Tác giả: Biên Tập Viên

Trong thời đại nội dung số bùng nổ, việc sáng tạo dựa trên các tác phẩm có sẵn như dịch sách, chuyển thể phim, remix nhạc… ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, không ít cá nhân, doanh nghiệp vẫn nhầm lẫn rằng cứ tạo ra tác phẩm phái sinh là đương nhiên được bảo hộ quyền tác giả. Vậy tác phẩm phái sinh được bảo hộ quyền tác giả trong trường hợp nào? Cùng VCD tìm hiểu chi tiết trong bài viết “Tác phẩm phái sinh được bảo hộ quyền tác giả trong trường hợp nào?” dưới đây.

Tác phẩm phái sinh là gì?

Theo khoản 8 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ, tác phẩm phái sinh được định nghĩa như sau: “Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo trên cơ sở một hoặc nhiều tác phẩm đã có thông qua việc dịch từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, phóng tác, cải biên, chuyển thể, tuyển chọn, biên soạn.”

Các hình thức tác phẩm phái sinh phổ biến:

• Dịch thuật (ví dụ: dịch sách, truyện, tài liệu)

• Phóng tác (viết lại theo ý tưởng gốc)

• Cải biên (thay đổi nội dung, cấu trúc)

• Chuyển thể (truyện sang phim, truyện sang kịch)

• Tuyển chọn (tập hợp từ nhiều nguồn)

• Biên soạn (tổng hợp, chỉnh lý tài liệu)

Ví dụ:

• Một tiểu thuyết được chuyển thể thành phim điện ảnh

• Một bài hát được remix, phối khí lại

• Một tác phẩm văn học nước ngoài được dịch sang tiếng Việt

Như vậy, tác phẩm phái sinh là sản phẩm sáng tạo mới, nhưng được hình thành dựa trên nền tảng của tác phẩm gốc.

Tác phẩm phái sinh được bảo hộ quyền tác giả trong trường hợp nào?

Căn cứ theo Điều 14 và Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, tác phẩm phái sinh sẽ được bảo hộ nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

Có tính sáng tạo – điều kiện tiên quyết

Yếu tố sáng tạo là nền tảng cốt lõi của mọi đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Pháp luật Việt Nam chỉ bảo hộ những tác phẩm được hình thành từ lao động trí tuệ trực tiếp của tác giả, mang dấu ấn cá nhân rõ rệt.

Điều này có nghĩa rằng tác phẩm phải có sự sáng tạo độc lập, thể hiện qua cách thể hiện nội dung, ngôn ngữ, bố cục, góc nhìn hoặc thông điệp mới – chứ không chỉ đơn thuần là bản sao hoặc phiên bản chỉnh sửa nhẹ từ tác phẩm gốc.

Ví dụ:

• Dịch một cuốn sách với văn phong riêng, lựa chọn từ ngữ phù hợp là có tính sáng tạo.

• Sao chép nội dung rồi thay đổi vài câu chữ thì sẽ không được bảo hộ.

Có thể nói, ranh giới giữa sáng tạo hợp pháp và xâm phạm bản quyền nằm ở mức độ đóng góp trí tuệ của người thực hiện tác phẩm phái sinh. Nếu không có yếu tố này, sản phẩm tạo ra sẽ không đủ điều kiện để được coi là “tác phẩm” theo quy định pháp luật, và do đó không được bảo hộ quyền tác giả.

Không gây phương hại đến quyền tác giả của tác phẩm gốc

Theo khoản 2 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ: “Tác phẩm phái sinh chỉ được bảo hộ nếu không gây phương hại đến quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh.”

Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa quyền sáng tạo mới và quyền bảo vệ tác phẩm gốc.

Một tác phẩm phái sinh được coi là hợp pháp khi:

• Không xuyên tạc, bóp méo nội dung của tác phẩm ban đầu

• Không làm sai lệch thông điệp, giá trị cốt lõi của tác phẩm gốc

• Không gây ảnh hưởng tiêu cực đến danh dự, uy tín của tác giả

• Không sử dụng tác phẩm gốc theo cách gây thiệt hại về kinh tế hoặc thương mại

Ví dụ:

• Chuyển thể một tác phẩm văn học sang phim nhưng vẫn giữ được tinh thần, thông điệp chính thì có thể được chấp nhận.

• Tuy nhiên, nếu cố ý thay đổi nội dung theo hướng tiêu cực, gây hiểu sai hoặc phản cảm đều có thể bị coi là xâm phạm quyền tác giả.

Như vậy, dù có yếu tố sáng tạo, nhưng nếu việc sáng tạo đó làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của tác giả gốc, thì tác phẩm phái sinh vẫn không được bảo hộ.

Có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả (trừ trường hợp ngoại lệ)

Theo Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền làm tác phẩm phái sinh là quyền tài sản thuộc về chủ sở hữu quyền tác giả.

Do đó, muốn tạo tác phẩm phái sinh từ tác phẩm đang còn thời hạn bảo hộ thì phải xin phép trừ trường hợp tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ (thuộc phạm vi công cộng) hoặc thuộc các trường hợp sử dụng không phải xin phép theo luật.

