sử dụng tác phẩm sai phạm vi, mục đích đã thỏa thuận

Hợp đồng sử dụng tác phẩm thường quy định rất rõ:

  • Phạm vi sử dụng (in ấn, phát hành, truyền thông…)
  • Thời hạn sử dụng
  • Lãnh thổ sử dụng
  • Mục đích sử dụng

Nếu bên sử dụng có những hành vi sau thì đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền tài sản của tác giả.

  • Tự ý mở rộng phạm vi khai thác
  • Sử dụng vào mục đích thương mại khi không được phép
  • Chuyển giao quyền sử dụng cho bên thứ ba trái thỏa thuận

Theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ, hành vi sử dụng tác phẩm không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Trường hợp 3: Xâm phạm quyền nhân thân của tác giả

Quyền nhân thân của tác giả được bảo hộ vô thời hạn theo Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ, bao gồm:

  • Quyền đặt tên tác phẩm
  • Quyền đứng tên thật hoặc bút danh
  • Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm

Nếu bên sử dụng có những hành vi sau thì tác giả hoàn toàn có quyền hủy bỏ hợp đồng để bảo vệ quyền nhân thân của mình.

  • Tự ý sửa chữa, cắt xén nội dung
  • Không ghi tên tác giả
  • Làm sai lệch nội dung tác phẩm gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín tác giả

Trường hợp 4: Không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo hợp đồng

Một số nghĩa vụ khác tuy không liên quan trực tiếp đến tiền bạc nhưng lại ảnh hưởng lớn đến giá trị khai thác tác phẩm, chẳng hạn:

Ví dụ:

  • Không phát hành tác phẩm theo kế hoạch
  • Không thực hiện nghĩa vụ quảng bá như cam kết
  • Không bảo mật nội dung tác phẩm

Những vi phạm này có thể làm mất đi giá trị thương mại và ý nghĩa của việc cho phép sử dụng tác phẩm, đủ căn cứ để hủy bỏ hợp đồng.

Trường hợp 5: Trường hợp bất khả kháng làm cho hợp đồng không thể tiếp tục thực hiện

Theo Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015, sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục.

Nếu sự kiện này làm cho việc khai thác tác phẩm không thể tiếp tục (ví dụ: lệnh cấm xuất bản, thiên tai làm gián đoạn hoạt động…), các bên có thể thỏa thuận hủy bỏ hợp đồng.

Lưu ý quan trọng trước khi quyết định hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm

Việc hủy bỏ hợp đồng kéo theo nhiều hậu quả pháp lý nên tác giả hoặc chủ sở hữu cần cân nhắc kỹ những điều sau:

  • Phải có căn cứ vi phạm rõ ràng: Không thể hủy bỏ chỉ vì “không hài lòng”. Cần chứng minh có vi phạm nghĩa vụ, vi phạm ở mức nghiêm trọng, có thiệt hại hoặc nguy cơ thiệt hại.
  • Phải thông báo việc hủy bỏ hợp đồng: Theo quy định của Bộ luật Dân sự, bên hủy bỏ phải thông báo cho bên kia. Nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.
  • Hậu quả pháp lý sau khi hủy bỏ: Theo Điều 427 Bộ luật Dân sự 2015: Hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết, các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại. Điều này có nghĩa là bên sử dụng phải ngừng ngay việc khai thác tác phẩm và có thể phải bồi thường nếu đã gây thiệt hại.
  • Phân biệt với đơn phương chấm dứt hợp đồng: Nhiều người nhầm lẫn giữa hai khái niệm giữa hủy bỏ hợp đồng và đơn phương chấm dứt hợp đồng. Hủy bỏ hợp đồng là hợp đồng coi như chưa từng tồn tại, hoàn trả những gì đã nhận, áp dụng vi khi vi phạm nghiêm trọng. Còn đơn phương chấm dứt hợp đồng là hợp đồng chấm dứt từ thời điểm chấm dứt, không phải hoàn trả nếu đã thực hiện xong, có thể áp dụng khi có quyền theo thỏa thuận.
  • Nên lập văn bản hủy bỏ hợp đồng rõ ràng: Văn bản cần nêu rõ căn cứ pháp lý, hành vi vi phạm, thời điểm hủy bỏ, yêu cầu hoàn trả, bồi thường (nếu có). Điều này giúp bảo vệ quyền lợi nếu xảy ra tranh chấp.

Trên đây là bài viết“Hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm trong trường hợp nào?”. Việc hủy bỏ hợp đồng không thể thực hiện tùy ý mà phải dựa trên căn cứ vi phạm nghiêm trọng và đúng quy định pháp luật. Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả cần hiểu rõ quyền của mình để kịp thời bảo vệ tác phẩm, tránh bị khai thác trái phép và hạn chế tối đa rủi ro pháp lý trong quá trình hợp tác khai thác tác phẩm.

Trân trọng,

  1. 1. Việc chậm trả nhuận bút có phải là căn cứ để hủy bỏ hợp đồng không?

    Có. Nếu bên sử dụng không thanh toán, chậm thanh toán nhiều lần hoặc cố tình né tránh nghĩa vụ thanh toán, thì đây được xem là vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng. Tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả có quyền hủy bỏ hợp đồng theo quy định pháp luật.

  2. 2. Sau khi hủy bỏ hợp đồng sử dụng tác phẩm, bên sử dụng có được tiếp tục khai thác tác phẩm không?

    Không. Khi hợp đồng bị hủy bỏ, hợp đồng không còn hiệu lực từ thời điểm giao kết theo Điều 427 Bộ luật Dân sự 2015. Bên sử dụng phải ngừng ngay việc khai thác tác phẩm, hoàn trả những gì đã nhận và bồi thường thiệt hại (nếu có).

Tác phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc có vi phạm không?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Quyền liên quan, Thông báo.

Sự phát triển của AI giúp việc chỉnh sửa, viết lại, tái cấu trúc nội dung từ một tác phẩm có sẵn trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ cần đưa văn bản gốc vào công cụ, AI có thể “biến hóa” thành một phiên bản mới với câu chữ khác, bố cục khác, thậm chí thêm thắt nội dung. Điều này khiến nhiều người đặt ra câu hỏi: Nếu AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc thì có còn vi phạm bản quyền không? Bài viết dưới đây, VCD sẽ giúp bạn giải đáp.

Thế nào là tác phẩm do AI chỉnh sửa?

Tác phẩm do AI chỉnh sửa là nội dung mới được tạo ra dựa trên một tác phẩm đã có sẵn, thông qua sự hỗ trợ của công cụ AI. Việc “chỉnh sửa” này có thể diễn ra dưới nhiều hình thức như:

  • Viết lại toàn bộ nội dung bằng câu chữ khác
  • Tóm tắt rồi triển khai lại
  • Thay đổi cấu trúc, sắp xếp lại ý
  • Dịch sang ngôn ngữ khác rồi biên tập lại
  • Phóng tác, cải biên dựa trên nội dung gốc

Về hình thức, nội dung sau khi AI xử lý có thể khác rất nhiều so với bản gốc. Nhưng về bản chất, nếu vẫn dựa trên chất liệu sáng tạo, thông tin, cấu trúc, ý tưởng cụ thể của tác phẩm ban đầu, thì đây không phải là một tác phẩm hoàn toàn độc lập.

Khoản 8 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 quy định: “Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo trên cơ sở một hoặc nhiều tác phẩm đã có thông qua các hình thức như dịch, phóng tác, cải biên, chuyển thể, tuyển chọn, chú giải, biên soạn.”

Những gì AI thường làm như viết lại, cải biên, dịch, tóm tắt rồi phát triển… đều trùng với các hình thức tạo ra tác phẩm phái sinh mà luật đã nêu. Như vậy, sản phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc rất dễ bị xem là tác phẩm phái sinh.

Tác phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc có vi phạm không?

Tác phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc có vi phạm không?

Câu trả lời phụ thuộc vào bản chất nội dung mới có dựa trên tác phẩm gốc hay không, chứ không phụ thuộc vào việc bạn chỉnh sửa bằng AI.

Điểm a khoản 1 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 quy định:

“Quyền tài sản bao gồm:

a) Làm tác phẩm phái sinh;”

Điều này có nghĩa là, bất kỳ nội dung nào được tạo ra dựa trên một tác phẩm đã có, dù được viết lại, cải biên hay tái cấu trúc bằng AI đều có thể bị xem là tác phẩm phái sinh và bắt buộc phải có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả. Nói cách khác, pháp luật không quan tâm bạn dùng công cụ gì để chỉnh sửa, mà quan tâm bạn có đang khai thác chất liệu sáng tạo của người khác hay không.

