Tác giả: Biên Tập Viên

Trong quá trình đăng ký quyền tác giả, không ít cá nhân, tổ chức gặp phải những sai sót như nhầm tên tác giả, thông tin chủ sở hữu, thời điểm công bố hoặc nội dung mô tả tác phẩm. Vậy Có thể sửa đổi thông tin sau khi đã đăng ký quyền tác giả không? Bài viết dưới đây VCD sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp lý, căn cứ luật và thủ tục điều chỉnh theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Tại sao cần đăng ký quyền tác giả?

Trước khi tìm hiểu về việc sửa đổi thông tin sau khi đăng ký, cần hiểu rõ ý nghĩa của thủ tục đăng ký quyền tác giả theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.

Theo pháp luật Việt Nam, quyền tác giả phát sinh tự động kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định. Điều này có nghĩa là tác giả vẫn được pháp luật bảo hộ ngay cả khi chưa thực hiện thủ tục đăng ký.

Tuy nhiên, việc đăng ký quyền tác giả vẫn được khuyến khích bởi những lợi ích pháp lý quan trọng như:

• Tạo chứng cứ pháp lý rõ ràng về quyền sở hữu khi xảy ra tranh chấp

• Ghi nhận chính thức thông tin về tác giả, chủ sở hữu và thời điểm công bố tác phẩm

• Tạo thuận lợi trong các hoạt động khai thác thương mại như chuyển nhượng, cấp phép hoặc góp vốn bằng quyền tác giả

• Hạn chế rủi ro bị sao chép, chiếm đoạt hoặc tranh chấp quyền trong quá trình sử dụng tác phẩm

Như vậy, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không chỉ là căn cứ pháp lý quan trọng mà còn là cơ sở để bảo vệ và khai thác giá trị của tác phẩm. Nếu thông tin trên Giấy chứng nhận có sai sót hoặc không còn phù hợp với thực tế, việc sửa đổi, cập nhật kịp thời là cần thiết để đảm bảo quyền lợi của tác giả và chủ sở hữu.

Có được sửa đổi thông tin sau khi đã đăng ký quyền tác giả không?

Pháp luật cho phép chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung hoặc cấp đổi Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả trong trường hợp thông tin đã đăng ký không còn chính xác hoặc có sự thay đổi.

Các trường hợp phổ biến cần sửa đổi thông tin sau khi đăng ký quyền tác giả gồm:

• Sai tên tác giả hoặc chủ sở hữu

• Sai địa chỉ, thông tin liên hệ

• Sai loại hình tác phẩm

• Sai thời điểm công bố

• Thay đổi chủ sở hữu do chuyển nhượng, thừa kế, sáp nhập doanh nghiệp

• Thay đổi tên tổ chức hoặc thay đổi pháp lý của chủ sở hữu

Việc điều chỉnh này giúp đảm bảo thông tin pháp lý luôn chính xác và phù hợp với tình trạng thực tế.

Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp để ghi nhận thông tin về tác giả, chủ sở hữu và tác phẩm.

Bên cạnh đó, các văn bản hướng dẫn thi hành cho phép:

• Cấp lại Giấy chứng nhận khi bị mất, hư hỏng

• Cấp đổi khi thông tin có thay đổi

• Điều chỉnh nội dung khi có sai sót hoặc thay đổi quyền sở hữu

Như vậy, pháp luật không hạn chế việc sửa đổi, miễn là người yêu cầu cung cấp hồ sơ chứng minh hợp lệ.

Một số lưu ý khi sửa đổi thông tin đăng ký quyền tác giả

Để quá trình sửa đổi hoặc cấp đổi Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả diễn ra thuận lợi, người yêu cầu cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và thực hiện đúng quy định theo Luật Sở hữu trí tuệ. Việc thiếu sót thông tin hoặc tài liệu chứng minh có thể khiến hồ sơ bị yêu cầu bổ sung hoặc bị từ chối xử lý.