Lưu ý: Nếu không xin phép mà vẫn sử dụng thì sẽ bị coi là xâm phạm quyền tác giả (Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ). Lhi đó, tác phẩm phái sinh sẽ không được bảo hộ, dù có yếu tố sáng tạo.

Không thuộc các trường hợp bị loại trừ bảo hộ

Ngoài các điều kiện nêu trên, tác phẩm phái sinh cũng phải không thuộc các trường hợp bị loại trừ bảo hộ quyền tác giả theo quy định pháp luật.

Một số trường hợp phổ biến bao gồm:

• Tác phẩm sao chép gần như toàn bộ từ bản gốc, không có giá trị sáng tạo đáng kể

• Nội dung vi phạm pháp luật, trái với đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục

• Tác phẩm xâm phạm quyền nhân thân của cá nhân, tổ chức khác

• Sản phẩm mang tính chất sao chép, tổng hợp cơ học mà không có đóng góp trí tuệ

Nếu rơi vào các trường hợp này, tác phẩm phái sinh sẽ không được pháp luật công nhận và bảo vệ, bất kể hình thức thể hiện ra sao.

Trên đây là bài viết “Tác phẩm phái sinh được bảo hộ quyền tác giả trong trường hợp nào?”. Có thể thấy rằng, dù là hình thức sáng tạo phổ biến trong nhiều lĩnh vực, nhưng tác phẩm phái sinh chỉ được pháp luật bảo hộ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về tính sáng tạo, tính hợp pháp và không xâm phạm quyền của tác giả gốc.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Thời hạn bảo hộ quyền tác giả là yếu tố quan trọng quyết định việc một tác phẩm còn được pháp luật bảo vệ hay đã trở thành tài sản chung của xã hội. Khi thời hạn bảo hộ kết thúc, tác phẩm sẽ thuộc phạm vi công cộng, bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào cũng có thể khai thác mà không cần xin phép tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả. Vậy làm thế nào để biết một tác phẩm còn thời gian bảo hộ? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Thời hạn bảo hộ quyền tác giả là gì?

Thời hạn bảo hộ quyền tác giả là khoảng thời gian mà pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm. Trong thời gian này, việc sử dụng hoặc khai thác tác phẩm thường phải được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả, trừ một số trường hợp ngoại lệ theo quy định của pháp luật.

Theo quy định tại Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, thời hạn bảo hộ quyền tác giả được xác định khác nhau tùy thuộc vào loại quyền và loại tác phẩm.

Pháp luật Việt Nam chia quyền tác giả thành hai nhóm chính: Quyền nhân thân và quyền tài sản. Với ỗi nhóm quyền sẽ có thời hạn bảo hộ khác nhau.

Thời hạn bảo hộ quyền nhân thân

Theo khoản 1 Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ, các quyền nhân thân sau đây được bảo hộ vô thời hạn:

• Quyền đặt tên cho tác phẩm

• Quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm

• Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm

Điều này có nghĩa là những quyền gắn liền với danh dự và uy tín của tác giả sẽ được bảo hộ vĩnh viễn, ngay cả khi quyền tài sản đối với tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ.

Tuy nhiên, riêng quyền công bố tác phẩm lại có thời hạn bảo hộ giống như quyền tài sản.

Thời hạn bảo hộ quyền tài sản

Theo quy định tại Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tài sản đối với tác phẩm được bảo hộ trong một khoảng thời gian nhất định.

Cụ thể:

• Đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm khuyết danh: Thời hạn bảo hộ là 75 năm kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên. Trong trường hợp tác phẩm chưa được công bố trong vòng 25 năm kể từ khi được định hình, thời hạn bảo hộ sẽ là 100 năm kể từ khi tác phẩm được định hình.

• Đối với các loại tác phẩm khác: Thời hạn bảo hộ được tính theo cuộc đời của tác giả và 50 năm tiếp theo sau khi tác giả qua đời. Theo quy định của pháp luật: Thời hạn bảo hộ chấm dứt vào 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm kết thúc thời hạn bảo hộ.

• Đối với tác phẩm có đồng tác giả: Nếu một tác phẩm có nhiều đồng tác giả, thời hạn bảo hộ sẽ được tính 50 năm sau khi đồng tác giả cuối cùng qua đời.

Cách xác định một tác phẩm còn thời hạn bảo hộ hay không?

Để biết một tác phẩm còn nằm trong thời hạn bảo hộ quyền tác giả hay đã thuộc phạm vi công cộng, cần xem xét nhiều yếu tố khác nhau như loại tác phẩm, thời điểm công bố, thời điểm định hình tác phẩm và thời điểm tác giả qua đời. Việc xác định chính xác những thông tin này sẽ giúp cá nhân, tổ chức tránh được các rủi ro pháp lý khi khai thác hoặc sử dụng tác phẩm.

Dưới đây là một số bước cơ bản giúp xác định một tác phẩm còn thời hạn bảo hộ hay không.