Một hiểu lầm rất phổ biến hiện nay rằng chỉ cần AI viết lại khác đi 60 – 70% câu chữ thì có thể sử dụng an toàn. Tuy nhiên, pháp luật không đánh giá hành vi vi phạm dựa trên tỷ lệ thay đổi từ ngữ. Khi xem xét, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào các yếu tố như:

  • Nội dung cốt lõi có còn giống với tác phẩm ban đầu hay không?
  • Cách triển khai ý tưởng có dựa trên cấu trúc của tác phẩm gốc hay không?
  • Bố cục, hệ thống thông tin có tương đồng đáng kể hay không?
  • Người đọc có thể nhận ra mối liên hệ giữa hai nội dung hay không?

Nếu vẫn nhận diện được dấu ấn sáng tạo của tác phẩm ban đầu, thì nội dung do AI chỉnh sửa vẫn có thể bị xác định là xâm phạm quyền tác giả.

Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 cũng quy định rõ, làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả là hành vi xâm phạm quyền tác giả. Vì vậy, việc sử dụng AI để viết lại sách, bài viết, truyện hay tài liệu của người khác rồi đăng tải lên trên mạng xã hội hoặc khai thác cho mục đích thương mại khi chưa xin phép vẫn có thể bị xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.

Trường hợp nào AI chỉnh sửa mà không vi phạm?

Không phải mọi trường hợp AI chỉnh sửa đều vi phạm. Bạn có thể sử dụng AI hợp pháp nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

  • Tác phẩm gốc đã hết thời hạn bảo hộ: Theo luật, quyền tài sản được bảo hộ suốt đời tác giả và 50 năm sau khi tác giả qua đời. Khi hết thời hạn này, bạn có thể phóng tác, cải biên mà không cần xin phép (nhưng vẫn phải ghi tên tác giả, không xuyên tạc nội dung).
  • Được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép: Nếu bạn có hợp đồng hoặc văn bản đồng ý cho phép sử dụng, chỉnh sửa, phóng tác, bạn có thể dùng AI để thực hiện hợp pháp.
  • Chỉ tham khảo ý tưởng chung: Ý tưởng không được bảo hộ quyền tác giả. Nếu AI chỉ hỗ trợ bạn phát triển một nội dung hoàn toàn mới, không dựa trên cấu trúc nội dung cụ thể của bất kỳ tác phẩm nào, thì không vi phạm.

Trên đây là bài viết “Tác phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc có vi phạm không?”. Hy vọng những phân tích trên đã giúp bạn hiểu rõ rằng, AI chỉ là công cụ hỗ trợ sáng tạo, không phải “lá chắn” giúp né tránh trách nhiệm pháp lý khi sử dụng nội dung của người khác. Nếu nội dung mới vẫn dựa trên chất liệu sáng tạo của tác phẩm ban đầu, bạn vẫn phải xin phép chủ sở hữu quyền tác giả theo đúng quy định.

Trân trọng,

  1. 1. Tác phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc có được xem là tác phẩm mới hoàn toàn không?

    Không hẳn. Nếu nội dung do AI tạo ra vẫn dựa trên cốt lõi, cấu trúc, thông tin hoặc dấu ấn sáng tạo của tác phẩm ban đầu, thì về pháp lý, đây có thể bị xem là tác phẩm phái sinh, không phải một tác phẩm độc lập hoàn toàn.

  2. 2. Vì sao dùng AI viết lại nội dung vẫn có thể vi phạm quyền tác giả?


    Vì pháp luật không quan tâm bạn sử dụng công cụ gì (AI hay con người), mà quan tâm bạn có đang khai thác tác phẩm của người khác hay không. Nếu nội dung mới hình thành từ việc chỉnh sửa tác phẩm gốc mà chưa được phép, thì vẫn có thể bị xem là xâm phạm quyền tác giả.

Chuyển thể truyện thành phim có cần xin phép không?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Quyền liên quan, Tác phẩm viết, Thông báo.

Một cuốn truyện hay, luôn là nguồn cảm hứng lớn cho điện ảnh. Tuy nhiên, không phải cứ thích là có thể lấy nội dung truyện để dựng thành phim, dù bạn đã thay đổi tên nhân vật hay chỉnh sửa một vài tình tiết. Ranh giới giữa sáng tạo và vi phạm bản quyền đôi khi rất mong manh. Bài viết dưới đây VCD sẽ giúp bạn làm rõ việc chuyển thể truyện thành phim có bắt buộc phải xin phép hay không và những hậu quả gặp phải nếu bỏ qua bước quan trọng này.

Chuyển thể truyện thành phim là gì?

Chuyển thể truyện thành phim là quá trình khai thác nội dung của một tác phẩm văn học (truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện dài kỳ, truyện đăng báo, truyện đăng trên nền tảng số…) để xây dựng kịch bản và sản xuất thành tác phẩm điện ảnh, phim truyền hình, phim chiếu mạng dưới hình thức nghe nhìn.

Trong quá trình này, nhà sản xuất có thể giữ nguyên hoặc điều chỉnh một số yếu tố như: tình tiết, tuyến nhân vật, bối cảnh, nhịp truyện, lời thoại… để phù hợp với ngôn ngữ điện ảnh. Tuy nhiên, nền tảng cốt lõi vẫn dựa trên tác phẩm gốc. Về bản chất pháp lý, đây không còn là việc “lấy ý tưởng tham khảo”, mà là sử dụng trực tiếp chất liệu sáng tạo của tác phẩm văn học để tạo ra một tác phẩm mới.

Theo khoản 8 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 quy định: “Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo trên cơ sở một hoặc nhiều tác phẩm đã có thông qua việc dịch từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, phóng tác, biên soạn, chú giải, tuyển chọn, cải biên, chuyển thể nhạc và các chuyển thể khác.”

Trong đó, “chuyển thể” được nêu rõ là một trong các hình thức tạo ra tác phẩm phái sinh. Như vậy, khi một truyện được dựng thành phim, bộ phim đó được pháp luật xác định là tác phẩm phái sinh của tác phẩm văn học gốc.

Điều này có ý nghĩa rằng bộ phim không phải là một tác phẩm hoàn toàn độc lập, mà phụ thuộc quyền khai thác vào tác phẩm truyện ban đầu.

Chuyển thể truyện thành phim có cần xin phép không?

Chuyển thể truyện thành phim có cần xin phép không?

Về bản chất pháp lý, việc chuyển thể truyện thành phim được xác định là hành vi làm tác phẩm phái sinh từ tác phẩm văn học gốc. Trong khi đó, quyền làm tác phẩm phái sinh lại thuộc quyền tài sản độc quyền của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả.

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2022:

“1. Quyền tài sản bao gồm:

a) Làm tác phẩm phái sinh;”

Điều này đồng nghĩa với việc bất kỳ cá nhân, tổ chức nào muốn sử dụng nội dung truyện để xây dựng thành kịch bản và sản xuất phim đều phải được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả trước khi thực hiện.

Sự đồng ý này không thể là thỏa thuận miệng, mà cần được thể hiện bằng hợp đồng bằng văn bản như: hợp đồng chuyển nhượng quyền hoặc hợp đồng sử dụng quyền tác giả. Đây là căn cứ pháp lý chứng minh việc chuyển thể là hợp pháp, đặc biệt quan trọng khi bộ phim được khai thác thương mại, phát hành rộng rãi.

Theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, hành vi làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả bị xem là xâm phạm quyền tác giả. Vì vậy, dù có thay đổi tên nhân vật, thêm bớt tình tiết hay sáng tạo thêm nội dung mới, nếu bộ phim vẫn dựa trên cốt truyện, hệ thống nhân vật, bối cảnh và tư tưởng chính của truyện gốc thì vẫn được xác định là chuyển thể và vẫn bắt buộc phải xin phép.

Tóm lại, chuyển thể truyện thành phim không chỉ là hoạt động sáng tạo nghệ thuật mà còn là hoạt động khai thác quyền tài sản của tác giả. Do đó, xin phép chủ sở hữu quyền tác giả là yêu cầu bắt buộc trước khi tiến hành chuyển thể.

Xử phạt nếu không xin phép mà tự ý chuyển thể truyện thành phim

Việc tự ý chuyển thể truyện thành phim khi chưa được sự đồng ý của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả không chỉ là sai về đạo đức nghề nghiệp, mà còn là hành vi xâm phạm quyền tác giả theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.

Như đã phân tích, chuyển thể là hành vi làm tác phẩm phái sinh. Trong khi đó, điểm a khoản 1 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 khẳng định: quyền làm tác phẩm phái sinh là quyền tài sản độc quyền của chủ sở hữu quyền tác giả. Vì vậy, mọi hành vi tự ý sử dụng truyện để xây dựng thành phim khi chưa được cho phép đều bị xem là vi phạm pháp luật.

Hành vi này có thể bị xử lý trên ba phương diện: hành chính, dân sự và hình sự.

Xử phạt hành chính

Theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP, mức phạt có thể lên đến 35 – 50 triệu đồng đối với hành vi làm tác phẩm phái sinh trái phép.