Dưới đây là một số lưu ý quan trọng cần quan tâm:

• Kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp yêu cầu: Cần rà soát chính xác các nội dung cần sửa đổi như họ tên tác giả, chủ sở hữu, địa chỉ, loại hình tác phẩm hoặc nội dung thay đổi. Việc xác định rõ sai sót hoặc nội dung cần điều chỉnh sẽ giúp tránh phải sửa đổi nhiều lần, gây mất thời gian.

• Chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh sự thay đổi: Tùy từng trường hợp, cần cung cấp các giấy tờ liên quan như giấy tờ tùy thân, giấy đăng ký doanh nghiệp mới, quyết định thay đổi tên, hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, văn bản thừa kế hoặc các tài liệu pháp lý khác chứng minh nội dung điều chỉnh là hợp lệ.

• Đảm bảo việc chuyển giao quyền có căn cứ pháp lý rõ ràng: Trong trường hợp thay đổi chủ sở hữu, việc chuyển nhượng hoặc chuyển giao quyền cần được lập thành văn bản theo đúng quy định. Hợp đồng chuyển nhượng hoặc văn bản thỏa thuận phải có đầy đủ chữ ký của các bên và nội dung thể hiện rõ phạm vi chuyển giao.

• Thực hiện cập nhật sớm khi có thay đổi: Khi phát sinh sai sót hoặc thay đổi thông tin, nên tiến hành thủ tục điều chỉnh càng sớm càng tốt. Việc chậm cập nhật có thể gây khó khăn khi khai thác thương mại, chuyển nhượng quyền hoặc khi xảy ra tranh chấp liên quan đến quyền tác giả.

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chính xác ngay từ đầu không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý mà còn đảm bảo Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả luôn có giá trị pháp lý, thuận lợi cho việc bảo vệ và khai thác quyền trong thực tế.

Trên đây là bài viết “Có thể sửa đổi thông tin sau khi đã đăng ký quyền tác giả không?”. Hy vọngnhững thông tin được chia sẻ đã giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật, các trường hợp được phép điều chỉnh cũng như thủ tục cần thực hiện theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Trong hoạt động sáng tạo hiện nay, nhiều tác phẩm được hình thành bởi một cá nhân riêng lẻ mà có sự tham gia đầu tư, hợp tác hoặc đóng góp của nhiều tổ chức, cá nhân khác nhau. Thực tế này đặt ra câu hỏi về việc xác định và ghi nhận tư cách pháp lý của các chủ thể đối với tác phẩm, đặc biệt trong quá trình đăng ký bảo hộ theo Luật Sở hữu trí tuệ. Vậy, một tác phẩm có thể đăng ký nhiều chủ sở hữu hay không? Bài viết của VCD dưới đây sẽ giúp bạn.

Khái quát về chủ sở hữu quyền tác giả

Trong quan hệ pháp luật về quyền tác giả, cần phân biệt rõ giữa tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả. Tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm bằng lao động trí tuệ của mình, trong khi chủ sở hữu quyền tác giả là chủ thể nắm giữ các quyền tài sản đối với tác phẩm, bao gồm quyền khai thác thương mại, cho phép sử dụng và định đoạt giá trị kinh tế của tác phẩm.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tác giả phát sinh kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định. Cùng với thời điểm đó, quyền sở hữu đối với tác phẩm cũng được xác lập cho chủ thể có căn cứ pháp lý tương ứng. Chủ sở hữu có thể là chính tác giả, hoặc là tổ chức, cá nhân giao nhiệm vụ, thuê sáng tạo, nhận chuyển nhượng, thừa kế hoặc được chuyển giao quyền theo thỏa thuận.

Như vậy, pháp luật không mặc nhiên đồng nhất tác giả với chủ sở hữu. Trong nhiều trường hợp, quyền tài sản có thể thuộc về doanh nghiệp, cơ quan hoặc nhiều cá nhân cùng lúc. Đây là cơ sở pháp lý cho việc hình thành chế độ đồng chủ sở hữu quyền tác giả.

Một tác phẩm có thể đăng ký nhiều chủ sở hữu không?