Xác định loại tác phẩm

Trước tiên cần xác định tác phẩm thuộc loại nào: Tác phẩm văn học/ âm nhạc/ điện ảnh/ mỹ thuật/ phần mềm…

Việc xác định đúng loại tác phẩm là rất quan trọng bởi mỗi nhóm tác phẩm có thể áp dụng cách tính thời hạn bảo hộ khác nhau. Ví dụ, thời hạn bảo hộ đối với tác phẩm văn học thường được tính theo cuộc đời tác giả và 50 năm sau khi tác giả qua đời, trong khi một số loại tác phẩm khác như phim điện ảnh hoặc tác phẩm nhiếp ảnh lại được tính theo thời điểm công bố tác phẩm.

Do đó, trước khi tính toán thời hạn bảo hộ, cần phân loại chính xác tác phẩm để áp dụng đúng quy định pháp luật.

Xác định thời điểm công bố hoặc thời điểm định hình tác phẩm

Đối với một số loại tác phẩm như tác phẩm điện ảnh, tác phẩm nhiếp ảnh hoặc tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, thời hạn bảo hộ thường được tính từ thời điểm công bố lần đầu tiên.

Trong trường hợp tác phẩm chưa được công bố trong một khoảng thời gian nhất định kể từ khi được sáng tạo hoặc định hình, pháp luật có thể quy định thời hạn bảo hộ được tính từ thời điểm tác phẩm được định hình.

Ví dụ: Một bộ phim được công bố lần đầu vào năm 2020. Thời hạn bảo hộ quyền tài sản có thể kéo dài nhiều năm kể từ thời điểm công bố này

Vì vậy, việc xác định chính xác thời điểm công bố tác phẩm là yếu tố quan trọng để tính toán thời hạn bảo hộ.

Thông tin này có thể được tìm thấy trong:

• Thông tin xuất bản của tác phẩm

• Hồ sơ đăng ký quyền tác giả

• Dữ liệu lưu trữ của nhà xuất bản hoặc đơn vị phát hành

Xác định thời điểm tác giả qua đời

Đối với phần lớn các tác phẩm như sách, âm nhạc hoặc kịch bản, thời hạn bảo hộ được tính theo cuộc đời tác giả và 50 năm sau khi tác giả qua đời.

Ví dụ:

• Một tác giả qua đời năm 2000

• Thời hạn bảo hộ sẽ kéo dài đến hết ngày 31/12/2050

Sau thời điểm này, tác phẩm sẽ không còn nằm trong thời hạn bảo hộ quyền tài sản và sẽ trở thành tác phẩm thuộc phạm vi công cộng. Tuy nhiên, ngay cả khi tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ về quyền tài sản, các quyền nhân thân của tác giả như quyền được ghi tên tác giả hoặc quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm vẫn phải được tôn trọng.

Trong trường hợp tác phẩm có nhiều đồng tác giả, thời hạn bảo hộ sẽ được tính 50 năm sau khi người đồng tác giả cuối cùng qua đời.

Kiểm tra thông tin đăng ký quyền tác giả

Nếu tác phẩm đã được đăng ký quyền tác giả, bạn có thể tra cứu thông tin tại Cục Bản quyền tác giả hoặc các nguồn thông tin chính thức để biết:

• Tên tác giả

• Thời điểm công bố

• Thời điểm đăng ký

Những thông tin này sẽ giúp xác định thời hạn bảo hộ một cách chính xác và rõ ràng hơn. Trong nhiều trường hợp, hồ sơ đăng ký quyền tác giả còn ghi nhận các thông tin liên quan đến chủ sở hữu quyền tài sản, giúp xác định ai là người có quyền khai thác tác phẩm trong thời hạn bảo hộ.

Tham khảo chuyên gia pháp lý

Trong một số trường hợp, việc xác định thời hạn bảo hộ có thể gặp khó khăn, đặc biệt khi:

• Không rõ thời điểm công bố tác phẩm

• Không xác định được chính xác năm tác giả qua đời

• Tác phẩm có nhiều đồng tác giả

• Tác phẩm đã được chuyển nhượng quyền khai thác

Khi đó, cá nhân hoặc tổ chức có thể tham khảo ý kiến của luật sư hoặc chuyên gia sở hữu trí tuệ để được hỗ trợ xác định chính xác tình trạng bảo hộ của tác phẩm.

Trên đây là bài viết: “Làm thế nào để biết một tác phẩm còn thời hạn bảo hộ?”. Có thể thấy rằng việc xác định thời hạn bảo hộ quyền tác giả không chỉ dựa vào một yếu tố duy nhất mà cần xem xét nhiều thông tin như loại tác phẩm, thời điểm công bố, thời điểm định hình và thời điểm tác giả qua đời. Việc tìm hiểu kỹ các quy định của pháp luật về thời hạn bảo hộ sẽ giúp cá nhân, tổ chức sử dụng tác phẩm đúng quy định, tránh nguy cơ vi phạm bản quyền.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi:

Trong quá trình đăng ký quyền tác giả, đôi khi thông tin về tác giả hoặc đồng tác giả có thể bị thiếu sót hoặc kê khai chưa đầy đủ. Điều này khiến nhiều cá nhân băn khoăn liệu sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả thì có thể bổ sung thêm đồng tác giả hay không. Vậy cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Đồng tác giả là gì?

Trước khi tìm hiểu việc có thể bổ sung đồng tác giả hay không, cần hiểu rõ khái niệm đồng tác giả theo quy định pháp luật.