Ngoài ra còn có thể bị buộc: Gỡ bỏ, thu hồi phim; tiêu hủy bản sao vi phạm, bồi thường thiệt hại cho tác giả/chủ sở hữu.

Bồi thường dân sự

Chủ sở hữu có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về:

  • Thiệt hại vật chất (doanh thu, lợi nhuận bị mất)
  • Thiệt hại tinh thần
  • Chi phí thuê luật sư, chi phí xử lý tranh chấp

Trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi vi phạm gây thiệt hại lớn, thu lợi bất chính cao, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.

Trên đây là bài viết “Chuyển thể truyện thành phim có cần xin phép không?”. Có thể thấy, chuyển thể không đơn thuần là hoạt động sáng tạo nghệ thuật mà còn là hành vi khai thác quyền tài sản thuộc độc quyền của tác giả/chủ sở hữu quyền tác giả. Vì vậy, việc xin phép bằng văn bản trước khi thực hiện chuyển thể là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật.

Trân trọng,

  1. 1. Chuyển thể truyện thành phim được pháp luật xem là hành vi gì theo Luật Sở hữu trí tuệ?

    Theo khoản 8 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ, chuyển thể là một trong các hình thức tạo ra tác phẩm phái sinh. Vì vậy, việc sử dụng nội dung truyện để xây dựng thành phim được pháp luật xác định là hành vi làm tác phẩm phái sinh từ tác phẩm gốc.

  2. 2. Vì sao dù đã thay đổi tên nhân vật, tình tiết thì vẫn phải xin phép khi chuyển thể truyện thành phim?


    Pháp luật không căn cứ vào việc thay đổi nhiều hay ít chi tiết, mà dựa vào việc bộ phim có sử dụng cốt truyện, hệ thống nhân vật, bối cảnh, tư tưởng chính của tác phẩm hay không. Nếu vẫn còn nhận diện được dấu ấn sáng tạo của truyện gốc, thì đó vẫn là chuyển thể và bắt buộc phải xin phép chủ sở hữu quyền tác giả.


Đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan gồm những tài liệu gì?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Quyền liên quan, Thông báo.

Khi chuẩn bị thủ tục đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan có rất nhiều cá nhân, tổ chức lúng túng vì không nắm rõ thành phần hồ sơ theo quy định pháp luật. Việc chuẩn bị thiếu giấy tờ hoặc kê khai sai thông tin có thể khiến hồ sơ bị trả lại, kéo dài thời gian cấp Giấy chứng nhận. Bài viết dưới đây VCD sẽ giúp bạn hiểu rõ đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan gồm những tài liệu gì.


Quyền tác giả, quyền liên quan là gì?

Theo khoản 2, 3 tại Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2022 quyền tác giả và quyền liên quan được định nghĩa như sau:

Quyền tác giả là quyền hợp pháp của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình trực tiếp sáng tạo hoặc hợp pháp nắm giữ quyền sở hữu.

Quyền liên quan đến quyền tác giả (gọi tắt là quyền liên quan) là quyền của tổ chức, cá nhân đối với các đối tượng phát sinh từ hoạt động khai thác, truyền tải tác phẩm như: cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng và tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa.

Đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan gồm những tài liệu gì?

Đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan gồm những tài liệu gì?

Để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, cá nhân, tổ chức cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo đúng quy định pháp luật. Căn cứ Điều 50 Luật Sở hữu trí tuệ 2022,

hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan bao gồm những tài liệu sau đây:

1. Tờ khai đăng ký


Đây là tài liệu quan trọng nhất. Người nộp đơn cần kê khai đầy đủ, chính xác các thông tin về: tác giả, chủ sở hữu, tên tác phẩm, thời điểm hoàn thành, thời điểm công bố (nếu có) …


Lưu ý: Ghi rõ địa chỉ, số điện thoại, email để cơ quan có thẩm quyền liên hệ khi cần. Nếu tác giả đồng thời là chủ sở hữu thì chỉ cần khai một lần.

2. 02 bản sao tác phẩm đăng ký tác giả hoặc hai bản sao bản định hình đối tượng đăng ký quyền liên quan

Với tác phẩm có đặc thù riêng bản sao có thể là bản in, bản chụp, bản ghi trên thiết bị lưu trữ.

Ví dụ:

  • Đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan cho kịch bản phim: nộp 02 bản in kịch bản.
  • Đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan cho logo thiết kế: nộp 02 bản in màu logo trên giấy A4.
  • Đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan cho bài giảng điện tử: nộp 02 bản lưu trong USB hoặc đĩa CD.

3. Giấy ủy quyền (nếu có)


Trường hợp người nộp hồ sơ không trực tiếp thực hiện mà ủy quyền cho cá nhân/tổ chức khác, cần có giấy ủy quyền hợp lệ, được công chứng hoặc chứng thực.

Ví dụ: Tác giả A ủy quyền cho văn phòng đại diện sở hữu trí tuệ B nộp hồ sơ đăng ký, cần lập giấy ủy quyền hợp pháp giữa hai bên.

4. Tài liệu chứng minh quyền nộp đơn (nếu có)


Áp dụng khi người nộp đơn được hưởng quyền từ người khác thông qua thừa kế, chuyển nhượng hoặc thỏa thuận.

Ví dụ: Nhạc sĩ X chuyển nhượng toàn bộ quyền tác giả ca khúc cho công ty giải trí Y, khi đăng ký cần nộp kèm hợp đồng chuyển nhượng.

5. Văn bản đồng ý của các đồng tác giả (nếu có)


Nếu tác phẩm do nhiều người cùng sáng tạo, cần có văn bản thể hiện sự thống nhất của tất cả đồng tác giả về việc đăng ký.

Ví dụ: Ba họa sĩ cùng thực hiện một bộ tranh minh họa, khi đăng ký phải có văn bản đồng thuận của cả ba người.

6. Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu (nếu có)


Trường hợp quyền tác giả thuộc sở hữu chung của nhiều cá nhân/tổ chức, cần có văn bản đồng ý của tất cả các bên.

Ví dụ: Một trường đại học và một doanh nghiệp phối hợp xây dựng bộ tài liệu đào tạo, khi đăng ký cần văn bản thống nhất của cả hai đơn vị.

Lưu ý chung: Toàn bộ giấy tờ trong hồ sơ phải bằng tiếng Việt. Nếu tài liệu bằng tiếng nước ngoài, cần dịch sang tiếng Việt và công chứng theo quy định.

Một số lỗi thường gặp khi chuẩn bị hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan

Trong thực tế, nhiều hồ sơ bị đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan trả lại hoặc yêu cầu bổ sung do người nộp đơn chưa nắm rõ quy định về thành phần và hình thức tài liệu. Một số lỗi phổ biến có thể kể đến như:

  • Kê khai thiếu thông tin trong tờ khai
  • Bản sao tác phẩm không đầy đủ nội dung, thiếu văn bản đồng ý của đồng tác giả hoặc đồng chủ sở hữu
  • Giấy ủy quyền chưa được công chứng/chứng thực, hoặc tài liệu bằng tiếng nước ngoài chưa được dịch sang tiếng Việt theo quy định.

Việc rà soát kỹ hồ sơ trước khi nộp sẽ giúp hạn chế những sai sót này, đảm bảo quá trình đăng ký diễn ra nhanh chóng và thuận lợi.

Trên đây là bài viết “Đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan gồm những tài liệu gì?” Nếu bạn còn vướng mắc trong quá trình chuẩn bị hồ sơ hoặc cần hỗ trợ thực hiện thủ tục đăng ký, nên tham khảo ý kiến từ đơn vị chuyên môn để đảm bảo quyền lợi hợp pháp đối với tác phẩm và đối tượng quyền liên quan của mình.

Trân trọng,

  1. 1. Khi nào cần nộp văn bản đồng ý của đồng tác giả hoặc đồng chủ sở hữu để đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan?

    Khi tác phẩm do nhiều người cùng sáng tạo hoặc quyền tác giả thuộc sở hữu chung của nhiều cá nhân, tổ chức, người nộp đơn cần cung cấp văn bản thể hiện sự đồng thuận của tất cả các bên liên quan

  2. 2. Tài liệu bằng tiếng nước ngoài có được sử dụng trong hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan không?

    Có, nhưng bắt buộc phải được dịch sang tiếng Việt và công chứng/chứng thực theo quy định trước khi nộp kèm hồ sơ đăng ký.


.


Chi phí đăng ký bản quyền bài hát

Chi phí đăng ký bản quyền bài hát bao nhiêu?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Tác phẩm âm nhạc, Thông báo.