Pháp luật sở hữu trí tuệ không quy định mỗi tác phẩm chỉ có một chủ sở hữu. Vì vậy, một tác phẩm hoàn toàn có thể thuộc quyền sở hữu của nhiều tổ chức, cá nhân khác nhau nếu có căn cứ pháp lý hợp lệ.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, chủ sở hữu quyền tác giả có thể là tác giả, hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân giao nhiệm vụ sáng tạo, thuê sáng tạo, nhận chuyển nhượng hoặc được chuyển giao quyền theo thỏa thuận. Điều này cho thấy quyền sở hữu không chỉ phát sinh từ hoạt động sáng tạo trực tiếp mà còn có thể hình thành từ quan hệ đầu tư hoặc hợp đồng. Do đó, khi nhiều bên cùng góp vốn, góp công sức hoặc cùng thỏa thuận khai thác tác phẩm, quyền tài sản có thể thuộc về tất cả các bên với tư cách đồng chủ sở hữu.

Trong thực tiễn, đồng chủ sở hữu thường gặp ở các tác phẩm có giá trị thương mại như phim ảnh, phần mềm hoặc sản phẩm thiết kế. Khi đăng ký quyền tác giả, các chủ thể này có thể cùng đứng tên trên Giấy chứng nhận để ghi nhận quyền của mình. Cần lưu ý rằng, việc đăng ký chỉ mang ý nghĩa xác nhận và chứng minh, không làm phát sinh quyền sở hữu mới.

Tuy nhiên, khi tồn tại nhiều chủ sở hữu, việc khai thác tác phẩm phải có sự thống nhất giữa các bên. Các hoạt động như cấp phép, chuyển nhượng hoặc sử dụng thương mại thường cần sự đồng ý chung; nếu không có thỏa thuận rõ ràng, rất dễ phát sinh tranh chấp. Vì vậy, các bên nên xác lập cơ chế quản lý và phân chia quyền lợi cụ thể ngay từ đầu.

Như vậy, một tác phẩm có thể đăng ký nhiều chủ sở hữu, nhưng đồng thời đòi hỏi sự phối hợp và thỏa thuận minh bạch để bảo đảm việc sử dụng tác phẩm hiệu quả và đúng pháp luật.

Những lưu ý khi đăng ký quyền tác giả đối với đồng chủ sở hữu

Thứ nhất, các bên cần xác định rõ căn cứ hình thành quyền sở hữu chung. Cơ quan đăng ký thường yêu cầu tài liệu chứng minh như hợp đồng thuê sáng tạo, hợp đồng giao việc, thỏa thuận góp vốn, hợp đồng chuyển nhượng hoặc văn bản xác nhận đồng sở hữu. Việc thiếu căn cứ pháp lý rõ ràng có thể dẫn đến việc bị từ chối cấp giấy chứng nhận hoặc phát sinh tranh chấp về sau.

Thứ hai, cần thỏa thuận cụ thể về tỷ lệ và phạm vi quyền của từng chủ sở hữu. Pháp luật cho phép các bên tự do thỏa thuận về tỷ lệ phân chia lợi nhuận, quyền cấp phép sử dụng, quyền chuyển nhượng và cơ chế ra quyết định. Nếu không có thỏa thuận, trên nguyên tắc, mọi quyết định khai thác thương mại đều phải có sự đồng ý của tất cả các bên, điều này có thể làm giảm tính linh hoạt trong hoạt động kinh doanh.

Thứ ba, khi kê khai hồ sơ đăng ký, cần bảo đảm thông tin đầy đủ và thống nhất của tất cả đồng chủ sở hữu, bao gồm tên pháp lý, địa chỉ, giấy tờ chứng minh tư cách pháp lý và chữ ký xác nhận. Sai sót trong thông tin có thể dẫn đến việc phải sửa đổi, cấp lại hoặc ảnh hưởng đến giá trị chứng cứ của Giấy chứng nhận.

Trên đây là bài viết “Một tác phẩm có thể đăng ký nhiều chủ sở hữu hay không?” mà VCD gửi đến bạn. Chúng tôi hi vọng bài viết này có ích với các bạn.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Tác phẩm phái sinh là hình thức sáng tạo phổ biến khi một tác phẩm mới được hình thành dựa trên nền tảng của tác phẩm đã có trước đó. Tuy nhiên, không phải mọi hoạt động chuyển thể, cải biên, dịch thuật hay phóng tác đều hợp pháp. Vậy đâu là ranh giới giữa tác phẩm phái sinh hợp pháp và vi phạm bản quyền? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Tác phẩm phái sinh là gì?

