Tác giả: Biên Tập Viên

Trong sự nghiệp đổi mới sâu sắc và toàn diện ở nước ta hiện nay, cùng với sự phát triển chung của xã hội, các giao dịch về các tài sản trí tuệ vô hình ngày càng phát triển đa dạng, phong phú và có một vị trí đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế hiện đại. Một trong những giao dịch phổ biến về quyền sở hữu trí tuệ chính là li-xăng (hay còn gọi là chuyển quyền sử dụng) quyền tác giả, quyền liên quan. Vậy li xăng quyền tác giả, quyền liên quan được hiểu như thế nào và bản chất pháp lý của loại hợp đồng này là gì, tất cả sẽ đều được làm rõ dưới bài viết của chúng tôi.

1. Khái niệm về li-xăng quyền tác giả, quyền liên quan

Li-xăng là một từ có nguồn gốc từ tiếng Latin “Licentia” có nghĩa là sự cho phép, cấp phép hay giấy phép đặc quyền sử dụng một đối tượng nào đó. Phiên âm “li-xăng” được phiên âm từ tiếng  Pháp “License”.   

Li -xăng được hiểu là việc tổ chức, cá nhân nắm độc quyền sử dụng một đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan (Bên chuyển quyền sử dụng – thường được gọi là bên giao) cho phép tổ chức cá nhân tổ chức khác (Bên nhận quyền sử dụng –  thường được gọi là Bên nhận) sử dụng đối tượng liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan của mình. Việc cho phép sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan thường được thực hiện thông qua hợp đồng bằng văn bản, trong đó hai bên giao kết xác định rõ về nội dung, mục đích, phạm vi lãnh thổ và thời hạn chuyển giao quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan.

Trong Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam hiện nay, giao dịch trên được đề cập đến dưới thuật ngữ “hợp đồng chuyển quyền sử dụng”, cụ thể tại Điều 47 Khoản 1 quy định: “Chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan là việc chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan cho phép tổ chức, cá nhân khác sử dụng có thời hạn một, một số hoặc toàn bộ các quyền quy định tại khoản 3 Điều 19, Điều 20, khoản 3 Điều 29, Điều 30 và Điều 31 của Luật này.”  Tuy nhiên trên thực tế và trong một số văn bản pháp luật khác, thuật ngữ “hợp đồng li-xăng” vẫn còn được sử dụng nhiều.

Về đối tượng của hợp đồng, đối tượng của hợp đồng li-xăng quyền tác giả, quyền liên quan thông thường chính là li-xăng quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm. Bởi lẽ, quyền tác giả bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản, trong đó quyền nhân thân là quyền luôn gắn liền với chủ sở hữu quyền tác giả và không thể chuyển nhượng được trừ quyền đặt tên cho tác phẩm, quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm. Tuy nhiên, quyền đặt tên cho tác phẩm, quyền công bố tác phẩm trên thực tế chỉ có thể thực hiện trong một lần, vì vậy các quyền nhân thân đó không được xem xét để thực hiện chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan. Bên cạnh đó, trong trường hợp tác phẩm chưa được công bố, trước hoặc trong khi giao kết hợp đồng li-xăng, cần phải giao kết cả hợp đồng chuyển nhượng quyền công bố tác phẩm để đảm bảo tốt nhất cho việc khai thác, sử dụng của bên được chuyển quyền.  

Như vậy, có thể hiểu li xăng quyền tác giả, quyền liên quan là việc chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan chuyển quyền sử dụng, cho phép cá nhân, tổ chức khác sử dụng có thời hạn một, một số hoặc toàn bộ quyền tài sản theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ.

2. Những lưu ý khi li-xăng quyền tác giả, quyền liên quan

Thông thường khi tiến hành li xăng quyền tác giả, quyền liên quan, bên chuyển quyền sử dụng và bên nhận quyền sử dụng phải hết sức lưu ý những vấn đề sau nằm bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi tiến hành chuyển nhượng.

• Về giới hạn quyền được phép chuyển quyền sử dụng:
  • Tác giả không được chuyển nhượng những quyền nhân thân, bao gồm quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm, quyền được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng, quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm không cho người khác xuyên tạc; quyền không cho người khác sửa đổi, cắt xén tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả;
  • Người biểu diễn không được chuyển nhượng những quyền nhân thân, bao gồm được giới thiệu tên khi biểu diễn, khi phát hành bản ghi âm, ghi hình, phát sóng cuộc biểu diễn; quyền bảo vệ sự toàn vẹn của hình tượng biểu diễn không cho người khác xuyên tạc; quyền không cho người khác sửa đổi, cắt xén dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của người biểu diễn.