Theo Điều 6 Nghị định 17/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ, đồng tác giả là những người cùng trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm. Mỗi đồng tác giả đều có đóng góp về mặt sáng tạo trong việc hình thành nội dung hoặc hình thức của tác phẩm.

Điều này có nghĩa là không phải bất kỳ ai tham gia vào quá trình sản xuất, hỗ trợ hoặc tài trợ cho tác phẩm cũng được coi là đồng tác giả. Chỉ những người trực tiếp tham gia hoạt động sáng tạo mới được xác định là đồng tác giả.

Ví dụ:

• Hai người cùng viết một cuốn sách

• Nhiều người cùng sáng tác một bài hát

• Nhóm tác giả cùng xây dựng nội dung của một phần mềm hoặc kịch bản

Trong những trường hợp này, các cá nhân tham gia sáng tạo được ghi nhận là đồng tác giả của tác phẩm.

Có thể bổ sung đồng tác giả sau khi đăng ký quyền tác giả không?

Trong một số trường hợp, sau khi đã đăng ký quyền tác giả, chủ sở hữu hoặc các tác giả phát hiện rằng danh sách tác giả ghi trong Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả chưa đầy đủ hoặc có sai sót. Khi đó, pháp luật cho phép thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung thông tin trên giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả.

Theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, khi có thay đổi liên quan đến thông tin đã đăng ký, tổ chức hoặc cá nhân có quyền nộp hồ sơ đề nghị sửa đổi, bổ sung thông tin tại cơ quan cấp giấy chứng nhận.

Điều này đồng nghĩa với việc nếu chứng minh được rằng một cá nhân có đóng góp sáng tạo vào tác phẩm, người đó hoàn toàn có thể được bổ sung vào danh sách đồng tác giả sau khi đăng ký quyền tác giả.

Tuy nhiên, việc bổ sung đồng tác giả phải dựa trên căn cứ hợp pháp và sự thống nhất của các bên liên quan.

Trường hợp được bổ sung đồng tác giả

Việc bổ sung đồng tác giả thường xảy ra trong các trường hợp sau:

Bỏ sót tác giả khi đăng ký ban đầu

Trong một số trường hợp, khi nộp hồ sơ đăng ký quyền tác giả, người nộp hồ sơ có thể bỏ sót tên của một cá nhân đã tham gia sáng tạo tác phẩm. Khi phát hiện sai sót, các bên có thể thực hiện thủ tục yêu cầu sửa đổi để bổ sung đồng tác giả.

Có thỏa thuận giữa các tác giả

Nếu các tác giả thống nhất rằng một cá nhân có đóng góp sáng tạo đối với tác phẩm nhưng chưa được ghi nhận, họ có thể lập văn bản thỏa thuận để đề nghị cơ quan có thẩm quyền bổ sung người đó vào danh sách đồng tác giả.

Sai sót trong quá trình kê khai hồ sơ

Trong quá trình chuẩn bị hồ sơ đăng ký quyền tác giả, có thể xảy ra sai sót về thông tin cá nhân hoặc danh sách tác giả. Những sai sót này có thể được sửa đổi theo thủ tục điều chỉnh thông tin đăng ký.

Thủ tục bổ sung đồng tác giả sau khi đăng ký quyền tác giả

Khi có nhu cầu bổ sung đồng tác giả, cá nhân hoặc tổ chức có thể thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung thông tin đăng ký quyền tác giả tại cơ quan có thẩm quyền.

Thông thường, hồ sơ bổ sung đồng tác giả sau khi đăng ký bản quyền bao gồm:

• Đơn đề nghị sửa đổi, bổ sung thông tin đăng ký quyền tác giả

• Bản gốc hoặc bản sao Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả

• Tài liệu chứng minh đóng góp sáng tạo của người đề nghị bổ sung

• Văn bản thỏa thuận hoặc xác nhận của các đồng tác giả (nếu có)

• Giấy tờ tùy thân của người được bổ sung

Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét và thực hiện cập nhật thông tin tác giả trên giấy chứng nhận nếu đủ điều kiện theo quy định.

Những lưu ý khi bổ sung đồng tác giả

Để tránh tranh chấp và đảm bảo thủ tục được giải quyết thuận lợi, cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Chỉ bổ sung người có đóng góp sáng tạo: Không phải mọi cá nhân tham gia vào quá trình hình thành tác phẩm đều được xem là đồng tác giả. Chỉ những người trực tiếp tham gia sáng tạo nội dung hoặc hình thức của tác phẩm mới được ghi nhận là đồng tác giả. Những người chỉ hỗ trợ kỹ thuật, tài trợ tài chính hoặc thực hiện công việc hành chính thường không được xem là đồng tác giả.

• Cần có sự đồng thuận của các bên: Trong nhiều trường hợp, việc bổ sung đồng tác giả cần có sự thống nhất của các tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả. Nếu xảy ra tranh chấp về quyền tác giả, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu giải quyết tranh chấp trước khi xem xét sửa đổi thông tin.

• Chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh: Để được bổ sung đồng tác giả, cần cung cấp tài liệu chứng minh rằng người được bổ sung đã tham gia trực tiếp vào quá trình sáng tạo tác phẩm. Các tài liệu này có thể bao gồm bản thảo, email trao đổi, tài liệu làm việc chung hoặc các bằng chứng khác.