Theo khoản 8 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2022: “Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo trên cơ sở một hoặc nhiều tác phẩm đã có thông qua việc dịch, phóng tác, cải biên, chuyển thể, tuyển chọn, sắp xếp.”

Hiểu một cách đơn giản, tác phẩm phái sinh là tác phẩm mới được hình thành từ nền tảng của tác phẩm gốc, thông qua quá trình sáng tạo lại dưới một hình thức thể hiện khác hoặc có sự thay đổi, bổ sung nhất định về nội dung, kết cấu, ngôn ngữ hay phương thức thể hiện.

Các hình thức phổ biến của tác phẩm phái sinh có thể kể đến như:

• Dịch sách, truyện từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt

• Chuyển thể tiểu thuyết thành phim, kịch, truyện tranh

• Cải biên lời bài hát, kịch bản cho phù hợp với bối cảnh mới

• Tuyển chọn, sắp xếp các bài viết thành tuyển tập, tuyển san

Điểm đặc trưng của tác phẩm phái sinh là vẫn mang dấu ấn, yếu tố cốt lõi của tác phẩm gốc. Dù đã có sự sáng tạo mới, nhưng nội dung, ý tưởng, cốt truyện, nhân vật hoặc cấu trúc thể hiện vẫn có mối liên hệ chặt chẽ với tác phẩm ban đầu. Chính vì vậy, việc tạo ra tác phẩm phái sinh luôn gắn liền với quyền của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm gốc.

Điều kiện để tác phẩm phái sinh được coi là hợp pháp

Pháp luật không cấm việc sáng tạo tác phẩm phái sinh. Ngược lại, đây là hoạt động được thừa nhận và khuyến khích, vì nó góp phần làm phong phú đời sống sáng tạo. Tuy nhiên, do tác phẩm phái sinh luôn dựa trên nền tảng của tác phẩm gốc, nên việc sáng tạo này bắt buộc phải tôn trọng quyền của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả.

Theo Điều 14 và Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, quyền làm tác phẩm phái sinh là quyền tài sản thuộc về chủ sở hữu quyền tác giả. Điều này có nghĩa là, về nguyên tắc, không ai được tự ý chuyển thể, cải biên, dịch thuật, phóng tác… khi chưa có sự cho phép.

Để một tác phẩm phái sinh được coi là hợp pháp, cần đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

Điều kiện 1: Được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả (khi tác phẩm còn thời hạn bảo hộ)

Đây là điều kiện quan trọng nhất và có tính quyết định. Khi tác phẩm gốc vẫn đang trong thời hạn bảo hộ quyền tài sản, mọi hành vi như dịch thuật, chuyển thể thành phim, cải biên nội dung, tuyển chọn, sắp xếp lại… đều phải được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả.

Sự cho phép này nên được thể hiện bằng văn bản (hợp đồng, thỏa thuận sử dụng tác phẩm) để tránh tranh chấp về sau. Nếu không có sự cho phép, dù tác phẩm phái sinh có yếu tố sáng tạo mới, có đầu tư công sức, trí tuệ, thì về mặt pháp lý vẫn bị xem là xâm phạm quyền tác giả theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ.

Điều kiện 2: Không làm phương hại đến quyền nhân thân của tác giả gốc

Ngay cả khi đã được phép làm tác phẩm phái sinh, người thực hiện vẫn phải tôn trọng quyền nhân thân của tác giả theo Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, đặc biệt là quyền đứng tên tác giả và bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm.

Tác phẩm phái sinh không được: Xuyên tạc nội dung tác phẩm gốc; làm sai lệch tinh thần, thông điệp ban đầu; thay đổi theo hướng gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của tác giả. Nói cách khác, sự sáng tạo mới không được làm biến dạng giá trị cốt lõi của tác phẩm ban đầu.