Trước khi tiến hành đăng ký bản quyền bài hát, vấn đề được nhiều tác giả và đơn vị sản xuất quan tâm hàng đầu chính là mức chi phí cần chi trả. Việc nắm rõ từng khoản phí đăng ký bản quyền bài hát ngay từ đầu sẽ giúp bạn chủ động ngân sách, hạn chế phát sinh không cần thiết và lựa chọn hình thức đăng ký phù hợp, nhằm bảo vệ đầy đủ giá trị pháp lý của tác phẩm âm nhạc. Trong bài viết này, VCD sẽ tổng hợp và phân tích chi tiết các chi phí đăng ký bản quyền bài hát theo quy định hiện hành.

Quy định pháp luật về bản quyền bài hát tại Việt Nam

Trước khi tìm hiểu về chi phí đăng ký hay khai thác bản quyền bài hát, việc nắm rõ hệ thống quy định pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này là vô cùng cần thiết. Theo Luật sở hữu trí tuệ 2022, tác phẩm âm nhạc được bảo hộ quyền tác giả ngay từ thời điểm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đã đăng ký hay chưa. Tuy nhiên, việc thực hiện thủ tục đăng ký bản quyền vẫn được khuyến khích, bởi đây là cơ sở pháp lý quan trọng giúp chủ sở hữu chứng minh quyền tác giả khi xảy ra tranh chấp hoặc xâm phạm quyền.

Hiện nay, công tác quản lý và bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trong lĩnh vực âm nhạc tại Việt Nam do một số cơ quan, tổ chức sau đảm nhiệm:

  • Cục Bản quyền tác giả – trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
  • Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC)
  • Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam (VIETRRO)

Về thời hạn bảo hộ, pháp luật quy định quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc được bảo vệ suốt cuộc đời tác giả và kéo dài 50 năm sau khi tác giả qua đời. Riêng đối với quyền liên quan như quyền của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, thời hạn bảo hộ là 50 năm kể từ thời điểm tác phẩm hoặc bản ghi được công bố lần đầu.

Chi phí đăng ký bản quyền bài hát bao nhiêu?

Chi phí đăng ký bản quyền bài hát phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Thực tế, giá đăng ký bản quyền bài hát không có mức cố định, mà thay đổi tùy theo từng trường hợp cụ thể. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí sẽ giúp bạn chủ động dự trù ngân sách, đồng thời hạn chế tối đa các khoản phát sinh ngoài ý muốn trong quá trình thực hiện thủ tục.

Yếu tố 1: Loại hình tác phẩm âm nhạc

Mức phí đăng ký bản quyền sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại hình tác phẩm mà bạn đăng ký bảo hộ, cụ thể:

  • Bài hát đơn lẻ: Thường có chi phí thấp hơn do hồ sơ đơn giản, quy trình xử lý nhanh.
  • Album (tập hợp nhiều bài hát): Chi phí cao hơn vì số lượng tác phẩm nhiều, thời gian thẩm định và xử lý hồ sơ kéo dài.
  • Nhạc không lời: Trong một số trường hợp có quy trình đánh giá riêng, ảnh hưởng đến mức phí.
  • Tác phẩm âm nhạc có cấu trúc phức tạp hoặc yếu tố nước ngoài: Có thể phải thực hiện thêm thủ tục xác minh, dẫn đến chi phí đăng ký tăng lên.

Yếu tố 2: Số lượng tác giả hoặc chủ sở hữu quyền

Đối với các tác phẩm có từ hai tác giả hoặc chủ sở hữu trở lên, quá trình đăng ký thường phức tạp hơn:

  • Cần xác định rõ tỷ lệ phân chia quyền tác giả giữa các bên.
  • Có thể phát sinh chi phí công chứng, xác nhận thỏa thuận quyền sở hữu.
  • Thời gian xử lý hồ sơ lâu hơn, kéo theo chi phí tăng.

Yếu tố 3: Hình thức nộp hồ sơ đăng ký

Hiện nay, người đăng ký có thể lựa chọn một trong hai hình thức nộp hồ sơ:

  • Nộp trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền: Có thể phát sinh thêm chi phí đi lại, in ấn hồ sơ và thời gian chờ đợi.
  • Đăng ký bản quyền bài hát trực tuyến: Thường tiết kiệm chi phí hơn, nhưng yêu cầu người thực hiện có kiến thức nhất định về công nghệ và quy trình pháp lý.

Yếu tố 4: Đơn vị thực hiện thủ tục đăng ký

Bạn có thể lựa chọn một trong hai phương án:

  • Tự thực hiện thủ tục: Chỉ cần chi trả các khoản lệ phí hành chính theo quy định của Nhà nước.
  • Sử dụng dịch vụ đăng ký bản quyền bài hát: Phát sinh thêm phí dịch vụ, đổi lại là tiết kiệm thời gian, hạn chế sai sót hồ sơ và tăng tỷ lệ được cấp giấy chứng nhận.

Yếu tố 5: Các khoản chi phí phát sinh khác

Ngoài lệ phí đăng ký bản quyền tác giả cơ bản, bạn cũng nên dự trù một số chi phí có thể phát sinh như:

  • Phí công chứng, dịch thuật đối với tài liệu bằng tiếng nước ngoài.
  • Phí chỉnh sửa, bổ sung hồ sơ nếu hồ sơ ban đầu chưa hợp lệ.
  • Chi phí đi lại, in ấn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ đăng ký bản quyền bài hát.

Chi phí đăng ký bản quyền bài hát

Theo quy định hiện hành, chi phí đăng ký bản quyền bài hát tại Việt Nam được chia thành hai nhóm chính, bao gồm lệ phí nhà nước và chi phí dịch vụ (nếu sử dụng đơn vị hỗ trợ). Mức phí cụ thể sẽ tùy thuộc vào hình thức đăng ký và nhu cầu của từng cá nhân, tổ chức.

Lệ phí đăng ký bản quyền bài hát theo quy định Nhà nước

Theo biểu phí do cơ quan có thẩm quyền ban hành, lệ phí đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc hiện nay ở mức:

  • 100.000 đồng: Áp dụng cho tác phẩm âm nhạc (bài hát, bản nhạc có hoặc không lời) đăng ký quyền tác giả.
  • 300.000 đồng: Áp dụng trong trường hợp đăng ký tác phẩm phái sinh, sưu tập, tuyển tập nhiều tác phẩm âm nhạc.

Mức lệ phí này là khoản phí hành chính bắt buộc, được nộp trực tiếp cho Cục Bản quyền tác giả khi tiếp nhận hồ sơ và không hoàn lại dù hồ sơ được cấp hay bị từ chối.

Chi phí dịch vụ đăng ký bản quyền bài hát (nếu có)

Trong trường hợp cá nhân, tổ chức ủy quyền cho đơn vị cung cấp dịch vụ đăng ký bản quyền bài hát, chi phí sẽ cao hơn do bao gồm các công việc như tư vấn pháp lý, soạn thảo hồ sơ, đại diện nộp và theo dõi kết quả. Mức phí dịch vụ thường dao động:

  • Từ 1.000.000 – 3.000.000 đồng/bài hát đối với tác phẩm đơn lẻ.
  • Từ 3.000.000 đồng trở lên đối với album, tuyển tập hoặc tác phẩm có nhiều đồng tác giả.

Mức giá cụ thể có thể thay đổi tùy theo độ phức tạp của hồ sơ, số lượng tác phẩm, cũng như yêu cầu về thời gian xử lý.

Các khoản chi phí có thể phát sinh

Ngoài lệ phí đăng ký và phí dịch vụ, người đăng ký cần lưu ý một số chi phí phát sinh khác như:

  • Phí công chứng, chứng thực giấy tờ (nếu có nhiều chủ sở hữu).
  • Phí dịch thuật hồ sơ đối với tác phẩm có yếu tố nước ngoài.
  • Chi phí sửa đổi, bổ sung hồ sơ trong trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ.
  • Chi phí in ấn, đi lại khi nộp hồ sơ trực tiếp.

Trên đây là toàn bộ thông tin về “Chi phí đăng ký bản quyền bài hát” theo quy định hiện hành, bao gồm lệ phí Nhà nước, chi phí dịch vụ (nếu có) và các khoản phát sinh cần lưu ý. Hy vọng những chia sẻ này sẽ giúp tác giả và các đơn vị sản xuất chủ động dự trù ngân sách, lựa chọn hình thức đăng ký phù hợp và sớm hoàn tất thủ tục bảo hộ quyền tác giả, qua đó đảm bảo quyền lợi hợp pháp đối với tác phẩm âm nhạc của mình.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

  1. 1. Đăng ký bản quyền bài hát qua dịch vụ có tốn kém hơn nhiều so với tự đăng ký không?

    So với việc tự thực hiện, đăng ký bản quyền bài hát thông qua dịch vụ sẽ phát sinh thêm chi phí tư vấn và xử lý hồ sơ. Tuy nhiên, hình thức này giúp tiết kiệm thời gian, hạn chế sai sót, đặc biệt phù hợp với các tác phẩm có nhiều đồng tác giả hoặc hồ sơ phức tạp.