Trên đây là bài viết “Có thể bổ sung đồng tác giả sau khi đăng ký quyền tác giả không?”. Hy vọng những thông tin được chia sẻ đã giúp bạn hiểu rõ hơn về quy định pháp luật liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung thông tin tác giả sau khi đã đăng ký quyền tác giả.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Trong bối cảnh các sản phẩm sáng tạo ngày càng được chia sẻ rộng rãi trên internet và các nền tảng số, tình trạng vi phạm bản quyền cũng diễn ra khá phổ biến. Khi phát hiện hành vi vi phạm, việc quan trọng đầu tiên mà tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả cần thực hiện chính là thu thập chứng cứ. Vậy thu thập chứng cứ vi phạm bản quyền như thế nào cho hợp pháp? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Vi phạm bản quyền là gì?

Trước khi tìm hiểu cách thu thập chứng cứ vi phạm bản quyền, cần hiểu rõ thế nào là hành vi vi phạm bản quyền theo quy định của pháp luật. Việc xác định đúng hành vi xâm phạm là cơ sở quan trọng để tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ 2022, các hành vi sau được xem là xâm phạm quyền tác giả:

• Chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm

• Mạo danh tác giả

• Công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả

• Sao chép tác phẩm mà không được phép

• Sử dụng tác phẩm mà không trả tiền nhuận bút, thù lao theo quy định

• Cố ý xóa hoặc thay đổi thông tin quản lý quyền dưới dạng điện tử

Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, các hành vi xâm phạm quyền tác giả có thể bị xử lý bằng nhiều biện pháp khác nhau như yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, bồi thường thiệt hại, xử phạt hành chính hoặc thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vì vậy, khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm bản quyền, tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả cần nhanh chóng xác định hành vi vi phạm và tiến hành thu thập chứng cứ hợp pháp để bảo vệ quyền lợi của mình theo quy định của pháp luật.

Các loại chứng cứ trong vụ việc vi phạm bản quyền

Trong quá trình giải quyết các tranh chấp liên quan đến xâm phạm quyền tác giả, chứng cứ là yếu tố quan trọng giúp cơ quan có thẩm quyền xác định sự thật của vụ việc. Việc cung cấp chứng cứ đầy đủ, hợp pháp sẽ giúp chứng minh quyền sở hữu đối với tác phẩm cũng như hành vi vi phạm của bên liên quan.

Theo Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, chứng cứ có thể bao gồm nhiều dạng khác nhau, chẳng hạn:

• Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được

• Dữ liệu điện tử

• Vật chứng

• Lời khai của người làm chứng

• Kết luận giám định

• Biên bản ghi nhận sự việc

Trong các vụ việc vi phạm bản quyền, chứng cứ thường gặp nhất bao gồm:

• Bản gốc hoặc bản sao tác phẩm

• Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả

• Hình ảnh, video hoặc bản ghi về hành vi vi phạm

• Hợp đồng khai thác tác phẩm

• Hóa đơn, chứng từ liên quan đến việc sử dụng tác phẩm

Thu thập chứng cứ vi phạm bản quyền như thế nào cho hợp pháp?

Để chứng cứ được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận, việc thu thập phải tuân thủ quy định pháp luật. Dưới đây là một số cách thu thập chứng cứ phổ biến và hợp pháp.

Lưu trữ và sao chép nội dung vi phạm

Nếu hành vi vi phạm bản quyền xảy ra trên internet, bạn có thể chụp ảnh màn hình, quay video màn hình, tải xuống nội dung vi phạm…

Các tài liệu này cần thể hiện rõ:

• Địa chỉ website hoặc nền tảng đăng tải

• Thời điểm phát hiện vi phạm

• Nội dung vi phạm cụ thể

Tuy nhiên, để tăng giá trị pháp lý, các tài liệu này nên được xác nhận hoặc chứng thực bởi cơ quan có thẩm quyền.

Lập vi bằng

Một trong những cách thu thập chứng cứ phổ biến hiện nay là lập vi bằng thông qua thừa phát lại. Vi bằng là văn bản do thừa phát lại lập để ghi nhận sự kiện, hành vi xảy ra trên thực tế, ví dụ như:

• Một website đăng tải nội dung vi phạm

• Một cửa hàng bán sản phẩm sao chép trái phép

• Một cá nhân sử dụng tác phẩm không được phép

Vi bằng có giá trị làm nguồn chứng cứ trong tố tụng theo quy định của pháp luật.

Yêu cầu giám định quyền tác giả

Trong một số trường hợp, để chứng minh hành vi sao chép hoặc xâm phạm bản quyền, cần phải giám định chuyên môn.

Theo Điều 201 Luật Sở hữu trí tuệ, chủ thể quyền có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền trưng cầu giám định sở hữu trí tuệ để xác định:

• Có hay không hành vi xâm phạm quyền tác giả

• Mức độ sao chép hoặc sử dụng trái phép tác phẩm

Kết luận giám định là một trong những chứng cứ quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Thu thập hợp đồng, hóa đơn và tài liệu liên quan

Ngoài việc chứng minh hành vi vi phạm, tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả cũng cần thu thập các tài liệu chứng minh quyền của mình đối với tác phẩm.