Điều kiện 3: Trường hợp tác phẩm gốc đã hết thời hạn bảo hộ quyền tài sản

Khi quyền tài sản đối với tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ, tác phẩm thuộc về công chúng khai thác. Lúc này, bất kỳ ai cũng có thể sử dụng để làm tác phẩm phái sinh mà không cần xin phép và không phải trả tiền bản quyền.

Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp này, người sử dụng vẫn phải ghi nhận tên tác giả và tôn trọng sự toàn vẹn của tác phẩm vì quyền nhân thân được bảo hộ vô thời hạn.

Tóm lại, một tác phẩm phái sinh chỉ được coi là hợp pháp khi việc sáng tạo đó không xâm phạm quyền tài sản và không xâm phạm quyền nhân thân của tác giả tác phẩm gốc. Đây chính là ranh giới pháp lý quan trọng giúp phân biệt giữa sáng tạo hợp pháp và vi phạm bản quyền.

Khi nào tác phẩm phái sinh bị vi phạm bản quyền

Trên thực tế, không ít người cho rằng chỉ cần “làm mới”, “chỉnh sửa”, “thêm thắt sáng tạo” là đã tạo ra một tác phẩm hoàn toàn khác. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, nếu tác phẩm mới vẫn dựa trên nền tảng của tác phẩm gốc mà không tuân thủ quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, thì hành vi đó vẫn bị xem là xâm phạm quyền tác giả.

Theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ, các hành vi sử dụng tác phẩm khi chưa được phép của chủ sở hữu quyền tác giả đều bị coi là xâm phạm. Trong đó, việc làm tác phẩm phái sinh trái phép là một dạng vi phạm rất phổ biến.

Dưới đây là những trường hợp điển hình khi tác phẩm tái sinh bị vi phạm bản quyền:

Trường hợp 1: Tự ý chuyển thể, cải biên khi chưa được phép

Khi tác phẩm gốc vẫn còn thời hạn bảo hộ, mọi hành vi như chuyển thể, dịch thuật, cải biên, phóng tác… đều phải có sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả.

Ví dụ:

• Chuyển tiểu thuyết thành phim khi chưa được chủ sở hữu đồng ý

• Viết lại lời bài hát và phát hành với mục đích thương mại

Dù người thực hiện có đầu tư công sức chỉnh sửa, sáng tạo thêm nội dung mới, thì về bản chất, đây vẫn là hành vi khai thác tác phẩm gốc trái phép.

Trường hợp 2: Sử dụng phần cốt lõi, đặc trưng của tác phẩm gốc

Nhiều trường hợp không sao chép nguyên văn, nhưng vẫn sử dụng cốt truyện chính, hệ thống nhân vật đặc trưng hay bối cảnh, nội dung mang đậm dấu ấn tác phẩm gốc…

Khi người đọc, người xem vẫn có thể dễ dàng nhận ra “bóng dáng” của tác phẩm ban đầu, thì tác phẩm mới vẫn bị xem là đang khai thác trái phép chất liệu sáng tạo của tác giả gốc. Đây là lỗi rất dễ gặp trong kịch bản phóng tác, truyện tranh chuyển thể không xin phép.

Trường hợp 3: Không ghi nhận tên tác giả, nguồn gốc tác phẩm

Ngay cả khi đã được phép làm tác phẩm phái sinh, người thực hiện vẫn phải tôn trọng quyền nhân thân của tác giả theo Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ.

Nếu không ghi tên tác giả, không ghi nguồn gốc tác phẩm hoặc cố tình làm người khác hiểu rằng đây là sáng tạo hoàn toàn của mình, thì vẫn bị xem là vi phạm quyền nhân thân.

Như vậy, tác phẩm phái sinh sẽ trở thành hành vi vi phạm bản quyền khi việc sáng tạo đó xâm phạm quyền tài sản hoặc quyền nhân thân của tác giả tác phẩm gốc, dù dưới bất kỳ hình thức “sáng tạo mới” nào.