  2. 2. Ngoài lệ phí đăng ký, còn phát sinh những chi phí nào khi làm bản quyền bài hát?

    Bên cạnh lệ phí đăng ký quyền tác giả, người đăng ký có thể phát sinh thêm chi phí công chứng, dịch thuật hồ sơ, chi phí sửa đổi, bổ sung giấy tờ nếu hồ sơ chưa hợp lệ, cũng như chi phí đi lại và in ấn khi nộp hồ sơ trực tiếp. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chính xác ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tối đa các khoản phát sinh này.

Sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ có vi phạm không?

Sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ có vi phạm không?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Quyền liên quan, Thông báo.

Nhiều người cho rằng khi một tác phẩm đã “hết bản quyền” thì có thể sử dụng tùy ý mà không cần quan tâm đến yếu tố pháp lý nào khác. Tuy nhiên, trên thực tế, việc sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ quyền tác giả vẫn phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định theo Luật Sở hữu trí tuệ. Hãy cùng VCD tìm hiểu rõ: Sử dụng tác phẩm đã hết thời gian bảo hộ có vi phạm không trong bài viết dưới đây nhé!

Khi nào tác phẩm hết thời hạn bảo hộ quyền tác giả?

Việc xác định một tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ hay chưa là yếu tố rất quan trọng trước khi bạn quyết định khai thác, sử dụng lại tác phẩm đó. Nếu hiểu sai mốc thời gian này, người sử dụng rất dễ rơi vào tình huống vi phạm quyền tác giả mà không hề hay biết.

Theo Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, thời hạn bảo hộ quyền tác giả được chia thành quyền nhân thân và quyền tài sản.

Trong đó:

  • Quyền nhân thân (đặt tên tác phẩm, đứng tên tác giả, bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm…) được bảo hộ vô thời hạn.
  • Quyền tài sản (sao chép, phân phối, làm tác phẩm phái sinh, truyền đạt đến công chúng…) chỉ được bảo hộ trong một khoảng thời gian nhất định. Cụ thể, khoản 2 Điều 27 quy định: Quyền tài sản được bảo hộ suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả qua đời. Thời hạn bảo hộ chấm dứt vào thời điểm 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt thời hạn bảo hộ.

Đối với tác phẩm có đồng tác giả, thời hạn tính theo năm người đồng tác giả cuối cùng qua đời. Khi hết thời hạn này, tác phẩm được xem là thuộc về công chúng và không còn bị giới hạn bởi quyền tài sản của tác giả.

Sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ có cần xin phép không?

Khi quyền tài sản đã hết thời hạn bảo hộ, bạn không cần xin phép và không phải trả tiền bản quyền khi thực hiện các hành vi như sau:

  • Sao chép tác phẩm
  • Phân phối, phát hành
  • Chuyển thể, cải biên, phóng tác
  • Sử dụng vào mục đích thương mại

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bạn được quyền sử dụng tùy ý. Bởi vì, dù quyền tài sản đã hết, nhưng quyền nhân thân của tác giả vẫn được bảo hộ vĩnh viễn theo khoản 1 Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, bao gồm:

“Đặt tên cho tác phẩm;
Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm;
Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén, xuyên tạc gây phương hại đến danh dự, uy tín của tác giả.”

Vì vậy, khi sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ, bạn vẫn bắt buộc phải:

  • Ghi rõ tên tác giả
  • Không xuyên tạc, làm sai lệch nội dung
  • Không làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của tác giả

Tóm lại, khi tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ quyền tài sản, bạn được quyền khai thác, sử dụng mà không cần xin phép hay trả tiền bản quyền. Tuy nhiên, việc sử dụng đó vẫn phải đặt trong giới hạn tôn trọng quyền nhân thân của tác giả. Nếu xem nhẹ những nguyên tắc này, bạn vẫn có thể đối mặt với rủi ro pháp lý dù tác phẩm đã thuộc phạm vi công cộng.

Sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ có vi phạm không?

Những hiểu lầm thường gặp khi sử dụng tác phẩm hết thời hạn bảo hộ

Không ít người cho rằng khi một tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ quyền tác giả thì tác phẩm đó trở thành “tài sản chung”, ai cũng có thể sử dụng, chỉnh sửa, cắt ghép hay biến tấu theo ý mình mà không cần quan tâm đến yếu tố pháp lý. Cách hiểu này chưa đầy đủ và tiềm ẩn nhiều rủi ro vi phạm quyền nhân thân của tác giả.

Trên thực tế, khi hết thời hạn bảo hộ quyền tài sản, tác phẩm được phép khai thác rộng rãi hơn về mặt sử dụng. Tuy nhiên, quyền nhân thân của tác giả vẫn được pháp luật bảo vệ vô thời hạn. Điều này có nghĩa là người sử dụng vẫn phải tôn trọng tên tuổi, uy tín, tinh thần và giá trị nguyên bản của tác phẩm.

Một số tình huống dễ dẫn đến vi phạm có thể kể đến như:

  • Lấy một tác phẩm văn học kinh điển đã hết thời hạn bảo hộ rồi chỉnh sửa nội dung theo hướng làm sai lệch tư tưởng, thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.
  • Cắt xén, bóp méo nội dung tác phẩm để phục vụ mục đích cá nhân, làm ảnh hưởng tiêu cực đến danh dự và hình ảnh của tác giả.
  • Tái bản, đăng tải, phát hành lại tác phẩm nhưng không ghi tên tác giả theo đúng quy định.

Những hành vi này dù thực hiện trên tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ quyền tài sản, vẫn có thể bị xem là xâm phạm quyền nhân thân của tác giả theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, một điểm thường bị bỏ qua là: các bản dịch, bản cải biên, bản minh họa, bản dàn dựng… được tạo ra từ tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ vẫn có thể đang được bảo hộ quyền tác giả nếu chúng mang tính sáng tạo riêng của người thực hiện.

Ví dụ, tác phẩm Truyện Kiều đã hết thời hạn bảo hộ. Tuy nhiên, các tác phẩm phái sinh từ Truyện Kiều và đang được bảo hộ quyền tác giả độc lập.

  • Bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh do một dịch giả thực hiện
  • Bản minh họa hiện đại cho Truyện Kiều
  • Bản chuyển thể sân khấu, điện ảnh từ Truyện Kiều

Trong trường hợp này, bạn không được tự ý sử dụng các bản phái sinh đó mà vẫn phải xin phép người đã sáng tạo ra chúng.

Vì vậy, việc sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ không đồng nghĩa với việc được toàn quyền sử dụng mọi phiên bản liên quan đến tác phẩm đó. Người dùng cần phân biệt rõ giữa tác phẩm gốc đã thuộc phạm vi công cộng và các tác phẩm phái sinh vẫn đang trong thời hạn bảo hộ để tránh vi phạm pháp luật.

Trên đây là bài viết “Sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ có vi phạm không?”. Hiểu đúng thời hạn bảo hộ và phạm vi được phép sử dụng sẽ giúp bạn khai thác tác phẩm một cách hợp pháp, an toàn và tránh rủi ro pháp lý không đáng có.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

  1. 1. Vì sao vẫn có thể vi phạm dù tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ?

    Vì quyền nhân thân của tác giả được bảo hộ vô thời hạn. Nếu bạn không ghi tên tác giả, cắt xén, xuyên tạc nội dung làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của tác giả thì vẫn có thể bị xem là xâm phạm quyền tác giả.

  2. 2. Bản dịch, bản cải biên từ tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ có được dùng tự do không?

    Không hẳn. Những bản dịch, minh họa, cải biên… là tác phẩm phái sinh và có thể đang được bảo hộ độc lập. Khi sử dụng các bản này, bạn vẫn phải xin phép người đã tạo ra chúng.



Làm thế nào để chứng minh quyền tác giả khi có tranh chấp?

Làm thế nào để chứng minh quyền tác giả khi có tranh chấp?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Quyền liên quan, Thông báo.

Khi xảy ra tranh chấp quyền tác giả, câu hỏi quan trọng nhất không còn là tác phẩm có được bảo hộ hay không, mà là ai mới thực sự là tác giả và chủ sở hữu hợp pháp. Trong khi pháp luật quy định quyền tác giả phát sinh tự động ngay khi tác phẩm được hình thành, việc chứng minh quyền đó trước cơ quan có thẩm quyền lại đòi hỏi những căn cứ và chứng cứ rất cụ thể. Vậy làm thế nào để chứng minh quyền tác giả khi có tranh chấp? Bài viết dưới đây VCD sẽ giúp bạn tìm hiểu.

Quyền tác giả là gì?

Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình trực tiếp sáng tạo ra hoặc hợp pháp sở hữu. Đây là một trong những quyền sở hữu trí tuệ quan trọng, bảo vệ thành quả lao động trí tuệ trong các lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học.