Các tài liệu có thể bao gồm:

• Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả

• Hợp đồng chuyển nhượng hoặc hợp đồng sử dụng tác phẩm

• Hóa đơn, chứng từ liên quan đến việc khai thác tác phẩm

• Bản thảo hoặc bản gốc tác phẩm

Những tài liệu này giúp xác định quyền sở hữu hợp pháp đối với tác phẩm.

Những lưu ý khi thu thập chứng cứ vi phạm bản quyền

Trên thực tế, không phải mọi tài liệu thu thập được đều có giá trị pháp lý. Nếu việc thu thập chứng cứ không đúng quy định, chứng cứ đó có thể không được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận khi giải quyết tranh chấp. Vì vậy, để đảm bảo chứng cứ có giá trị pháp lý và có thể sử dụng trong quá trình xử lý vi phạm, cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Thu thập chứng cứ càng sớm càng tốt: Trong môi trường internet, nội dung vi phạm có thể bị xóa hoặc chỉnh sửa bất cứ lúc nào. Vì vậy cần ghi nhận chứng cứ ngay khi phát hiện vi phạm.

• Không xâm phạm quyền riêng tư: Việc thu thập chứng cứ phải tuân thủ pháp luật, không được xâm nhập trái phép vào hệ thống dữ liệu, tài khoản cá nhân hoặc thiết bị của người khác.

• Bảo quản chứng cứ cẩn thận: Chứng cứ cần được lưu trữ đầy đủ, tránh chỉnh sửa hoặc làm thay đổi nội dung ban đầu.

• Nên có sự hỗ trợ của chuyên gia pháp lý: Trong các vụ việc phức tạp, việc tham khảo ý kiến luật sư hoặc chuyên gia sở hữu trí tuệ sẽ giúp đảm bảo quá trình thu thập chứng cứ đúng quy định pháp luật.

Trên đây là bài viết “Thu thập chứng cứ vi phạm bản quyền như thế nào cho hợp pháp?”. Việc chuẩn bị chứng cứ đầy đủ, hợp pháp và kịp thời sẽ giúp tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời tạo cơ sở quan trọng để yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi vi phạm.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Trong lĩnh vực quyền tác giả, nhiều người cho rằng chỉ khi thực hiện thủ tục đăng ký thì quyền đối với tác phẩm mới được pháp luật bảo hộ. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp tác giả chỉ tiến hành đăng ký sau một thời gian dài kể từ khi tác phẩm được sáng tạo hoặc khi xuất hiện tranh chấp. Điều này đặt ra câu hỏi: việc đăng ký quyền tác giả muộn có làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả hay không? Bài viết của VCD dưới đây sẽ giúp bạn.

Quyền tác giả phát sinh khi nào?

Theo quy định tại Điều 6 của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc tác phẩm đã công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.

Quy định này thể hiện nguyên tắc bảo hộ tự động đối với quyền tác giả. Điều đó có nghĩa là ngay khi tác giả hoàn thành tác phẩm và thể hiện nó ra bên ngoài dưới dạng cụ thể như bản viết, bản vẽ, bản nhạc, bản ghi âm, bản thiết kế hoặc file dữ liệu điện tử thì quyền tác giả đã được pháp luật công nhận và bảo hộ.

Chẳng hạn, khi một tác giả hoàn thành bản thảo sách, một giảng viên xây dựng xong bài giảng, hay một nhà thiết kế hoàn thiện bản vẽ thiết kế, thì ngay tại thời điểm đó quyền tác giả đối với tác phẩm đã phát sinh. Do đó, việc đăng ký quyền tác giả không phải là điều kiện để quyền tác giả được hình thành, mà chỉ là thủ tục nhằm ghi nhận quyền tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

 Đăng ký quyền tác giả muộn có ảnh hưởng đến quyền lợi của tác giả không?

Về nguyên tắc pháp lý, việc đăng ký quyền tác giả muộn không làm mất quyền của tác giả đối với tác phẩm, bởi quyền đã được xác lập từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo. Tuy nhiên, trong thực tiễn bảo vệ quyền tác giả, việc đăng ký muộn có thể làm phát sinh một số bất lợi nhất định.

Theo Điều 49 của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là chứng cứ chứng minh về quyền tác giả và quyền liên quan đối với tác phẩm. Khi xảy ra tranh chấp, người được cấp Giấy chứng nhận thường được coi là chủ thể có quyền đối với tác phẩm, trừ khi có chứng cứ chứng minh ngược lại.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong thực tiễn. Nếu tác giả đã đăng ký quyền tác giả từ sớm, khi có tranh chấp xảy ra, việc chứng minh quyền sẽ tương đối đơn giản vì chỉ cần xuất trình giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả. Ngược lại, nếu tác giả chưa đăng ký hoặc đăng ký muộn khi tranh chấp đã phát sinh, tác giả phải tự mình chứng minh quá trình sáng tạo tác phẩm thông qua các tài liệu, chứng cứ khác như bản thảo gốc, file dữ liệu lưu trữ, email trao đổi, thời điểm công bố tác phẩm hoặc các tài liệu liên quan.