Phân biệt tác phẩm phái sinh hợp pháp và vi phạm bản quyền

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết, rõ ràng hơn để giúp người đọc nhìn ra ranh giới pháp lý giữa tác phẩm phái sinh hợp pháp và hành vi vi phạm bản quyền:

Trên đây là bài viết “Phân biệt tác phẩm phái sinh hợp pháp và vi phạm bản quyền”. Việc hiểu rõ điều kiện pháp lý khi sáng tạo tác phẩm phái sinh sẽ giúp bạn tránh được những rủi ro vi phạm quyền tác giả, đồng thời khai thác hợp pháp giá trị từ các tác phẩm đã có. Trước khi thực hiện chuyển thể, cải biên hay dịch thuật, hãy đảm bảo rằng bạn đã tôn trọng đầy đủ quyền tài sản và quyền nhân thân của tác giả tác phẩm gốc.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Sự phát triển của AI giúp việc chỉnh sửa, viết lại, tái cấu trúc nội dung từ một tác phẩm có sẵn trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ cần đưa văn bản gốc vào công cụ, AI có thể “biến hóa” thành một phiên bản mới với câu chữ khác, bố cục khác, thậm chí thêm thắt nội dung. Điều này khiến nhiều người đặt ra câu hỏi: Nếu AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc thì có còn vi phạm bản quyền không? Bài viết dưới đây, VCD sẽ giúp bạn giải đáp.

Thế nào là tác phẩm do AI chỉnh sửa?

Tác phẩm do AI chỉnh sửa là nội dung mới được tạo ra dựa trên một tác phẩm đã có sẵn, thông qua sự hỗ trợ của công cụ AI. Việc “chỉnh sửa” này có thể diễn ra dưới nhiều hình thức như:

• Viết lại toàn bộ nội dung bằng câu chữ khác
• Tóm tắt rồi triển khai lại
• Thay đổi cấu trúc, sắp xếp lại ý
• Dịch sang ngôn ngữ khác rồi biên tập lại
• Phóng tác, cải biên dựa trên nội dung gốc

Về hình thức, nội dung sau khi AI xử lý có thể khác rất nhiều so với bản gốc. Nhưng về bản chất, nếu vẫn dựa trên chất liệu sáng tạo, thông tin, cấu trúc, ý tưởng cụ thể của tác phẩm ban đầu, thì đây không phải là một tác phẩm hoàn toàn độc lập.

Khoản 8 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 quy định: “Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo trên cơ sở một hoặc nhiều tác phẩm đã có thông qua các hình thức như dịch, phóng tác, cải biên, chuyển thể, tuyển chọn, chú giải, biên soạn.”

Những gì AI thường làm như viết lại, cải biên, dịch, tóm tắt rồi phát triển… đều trùng với các hình thức tạo ra tác phẩm phái sinh mà luật đã nêu. Như vậy, sản phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc rất dễ bị xem là tác phẩm phái sinh.

Tác phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc có vi phạm không?

Câu trả lời phụ thuộc vào bản chất nội dung mới có dựa trên tác phẩm gốc hay không, chứ không phụ thuộc vào việc bạn chỉnh sửa bằng AI.

Điểm a khoản 1 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 quy định:

“Quyền tài sản bao gồm:

a) Làm tác phẩm phái sinh;”

Điều này có nghĩa là, bất kỳ nội dung nào được tạo ra dựa trên một tác phẩm đã có, dù được viết lại, cải biên hay tái cấu trúc bằng AI đều có thể bị xem là tác phẩm phái sinh và bắt buộc phải có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả. Nói cách khác, pháp luật không quan tâm bạn dùng công cụ gì để chỉnh sửa, mà quan tâm bạn có đang khai thác chất liệu sáng tạo của người khác hay không.

Một hiểu lầm rất phổ biến hiện nay rằng chỉ cần AI viết lại khác đi 60 – 70% câu chữ thì có thể sử dụng an toàn. Tuy nhiên, pháp luật không đánh giá hành vi vi phạm dựa trên tỷ lệ thay đổi từ ngữ. Khi xem xét, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào các yếu tố như:

• Nội dung cốt lõi có còn giống với tác phẩm ban đầu hay không?