Theo Khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, quyền tác giả bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản phát sinh đối với tác phẩm. Trong đó:

  • Quyền nhân thân gắn liền với danh dự, uy tín của tác giả như: quyền đặt tên tác phẩm, đứng tên trên tác phẩm, công bố tác phẩm, bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm.

  • Quyền tài sản cho phép tác giả hoặc chủ sở hữu khai thác giá trị kinh tế từ tác phẩm như: sao chép, phân phối, truyền đạt đến công chúng, cho thuê, làm tác phẩm phái sinh…

Điểm đặc biệt trong quy định của pháp luật Việt Nam là quyền tác giả không phát sinh từ thủ tục đăng ký, mà phát sinh ngay tại thời điểm tác phẩm được hình thành.

Căn cứ tại Khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ: “Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.”

Quy định này khẳng định một nguyên tắc rất quan trọng rằng chỉ cần bạn sáng tạo ra tác phẩm và thể hiện nó ra bên ngoài (viết ra, vẽ ra, thiết kế, ghi âm, ghi hình…), bạn đã mặc nhiên có quyền tác giả. Không cần xin phép, không cần đăng ký, không cần công bố.

Tuy nhiên, chính vì quyền tác giả phát sinh “tự động” như vậy nên khi xảy ra tranh chấp, câu hỏi quan trọng nhất không còn là tác phẩm có được bảo hộ hay không, mà là: Ai mới thực sự là người đã sáng tạo ra tác phẩm đó? Ai là chủ sở hữu hợp pháp?. Lúc này, các quy định pháp luật chỉ là nền tảng. Yếu tố mang tính quyết định lại nằm ở chứng cứ thực tế chứng minh quá trình hình thành tác phẩm, thời điểm tạo lập và mối liên hệ giữa tác giả với tác phẩm.

Nói cách khác, pháp luật bảo hộ quyền tác giả rất sớm, nhưng để bảo vệ được quyền đó khi có tranh chấp, bạn phải chứng minh được quyền của mình bằng căn cứ cụ thể, rõ ràng và hợp pháp.

Làm thế nào để chứng minh quyền tác giả khi có tranh chấp?

Làm thế nào để chứng minh quyền tác giả khi có tranh chấp?

Khi có tranh chấp về quyền tác giả, cơ quan có thẩm quyền (Tòa án, Thanh tra, Cục Bản quyền tác giả…) sẽ căn cứ vào chứng cứ để xác định:

  • Ai là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm?

  • Ai là chủ sở hữu hợp pháp?

  • Tác phẩm được hình thành vào thời điểm nào?

  • Có hành vi sao chép, xâm phạm hay không?

Tùy vào việc đã đăng ký hay chưa đăng ký quyền tác giả mà cách chứng minh sẽ khác nhau.

Trường hợp 1: Đã có Giấy chứng nhận quyền tác giả

Đây là trường hợp dễ chứng minh nhất khi có tranh chấp quyền tác giả đối với tác phẩm.

Theo Khoản 3 Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ: “Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan là chứng cứ chứng minh quyền tác giả, quyền liên quan thuộc về người được cấp giấy chứng nhận, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại.”

Điều này có nghĩa:

  • Người có Giấy chứng nhận được mặc nhiên công nhận là tác giả/chủ sở hữu.

  • Bên còn lại nếu muốn phủ nhận phải đưa ra chứng cứ ngược lại rất mạnh.

  • Tòa án và cơ quan chức năng ưu tiên căn cứ vào Giấy chứng nhận này.

Trong thực tế tranh chấp, Giấy chứng nhận quyền tác giả gần như là “lá chắn pháp lý” cực kỳ quan trọng.

Ngoài Giấy chứng nhận, bạn có thể cung cấp thêm các tài liệu sau khi có tranh chấp quyền tác giả:

  • Bản thảo gốc

  • File thiết kế, file soạn thảo có lịch sử tạo lập

  • Email trao đổi, hợp đồng giao việc sáng tạo

  • Hóa đơn, chứng từ thể hiện quá trình hình thành tác phẩm

Những tài liệu này không chỉ mang tính bổ trợ, mà còn có vai trò củng cố mạnh mẽ giá trị chứng minh trong hồ sơ khi xảy ra tranh chấp quyền tác giả. Trên thực tế, cơ quan có thẩm quyền không chỉ căn cứ vào một loại giấy tờ duy nhất, mà sẽ đánh giá tổng thể hệ thống chứng cứ để xác định ai là người thực sự sáng tạo ra tác phẩm và vào thời điểm nào.

Trường hợp 2: Chưa có Giấy chứng nhận quyền tác giả

Không ít người cho rằng nếu chưa đăng ký quyền tác giả thì tác phẩm sẽ không được pháp luật bảo hộ. Đây là một cách hiểu chưa chính xác.

Theo Khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, quyền tác giả phát sinh ngay từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đã đăng ký hay chưa. Điều này có nghĩa là dù bạn chưa thực hiện thủ tục đăng ký, quyền tác giả của bạn vẫn được pháp luật công nhận và bảo vệ.

Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp, bạn sẽ phải tự mình đưa ra các chứng cứ cụ thể để chứng minh mình là tác giả hoặc chủ sở hữu hợp pháp của tác phẩm, thay vì được mặc nhiên thừa nhận như trường hợp đã có Giấy chứng nhận.

Các loại chứng cứ quan trọng bao gồm:

Bản thảo, bản gốc của tác phẩm

Bản thảo và file gốc là một trong những chứng cứ có giá trị nhất khi cần chứng minh quyền tác giả.

  • File Word, PSD, AI, CAD, bản viết tay…

  • File có lịch sử chỉnh sửa
  • Phiên bản lưu trên Google Drive, Email, Dropbox có thời gian lưu trữ

Đây là những tài liệu tạo nên giá trị chứng minh rất cao, bởi việc giả lập cả một quá trình chỉnh sửa, lưu trữ, trao đổi trong thời gian dài là điều gần như không thể thực hiện một cách hợp lý và thuyết phục.

Dữ liệu thời gian tạo tác phẩm

Bên cạnh bản thảo hay file gốc, các dữ liệu thể hiện thời điểm hình thành và chỉnh sửa tác phẩm cũng có giá trị chứng minh rất cao trong tranh chấp quyền tác giả.

  • Thời điểm lưu file

  • Lịch sử chỉnh sửa

  • Email gửi bản nháp

  • Tin nhắn trao đổi về nội dung tác phẩm

Các mốc thời gian này giúp chứng minh bạn là người tạo ra tác phẩm trước. Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan có thẩm quyền xác định trình tự hình thành tác phẩm và vai trò thực sự của bạn trong quá trình sáng tạo.

Nhân chứng

Trong nhiều trường hợp, lời xác nhận từ những người có liên quan trực tiếp đến quá trình hình thành tác phẩm cũng là một nguồn chứng cứ quan trọng. Nhân chứng có thể là:

  • Người cùng làm việc

  • Người được bạn gửi bản thảo xem trước

  • Người tham gia quá trình sáng tạo

Khi cần thiết, nhân chứng có thể được cơ quan có thẩm quyền triệu tập để làm rõ quá trình hình thành tác phẩm và xác nhận vai trò của bạn trong quá trình sáng tạo.

Hợp đồng, giao việc, trao đổi công việc

Nếu tác phẩm được tạo ra theo đơn đặt hàng, theo hợp đồng, bạn có thể cung cấp:

  • Hợp đồng thuê sáng tạo

  • Thỏa thuận công việc

  • Email, tin nhắn phân công nội dung

Theo Điều 39 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, chủ sở hữu quyền tác giả có thể là tổ chức, cá nhân nắm giữ một, một số hoặc toàn bộ các quyền đối với tác phẩm. Quy định này mở ra một nguyên tắc quan trọng: Người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm chưa chắc đã là chủ sở hữu quyền tài sản đối với tác phẩm đó.

Ví dụ:

  • Nhân viên thiết kế sáng tạo logo theo yêu cầu của công ty

  • Content writer viết bài theo nhiệm vụ được giao

  • Designer thiết kế bộ nhận diện thương hiệu theo hợp đồng thuê ngoài

  • Nhiếp ảnh gia chụp ảnh sản phẩm theo hợp đồng dịch vụ

Do đó, họ là người trực tiếp tạo ra tác phẩm, quyền tài sản đối với tác phẩm lại thuộc về tổ chức, cá nhân giao việc, trừ khi các bên có thỏa thuận khác. Khi xảy ra tranh chấp, các tài liệu như hợp đồng, văn bản giao việc, email hoặc tin nhắn trao đổi công việc sẽ là căn cứ quan trọng để làm rõ mối quan hệ pháp lý giữa các bên và xác định ai là chủ sở hữu hợp pháp đối với tác phẩm. 