Trong nhiều trường hợp, việc thu thập và chứng minh các chứng cứ này không hề đơn giản, đặc biệt khi tác phẩm đã được phổ biến rộng rãi trên internet hoặc đã bị nhiều chủ thể khác sử dụng. Thậm chí, nếu có người khác đăng ký quyền tác giả trước, tác giả thực sự có thể gặp khó khăn trong việc chứng minh quyền của mình và phải trải qua quá trình giải quyết tranh chấp kéo dài.

Như vậy, việc đăng ký quyền tác giả muộn không làm mất quyền của tác giả, bởi quyền tác giả đã phát sinh ngay từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định.

 Tầm quan trọng của việc đăng ký quyền tác giả

Mặc dù không phải là điều kiện để quyền tác giả phát sinh, nhưng việc đăng ký quyền tác giả vẫn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả.

Thứ nhất, đăng ký quyền tác giả giúp xác lập chứng cứ pháp lý rõ ràng về tác giả và chủ sở hữu tác phẩm. Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là căn cứ quan trọng để chứng minh quyền khi xảy ra tranh chấp hoặc khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Thứ hai, việc đăng ký giúp hạn chế rủi ro tranh chấp. Khi tác phẩm đã được đăng ký và thông tin về tác giả, chủ sở hữu được ghi nhận tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, khả năng xảy ra việc người khác nhận là tác giả hoặc đăng ký trước đối với cùng một tác phẩm sẽ giảm đáng kể.

Thứ ba, giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả còn có giá trị trong hoạt động khai thác thương mại tác phẩm. Trong các giao dịch như chuyển nhượng quyền tác giả, cấp phép sử dụng tác phẩm, góp vốn bằng tài sản trí tuệ hoặc chứng minh quyền sở hữu đối với sản phẩm sáng tạo của doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả thường được sử dụng như một căn cứ pháp lý quan trọng.

Trên đây là bài viết “Đăng ký quyền tác giả muộn có ảnh hưởng đến quyền lợi của tác giả không?” mà VCD gửi đến bạn. Chúng tôi hi vọng bài viết này có ích với các bạn.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp

Việc chuyển nhượng quyền tác giả là một hình thức phổ biến giúp tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả thu được lợi ích kinh tế từ sản phẩm trí tuệ của mình. Tuy nhiên, khi thực hiện việc chuyển nhượng, bên chuyển nhượng không chỉ có quyền nhận thù lao mà còn phải tuân thủ nhiều nghĩa vụ pháp lý theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam. Việc tác giả có nghĩa vụ gì khi chuyển nhượng quyền tác giả? Cùng VCD tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Chuyển nhượng quyền tác giả là gì?

Theo quy định tại Điều 45 của Luật Sở hữu trí tuệ: “Chuyển nhượng quyền tác giả là việc chủ sở hữu quyền tác giả chuyển giao quyền sở hữu đối với một, một số hoặc toàn bộ quyền tài sản quy định tại Điều 20 của Luật này cho tổ chức, cá nhân khác theo hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật.”

Như vậy, có thể hiểu đơn giản rằng chuyển nhượng quyền tác giả là việc “bán” quyền khai thác kinh tế của tác phẩm cho một chủ thể khác. Sau khi việc chuyển nhượng được thực hiện hợp pháp, bên nhận chuyển nhượng sẽ trở thành chủ sở hữu quyền tài sản đối với tác phẩm trong phạm vi đã được thỏa thuận. Điều này đồng nghĩa với việc họ có quyền khai thác thương mại tác phẩm, chẳng hạn như sao chép, phân phối, xuất bản, truyền đạt tác phẩm đến công chúng hoặc cho phép người khác sử dụng tác phẩm.

Trên thực tế, hoạt động chuyển nhượng quyền tác giả diễn ra khá phổ biến trong nhiều lĩnh vực sáng tạo như:

• Xuất bản sách, truyện, tài liệu học tập

• Âm nhạc, phim ảnh và chương trình truyền hình

• Thiết kế đồ họa, mỹ thuật, nhiếp ảnh

• Kiến trúc, phần mềm máy tính và nội dung số

Thông qua việc chuyển nhượng, tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả có thể thu được lợi ích kinh tế từ tác phẩm của mình, đồng thời tạo điều kiện để tác phẩm được khai thác rộng rãi hơn trên thị trường.

Những quyền của tác giả không được chuyển nhượng

Cần lưu ý rằng không phải mọi quyền của tác giả đều có thể chuyển nhượng. Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, chỉ quyền tài sản đối với tác phẩm mới được phép chuyển nhượng, trong khi phần lớn quyền nhân thân của tác giả vẫn gắn liền với chính tác giả và không thể chuyển giao cho người khác, trừ quyền công bố tác phẩm.

Cụ thể, theo Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ, các quyền nhân thân của tác giả bao gồm:

• Quyền đặt tên cho tác phẩm

• Quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm

• Quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố

• Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm

Trong đó, quyền công bố tác phẩm có thể được chuyển giao và các quyền còn lại gắn liền với tác giả và không thể chuyển nhượng. Điều này có nghĩa rằng, ngay cả khi quyền tài sản đã được chuyển nhượng, tác giả vẫn được pháp luật bảo hộ về danh tính và giá trị tinh thần gắn với tác phẩm của mình.