• Cách triển khai ý tưởng có dựa trên cấu trúc của tác phẩm gốc hay không?

• Bố cục, hệ thống thông tin có tương đồng đáng kể hay không?

• Người đọc có thể nhận ra mối liên hệ giữa hai nội dung hay không?

Nếu vẫn nhận diện được dấu ấn sáng tạo của tác phẩm ban đầu, thì nội dung do AI chỉnh sửa vẫn có thể bị xác định là xâm phạm quyền tác giả.

Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2022 cũng quy định rõ, làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả là hành vi xâm phạm quyền tác giả. Vì vậy, việc sử dụng AI để viết lại sách, bài viết, truyện hay tài liệu của người khác rồi đăng tải lên trên mạng xã hội hoặc khai thác cho mục đích thương mại khi chưa xin phép vẫn có thể bị xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.

Trường hợp nào AI chỉnh sửa mà không vi phạm?

Không phải mọi trường hợp AI chỉnh sửa đều vi phạm. Bạn có thể sử dụng AI hợp pháp nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Tác phẩm gốc đã hết thời hạn bảo hộ: Theo luật, quyền tài sản được bảo hộ suốt đời tác giả và 50 năm sau khi tác giả qua đời. Khi hết thời hạn này, bạn có thể phóng tác, cải biên mà không cần xin phép (nhưng vẫn phải ghi tên tác giả, không xuyên tạc nội dung).

• Được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép: Nếu bạn có hợp đồng hoặc văn bản đồng ý cho phép sử dụng, chỉnh sửa, phóng tác, bạn có thể dùng AI để thực hiện hợp pháp.

• Chỉ tham khảo ý tưởng chung: Ý tưởng không được bảo hộ quyền tác giả. Nếu AI chỉ hỗ trợ bạn phát triển một nội dung hoàn toàn mới, không dựa trên cấu trúc nội dung cụ thể của bất kỳ tác phẩm nào, thì không vi phạm.

Trên đây là bài viết “Tác phẩm do AI chỉnh sửa từ tác phẩm gốc có vi phạm không?”. Hy vọng những phân tích trên đã giúp bạn hiểu rõ rằng, AI chỉ là công cụ hỗ trợ sáng tạo, không phải “lá chắn” giúp né tránh trách nhiệm pháp lý khi sử dụng nội dung của người khác. Nếu nội dung mới vẫn dựa trên chất liệu sáng tạo của tác phẩm ban đầu, bạn vẫn phải xin phép chủ sở hữu quyền tác giả theo đúng quy định.

Trân trọng,

Khi chuẩn bị thủ tục đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan có rất nhiều cá nhân, tổ chức lúng túng vì không nắm rõ thành phần hồ sơ theo quy định pháp luật. Việc chuẩn bị thiếu giấy tờ hoặc kê khai sai thông tin có thể khiến hồ sơ bị trả lại, kéo dài thời gian cấp Giấy chứng nhận. Bài viết dưới đây VCD sẽ giúp bạn hiểu rõ đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan gồm những tài liệu gì.

Quyền tác giả, quyền liên quan là gì?

Theo khoản 2, 3 tại Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2022 quyền tác giả và quyền liên quan được định nghĩa như sau:

Quyền tác giả là quyền hợp pháp của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình trực tiếp sáng tạo hoặc hợp pháp nắm giữ quyền sở hữu.

Quyền liên quan đến quyền tác giả (gọi tắt là quyền liên quan) là quyền của tổ chức, cá nhân đối với các đối tượng phát sinh từ hoạt động khai thác, truyền tải tác phẩm như: cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng và tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa.

Đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan gồm những tài liệu gì?

Để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, cá nhân, tổ chức cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo đúng quy định pháp luật. Căn cứ Điều 50 Luật Sở hữu trí tuệ 2022,

hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan bao gồm những tài liệu sau đây:

1. Tờ khai đăng ký

Đây là tài liệu quan trọng nhất. Người nộp đơn cần kê khai đầy đủ, chính xác các thông tin về: tác giả, chủ sở hữu, tên tác phẩm, thời điểm hoàn thành, thời điểm công bố (nếu có) …

Lưu ý: Ghi rõ địa chỉ, số điện thoại, email để cơ quan có thẩm quyền liên hệ khi cần. Nếu tác giả đồng thời là chủ sở hữu thì chỉ cần khai một lần.