Công bố tác phẩm trước đó

Việc bạn đã từng công bố tác phẩm ra công chúng trước thời điểm xảy ra tranh chấp cũng là một căn cứ có giá trị trong quá trình chứng minh quyền tác giả. Hình thức công bố có thể rất đa dạng như:

  • Đăng tải bài viết, hình ảnh, thiết kế trên website, fanpage, nền tảng mạng xã hội

  • Xuất bản tác phẩm dưới dạng sách, tạp chí, ấn phẩm in ấn

  • Đăng tải trên các nền tảng số có cơ chế ghi nhận thời gian đăng tải, lưu trữ dữ liệu

Những điều này giúp xác lập mốc thời gian công khai đầu tiên của tác phẩm trước công chúng. Khi thời điểm công bố trùng khớp với dữ liệu tạo lập tác phẩm, đây sẽ là cơ sở quan trọng để chứng minh rằng bạn đã sở hữu và kiểm soát tác phẩm từ rất sớm, trước khi bên còn lại có bất kỳ hành vi sử dụng hay sao chép nào.

Trên đây là bài viết “Làm thế nào để chứng minh quyền tác giả khi có tranh chấp?”. Hy vọng những phân tích cụ thể trong bài đã giúp bạn hiểu rõ các căn cứ pháp lý cũng như cách thu thập chứng cứ cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình khi xảy ra tranh chấp quyền tác giả.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

  1. 1. Quyền tác giả có cần đăng ký thì mới được pháp luật bảo hộ không?

    Không. Theo Khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tác giả phát sinh ngay khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đã đăng ký hay chưa. Tuy nhiên, đăng ký quyền tác giả giúp việc chứng minh quyền lợi khi có tranh chấp trở nên dễ dàng hơn.

  2. 2. Nếu chưa đăng ký quyền tác giả thì chứng minh bằng cách nào?

    Bạn có thể sử dụng các chứng cứ như bản thảo gốc, file có lịch sử chỉnh sửa, dữ liệu lưu trữ trên email hoặc nền tảng đám mây, tin nhắn trao đổi nội dung, nhân chứng, hợp đồng giao việc… để chứng minh quá trình hình thành và thời điểm tạo ra tác phẩm.



Hành vi nào bị coi là xâm phạm quyền nhân thân của tác giả

Hành vi nào bị coi là xâm phạm quyền nhân thân của tác giả?

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Quyền liên quan, Thông báo.

Quyền nhân thân của tác giả là nhóm quyền đặc biệt quan trọng, gắn liền với danh dự, uy tín và dấu ấn sáng tạo của người tạo ra tác phẩm. Tuy nhiên, trong quá trình khai thác và sử dụng tác phẩm, không ít cá nhân, tổ chức đã vô tình hoặc cố ý thực hiện những hành vi xâm phạm các quyền này mà không nhận thức được rủi ro pháp lý. Vậy hành vi nào bị coi là xâm phạm quyền nhân thân của tác giả theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành?

Quyền nhân thân của tác giả bao gồm những quyền nào?

Theo Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, quyền nhân thân của tác giả bao gồm 04 quyền cơ bản:

“1. Đặt tên cho tác phẩm.

Tác giả có quyền chuyển quyền sử dụng quyền đặt tên tác phẩm cho tổ chức, cá nhân nhận chuyển giao quyền tài sản quy định tại khoản 1 Điều 20 của Luật này;

2. Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;

3. Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;

4. Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm không cho người khác xuyên tạc; không cho người khác sửa đổi, cắt xén tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.”

Những quyền nêu trên là các quyền gắn bó mật thiết với cá nhân tác giả và về nguyên tắc không thể chuyển nhượng cho người khác. Tuy nhiên, riêng quyền công bố tác phẩm có thể được tác giả thỏa thuận chuyển giao cho tổ chức, cá nhân khác theo quy định của pháp luật.

Hành vi nào bị coi là xâm phạm quyền nhân thân của tác giả

Hành vi nào bị coi là xâm phạm quyền nhân thân của tác giả?

Quyền nhân thân là nhóm quyền gắn liền trực tiếp với danh dự, uy tín và dấu ấn sáng tạo của tác giả. Vì vậy, bất kỳ hành vi nào tác động trái phép đến tên gọi tác phẩm, tên tuổi tác giả, quyền công bố hoặc sự toàn vẹn nội dung tác phẩm đều có thể bị xem là xâm phạm quyền nhân thân theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.

Dưới đây là những nhóm hành vi vi phạm điển hình thường gặp trong thực tế:

Hành vi xâm phạm quyền đặt tên tác phẩm

Trước hết, tác giả là người có quyền tuyệt đối trong việc đặt tên cho tác phẩm của mình. Tên tác phẩm không chỉ mang ý nghĩa nhận diện mà còn thể hiện ý tưởng, thông điệp mà tác giả muốn truyền tải.

Do đó, mọi hành vi tự ý thay đổi tên tác phẩm, sử dụng tên khác khi khai thác tác phẩm mà không được sự đồng ý của tác giả đều bị coi là vi phạm.

Ví dụ:

  • Tự ý đổi tên sách, bài viết, bài hát, tranh ảnh khi đăng tải lại

  • Sử dụng tác phẩm nhưng ghi tên khác nhằm phục vụ mục đích thương mại

  • Cố ý đặt lại tên gây hiểu nhầm về nội dung, ý nghĩa ban đầu của tác phẩm

Dù thường bị xem nhẹ, nhưng đây là hành vi xâm phạm trực tiếp quyền nhân thân đầu tiên của tác giả.

Hành vi không ghi tên hoặc ghi sai tên tác giả

Đây là dạng vi phạm quyền nhân thân xảy ra phổ biến nhất hiện nay, đặc biệt trên môi trường internet.

Ví dụ:

  • Đăng lại bài viết, hình ảnh, video nhưng không ghi tên tác giả

  • Cố tình xóa watermark, chữ ký, logo tác giả trên tác phẩm

  • Ghi tên người khác là tác giả của tác phẩm

  • Sử dụng tác phẩm trong quảng cáo, truyền thông nhưng không nêu tên tác giả

Theo quy định pháp luật, việc ghi tên tác giả là nghĩa vụ bắt buộc khi sử dụng tác phẩm, dù có xin phép hay đã trả tiền sử dụng tác phẩm.

Hành vi công bố tác phẩm khi chưa được sự cho phép của tác giả

Tác giả có quyền quyết định thời điểm, hình thức công bố tác phẩm. Nếu chưa được tác giả cho phép mà đã tự ý đăng tải, phát hành, chia sẻ tác phẩm ra công chúng thì đây là hành vi xâm phạm quyền nhân thân nghiêm trọng.

Ví dụ:

  • Đăng bản thảo sách, tài liệu nghiên cứu khi tác giả chưa cho phép

  • Phát tán bản demo bài hát, bản thiết kế khi chưa được công bố chính thức

  • Nhân viên tự ý đưa sản phẩm sáng tạo nội bộ ra ngoài

Quyền này nhằm bảo vệ quyền kiểm soát của tác giả đối với “đứa con tinh thần” của mình.

Hành vi sửa chữa, cắt xén, xuyên tạc tác phẩm

Trong các hành vi xâm phạm quyền nhân thân, việc làm sai lệch nội dung tác phẩm được đánh giá là nghiêm trọng nhất. Pháp luật cho phép tác giả bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho phép bất kỳ ai tự ý chỉnh sửa gây ảnh hưởng đến danh dự và uy tín của mình.

Ví dụ:

  • Cắt ghép nội dung bài viết làm sai lệch quan điểm của tác giả

  • Chỉnh sửa hình ảnh, thiết kế khiến thông điệp bị hiểu sai

  • Biên tập lại tác phẩm theo hướng phản cảm, lệch lạc so với bản gốc

  • Đặt tác phẩm vào bối cảnh tiêu cực, trái với tinh thần ban đầu

Đây là hành vi rất dễ xảy ra trong hoạt động truyền thông, marketing, báo chí nếu không cẩn trọng.

Xóa thông tin quản lý quyền, che giấu nguồn gốc tác phẩm

Ngoài các hành vi nêu trên, việc xóa watermark, metadata, thông tin tác giả trên file thiết kế, hình ảnh, video… cũng bị coi là xâm phạm quyền nhân thân.

Hành vi này thường nhằm mục đích che giấu nguồn gốc tác phẩm để sử dụng trái phép mà không bị phát hiện.

Hậu quả pháp lý khi xâm phạm quyền nhân thân của tác giả

Khi xâm phạm quyền nhân thân, cá nhân hoặc tổ chức vi phạm có thể phải đối mặt với nhiều hậu quả pháp lý nghiêm trọng, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, bao gồm:

  • Xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 131/2013/NĐ-CP

  • Buộc xin lỗi, cải chính công khai

  • Buộc bồi thường thiệt hại về tinh thần cho tác giả

  • Gỡ bỏ, thu hồi, tiêu hủy ấn phẩm vi phạm

  • Bị khởi kiện dân sự tại Tòa án

Trong nhiều trường hợp, thiệt hại về danh dự, uy tín còn lớn hơn rất nhiều so với thiệt hại vật chất.