Tác giả có nghĩa vụ gì khi chuyển nhượng quyền tác giả?

Khi thực hiện chuyển nhượng quyền tác giả, tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả phải thực hiện một số nghĩa vụ pháp lý nhất định. Các nghĩa vụ này thường được quy định trong hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả và căn cứ theo pháp luật.

Nghĩa vụ chuyển giao quyền theo đúng thỏa thuận

Nghĩa vụ quan trọng nhất của tác giả khi chuyển nhượng quyền tác giả là chuyển giao quyền sở hữu đối với quyền tài sản của tác phẩm theo đúng phạm vi đã thỏa thuận trong hợp đồng. Điều này bao gồm:

• Chuyển giao quyền khai thác thương mại tác phẩm

• Chuyển giao quyền sao chép, phân phối, truyền đạt tác phẩm

• Chuyển giao quyền cho phép người khác sử dụng tác phẩm

Nếu hợp đồng quy định chuyển nhượng toàn bộ quyền tài sản thì bên nhận chuyển nhượng có quyền toàn quyền khai thác tác phẩm trong phạm vi pháp luật cho phép. Ngược lại, nếu chỉ chuyển nhượng một phần quyền, tác giả vẫn có thể giữ lại các quyền chưa chuyển giao.

Nghĩa vụ cung cấp đầy đủ thông tin về tác phẩm

Khi chuyển nhượng quyền tác giả, tác giả cần cung cấp đầy đủ và trung thực thông tin liên quan đến tác phẩm, bao gồm:

• Thông tin về quá trình sáng tạo

• Thời điểm hoàn thành tác phẩm

• Tình trạng bảo hộ quyền tác giả

• Các hợp đồng khai thác trước đó (nếu có)

Việc cung cấp thông tin chính xác giúp bên nhận chuyển nhượng đánh giá đúng giá trị và phạm vi khai thác của tác phẩm. Nếu tác giả cố ý cung cấp thông tin sai lệch, có thể dẫn đến tranh chấp hoặc bị yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Nghĩa vụ đảm bảo quyền sở hữu hợp pháp đối với tác phẩm

Một nghĩa vụ quan trọng khác của tác giả là đảm bảo rằng mình có quyền hợp pháp đối với tác phẩm được chuyển nhượng. Điều này có nghĩa rằng, tác giả là người trực tiếp sáng tạo tác phẩm hoặc là chủ sở hữu hợp pháp của quyền tác giả.

Tác giả không được chuyển nhượng tác phẩm nếu:

• Tác phẩm thuộc sở hữu của tổ chức khác

• Tác phẩm là đồng tác giả nhưng chưa có sự đồng ý của các đồng tác giả

• Quyền tài sản đã được chuyển giao cho bên khác

Nếu việc chuyển nhượng không hợp pháp, hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu theo quy định của pháp luật.

Nghĩa vụ bàn giao bản gốc hoặc bản sao tác phẩm

Trong nhiều trường hợp, tác giả cần bàn giao bản gốc hoặc bản sao của tác phẩm cho bên nhận chuyển nhượng để phục vụ cho việc khai thác.

Ví dụ: Bản thảo sách, file thiết kế, bản vẽ kiến trúc, bản ghi âm/ ghi hình…

Việc bàn giao này phải được thực hiện đúng thời hạn và đúng định dạng theo thỏa thuận trong hợp đồng.

Nghĩa vụ không chuyển nhượng quyền đã chuyển giao cho bên khác

Sau khi đã chuyển nhượng quyền tác giả, tác giả không được tiếp tục chuyển nhượng quyền đó cho bên thứ ba, trừ khi được bên nhận chuyển nhượng cho phép.

Ví dụ: Tác giả đã bán quyền xuất bản sách cho một nhà xuất bản. Sau đó không được bán lại quyền xuất bản đó cho đơn vị khác.

Nếu vi phạm nghĩa vụ này, tác giả có thể bị yêu cầu: Hủy hợp đồng, bồi thường thiệt hại, chịu trách nhiệm pháp lý khác.

Nghĩa vụ tôn trọng quyền khai thác của bên nhận chuyển nhượng

Sau khi chuyển nhượng quyền tài sản, tác giả cần tôn trọng quyền khai thác hợp pháp của bên nhận chuyển nhượng. Điều này có nghĩa rằng tác giả không được:

• Cản trở việc sử dụng tác phẩm

• Hạn chế quyền khai thác hợp pháp

• Tự ý sử dụng quyền đã chuyển giao

Việc can thiệp trái phép có thể dẫn đến tranh chấp hợp đồng hoặc trách nhiệm bồi thường.

Trên đây là bài viết “Tác giả có nghĩa vụ gì khi chuyển nhượng quyền tác giả?”. Hy vọng những thông tin được chia sẻ đã giúp bạn hiểu rõ hơn về các nghĩa vụ pháp lý của tác giả khi thực hiện chuyển nhượng quyền tác giả, cũng như những lưu ý quan trọng để quá trình chuyển giao quyền diễn ra đúng quy định pháp luật.

Trân trọng,

Câu hỏi thường gặp