2. 02 bản sao tác phẩm đăng ký tác giả hoặc hai bản sao bản định hình đối tượng đăng ký quyền liên quan

Với tác phẩm có đặc thù riêng bản sao có thể là bản in, bản chụp, bản ghi trên thiết bị lưu trữ.

Ví dụ:

• Đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan cho kịch bản phim: nộp 02 bản in kịch bản.

• Đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan cho logo thiết kế: nộp 02 bản in màu logo trên giấy A4.

• Đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan cho bài giảng điện tử: nộp 02 bản lưu trong USB hoặc đĩa CD.

3. Giấy ủy quyền (nếu có)

Trường hợp người nộp hồ sơ không trực tiếp thực hiện mà ủy quyền cho cá nhân/tổ chức khác, cần có giấy ủy quyền hợp lệ, được công chứng hoặc chứng thực.

Ví dụ: Tác giả A ủy quyền cho văn phòng đại diện sở hữu trí tuệ B nộp hồ sơ đăng ký, cần lập giấy ủy quyền hợp pháp giữa hai bên.

4. Tài liệu chứng minh quyền nộp đơn (nếu có)

Áp dụng khi người nộp đơn được hưởng quyền từ người khác thông qua thừa kế, chuyển nhượng hoặc thỏa thuận.

Ví dụ: Nhạc sĩ X chuyển nhượng toàn bộ quyền tác giả ca khúc cho công ty giải trí Y, khi đăng ký cần nộp kèm hợp đồng chuyển nhượng.

5. Văn bản đồng ý của các đồng tác giả (nếu có)

Nếu tác phẩm do nhiều người cùng sáng tạo, cần có văn bản thể hiện sự thống nhất của tất cả đồng tác giả về việc đăng ký.

Ví dụ: Ba họa sĩ cùng thực hiện một bộ tranh minh họa, khi đăng ký phải có văn bản đồng thuận của cả ba người.

6. Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu (nếu có)

Trường hợp quyền tác giả thuộc sở hữu chung của nhiều cá nhân/tổ chức, cần có văn bản đồng ý của tất cả các bên.

Ví dụ: Một trường đại học và một doanh nghiệp phối hợp xây dựng bộ tài liệu đào tạo, khi đăng ký cần văn bản thống nhất của cả hai đơn vị.

Lưu ý chung: Toàn bộ giấy tờ trong hồ sơ phải bằng tiếng Việt. Nếu tài liệu bằng tiếng nước ngoài, cần dịch sang tiếng Việt và công chứng theo quy định.

Một số lỗi thường gặp khi chuẩn bị hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan

Trong thực tế, nhiều hồ sơ bị đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan trả lại hoặc yêu cầu bổ sung do người nộp đơn chưa nắm rõ quy định về thành phần và hình thức tài liệu. Một số lỗi phổ biến có thể kể đến như:

• Kê khai thiếu thông tin trong tờ khai
• Bản sao tác phẩm không đầy đủ nội dung, thiếu văn bản đồng ý của đồng tác giả hoặc đồng chủ sở hữu
• Giấy ủy quyền chưa được công chứng/chứng thực, hoặc tài liệu bằng tiếng nước ngoài chưa được dịch sang tiếng Việt theo quy định.

Việc rà soát kỹ hồ sơ trước khi nộp sẽ giúp hạn chế những sai sót này, đảm bảo quá trình đăng ký diễn ra nhanh chóng và thuận lợi.

Trên đây là bài viết “Đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan gồm những tài liệu gì?” Nếu bạn còn vướng mắc trong quá trình chuẩn bị hồ sơ hoặc cần hỗ trợ thực hiện thủ tục đăng ký, nên tham khảo ý kiến từ đơn vị chuyên môn để đảm bảo quyền lợi hợp pháp đối với tác phẩm và đối tượng quyền liên quan của mình.

Trân trọng,

.