Trên đây là bài viết “Hành vi nào bị coi là xâm phạm quyền nhân thân của tác giả?”. Hy vọng bạn hiểu rõ được bảo vệ quyền nhân thân cũng chính là bảo vệ nền tảng đạo đức và pháp lý trong hoạt động sáng tạo, sử dụng tác phẩm hiện nay.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

  1. 1. Quyền nhân thân của tác giả có thể chuyển nhượng cho người khác hay không?

    Trừ quyền công bố tác phẩm có thể được chuyển giao theo thỏa thuận, các quyền nhân thân còn lại như đặt tên tác phẩm, đứng tên tác giả và bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm đều gắn liền với cá nhân tác giả và không thể chuyển nhượng cho người khác.

  2. 2. Đăng tải tác phẩm lên mạng khi chưa được sự cho phép của tác giả có phải là hành vi xâm phạm quyền nhân thân không?

    Có. Tác giả có quyền quyết định thời điểm và hình thức công bố tác phẩm. Việc tự ý đăng tải, phát hành khi chưa được phép là hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền nhân thân của tác giả.

Nguyên nhân phát sinh tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giảNguyên nhân phát sinh tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả

Nguyên nhân phát sinh tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả

Written by Biên Tập Viên on . Posted in Bảo hộ quyền tác giả, Quyền liên quan, Thông báo.

Trong quá trình khai thác và sử dụng tác phẩm, tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả thường phát sinh do sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng các quy định của pháp luật về quyền tác giả. Đặc biệt, đối với các tác phẩm được sáng tạo trong quan hệ lao động, theo nhiệm vụ hoặc theo hợp đồng thuê sáng tác, việc không xác định rõ chủ thể quyền ngay từ đầu là nguyên nhân phổ biến dẫn đến mâu thuẫn, khiếu kiện giữa các bên.

Phân biệt tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm bằng lao động trí tuệ của mình. Tác giả luôn là cá nhân và là chủ thể gắn liền với quá trình hình thành tác phẩm. Dù quyền tài sản đối với tác phẩm có thể được chuyển giao, tư cách tác giả vẫn không thay đổi và không thể bị thay thế bởi tổ chức hay cá nhân khác.

Luật Sở hữu trí tuệ quy định quyền của tác giả bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản. Phần lớn các quyền nhân thân được quy định tại Điều 19 mang tính gắn bó mật thiết với danh dự, uy tín của tác giả nên không được chuyển giao cho chủ thể khác, trừ quyền công bố tác phẩm theo quy định của pháp luật.

Khác với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả là tổ chức hoặc cá nhân nắm giữ quyền tài sản đối với tác phẩm. Theo Điều 36 Luật Sở hữu trí tuệ, chủ sở hữu quyền tác giả có thể là chính tác giả, tổ chức hoặc cá nhân giao nhiệm vụ sáng tạo, bên thuê sáng tác hoặc bên nhận chuyển nhượng quyền tác giả thông qua hợp đồng, thừa kế hoặc các căn cứ hợp pháp khác. Chủ sở hữu quyền tác giả có quyền khai thác giá trị kinh tế của tác phẩm thông qua các quyền tài sản được quy định tại Điều 20 của Luật này.

Nguyên nhân phát sinh tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả

Nguyên nhân phát sinh tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả

Tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả thường không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau trong quá trình sáng tạo, khai thác và đăng ký quyền tác giả. Trong đó,có một số nguyên nhân điển hình sau đây:

Thứ nhất, tranh chấp phát sinh từ việc không có hoặc không quy định rõ về quyền tác giả trong quan hệ lao động hoặc hợp đồng thuê sáng tác.

Theo quy định tại Điều 39 Luật Sở hữu trí tuệ, đối với tác phẩm được sáng tạo theo nhiệm vụ hoặc theo hợp đồng, chủ sở hữu quyền tác giả là tổ chức, cá nhân giao nhiệm vụ hoặc giao kết hợp đồng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng, nhiều hợp đồng lao động hoặc hợp đồng thuê sáng tác không quy định hoặc quy định chưa cụ thể về quyền tác giả đối với tác phẩm được tạo ra. Sự thiếu rõ ràng này dẫn đến cách hiểu và cách áp dụng khác nhau giữa các bên khi tác phẩm phát sinh giá trị khai thác, từ đó làm phát sinh tranh chấp.

Thứ hai, tranh chấp phát sinh do sự nhầm lẫn giữa quyền nhân thân của tác giả và quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả.

Mặc dù quyền tài sản đối với tác phẩm có thể được chuyển giao cho chủ sở hữu quyền tác giả, nhưng theo quy định tại Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ, tác giả vẫn được bảo lưu các quyền nhân thân, bao gồm quyền đứng tên trên tác phẩm và quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm. Trong nhiều trường hợp, chủ sở hữu quyền tác giả hiểu chưa đúng phạm vi quyền của mình, cho rằng việc nắm giữ quyền tài sản đồng nghĩa với quyền quyết định toàn bộ các vấn đề liên quan đến tác phẩm, dẫn đến các hành vi xâm phạm quyền nhân thân của tác giả và phát sinh tranh chấp.

Thứ ba, việc đăng ký quyền tác giả không đúng chủ thể cũng là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tranh chấp.

Theo quy định tại Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ, việc đăng ký quyền tác giả không phải là điều kiện làm phát sinh quyền, nhưng Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả có giá trị chứng cứ quan trọng trong trường hợp xảy ra tranh chấp. Trên thực tế, không ít trường hợp hồ sơ đăng ký kê khai thông tin tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả không phù hợp với thực tế sáng tạo hoặc không đúng với thỏa thuận giữa các bên, dẫn đến khiếu nại, yêu cầu sửa đổi hoặc hủy bỏ Giấy chứng nhận đã được cấp.

Thứ tư, tranh chấp phát sinh do việc chuyển giao quyền tác giả không đúng hoặc không đầy đủ theo quy định của pháp luật.

Theo các Điều 45 và 46 Luật Sở hữu trí tuệ, việc chuyển nhượng quyền tác giả hoặc chuyển quyền sử dụng quyền tác giả phải được lập thành hợp đồng bằng văn bản và xác định rõ phạm vi, thời hạn, hình thức khai thác quyền. Trường hợp hợp đồng chuyển giao không quy định rõ nội dung quyền được chuyển giao hoặc các bên không hiểu đúng bản chất của việc chuyển giao quyền, tranh chấp có thể phát sinh trong quá trình khai thác, sử dụng tác phẩm.

Những lưu ý khi đăng ký quyền tác giả để tránh phát sinh tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả

Thứ nhất, xác định rõ tư cách pháp lý của từng chủ thể trước khi nộp hồ sơ đăng ký: ai là tác giả, ai là chủ sở hữu quyền tác giả, căn cứ xác lập quyền là gì (tự sáng tạo, hợp đồng lao động, hợp đồng thuê sáng tác, chuyển giao quyền…).

Thứ hai, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh quyền sở hữu, đặc biệt là các văn bản như hợp đồng sáng tạo, quyết định giao nhiệm vụ, văn bản chuyển nhượng quyền tác giả hoặc cam kết giữa các bên.

Thứ ba, kê khai chính xác và trung thực thông tin trong tờ khai đăng ký quyền tác giả, bảo đảm thống nhất với nội dung các tài liệu đính kèm và thực tế sáng tạo tác phẩm.

Thứ tư, nhận thức rõ giới hạn quyền của chủ sở hữu quyền tác giả, tránh việc thỏa thuận hoặc thực hiện các hành vi xâm phạm quyền nhân thân của tác giả, kể cả trong trường hợp chủ sở hữu là tổ chức, doanh nghiệp.

Trên đây là bài viết “Nguyên nhân phát sinh tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả” mà VCD gửi đến bạn. Chúng tôi hi vọng bài viết này có ích với các bạn.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

  1. Câu hỏi 1: Tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả có luôn là một người không?

    Không. Theo Luật Sở hữu trí tuệ, tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm, còn chủ sở hữu quyền tác giả là chủ thể nắm giữ quyền tài sản đối với tác phẩm. Trong nhiều trường hợp, đặc biệt là tác phẩm được tạo ra theo nhiệm vụ hoặc theo hợp đồng, tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả là hai chủ thể pháp lý khác nhau.

  2. Câu hỏi 2: Vì sao tranh chấp giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả thường phát sinh?

    Tranh chấp thường phát sinh do không có hoặc không rõ thỏa thuận về quyền tác giả ngay từ đầu, nhầm lẫn giữa quyền nhân thân của tác giả và quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả, hoặc kê khai không đúng chủ thể khi đăng ký quyền tác giả.