• Về đồng chủ sở hữu, trong trường hợp tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có đồng chủ sở hữu thì việc chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan phải có sự thoả thuận của tất cả các đồng chủ sở hữu; trong trường hợp có đồng chủ sở hữu nhưng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có các phần riêng biệt có thể tách ra sử dụng độc lập thì chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan có thể chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan đối với phần riêng biệt của mình cho tổ chức, cá nhân khác. Đây là vấn đề mà bên chuyển quyền sử dụng và bên nhận quyền sử dụng phải hết sức lưu ý trước khi tiến hành chuyển quyền sử dụng.

• Về việc chuyển quyền sử dụng cho tổ chức, cá nhân khác: tổ chức, cá nhân được chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan có thể chuyển quyền sử dụng cho tổ chức, cá nhân khác nếu được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan. 

Việc hiểu bản chất cũng như những lưu ý khi tiến hành giao dịch li-xăng quyền tác giả, quyền liên quan là điều vô cùng cần thiết. Hi vọng với bài viết “Li xăng quyền tác giả, quyền liên quan” sẽ giúp cung cấp thông tin những khía cạnh pháp lý một cách đầy đủ nhất của giao dịch này cho quý độc giả. 

Trân trọng,

Có thể hiểu chuyển giao quyền tác giả là việc tác giả, chủ sở hữu tác phẩm chuyển giao một phần hoặc toàn bộ các quyền tài sản và quyền nhân thân được phép chuyển nhượng thuộc quyền sở hữu của mình cho các cá nhân, tổ chức khác. Trong đó, hai hình thức chuyển giao quyền bao gồm chuyển nhượng và chuyển quyền sử dụng tác giả. Vậy về bản chất, hai hình thức chuyển giao này như thế nào và khác nhau ra sao theo quy định của pháp luật Việt Nam? Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tập trung làm rõ các vấn đề quy định chung của pháp luật Việt Nam về chuyển giao quyền tác giả để từ đó giúp hiểu được bản chất cốt lõi của từng hình thức.

1. Chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan

Theo quy định tại Điều 45 Luật Sở hữu trí tuệ, chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan là việc chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan chuyển giao quyền sở hữu đối với các quyền tài sản và một số quyền nhân thân thuộc quyền tác giả và quyền liên quan. Khi chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan, bên chuyển nhượng sẽ chấm dứt quyền sở hữu của mình đối với một, một số hoặc toàn bộ các quyền tài sản thuộc quyền tác giả, quyền liên quan, cần phân biệt điều này với việc chủ sở hữu chỉ chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan mà vẫn nắm giữ quyền sở hữu đối với các quyền đó.

Nội dung những quyền được phép chuyển nhượng này được quy định cụ thể tại Điều 19, Điều 20, Khoản 3 Điều 29, Điều 30 và Điều 31 Luật Sở hữu trí tuệ. Trong đó, các quyền có thể chuyển nhượng được bao gồm quyền đặt tên cho tác phẩm; quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm; các quyền tài sản đối với tác phẩm của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và người biểu diễn; các quyền tài sản của nhà sản xuất bản ghi âm ghi hình, quyền của tổ chức phát sóng (sao chép, phân phối, cho thuê bản ghi âm, ghi hình, định hình chương trình phát sóng, phát sóng…).

Theo quy định nêu trên, chủ sở hữu, tác giả của tác phẩm không được chuyển nhượng những quyền sau, bao gồm:

• Tác giả không được chuyển nhượng các quyền nhân thân gồm: 
  • Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng; 
  • Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.

• Người biểu diễn không được chuyển nhượng các quyền nhân thân gồm: 
  • Được giới thiệu tên khi biểu diễn, khi phát hành bản ghi âm, ghi hình, phát sóng cuộc biểu diễn;
  • Bảo vệ sự toàn vẹn hình tượng biểu diễn, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của người biểu diễn.

Lưu ý, trong trường hợp tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có đồng chủ sở hữu thì việc chuyển nhượng phải có sự thoả thuận của tất cả các đồng chủ sở hữu; trong trường hợp có đồng chủ sở hữu những tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có các phần riêng biệt có thể tách ra sử dụng độc lập thì chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan có quyền chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan đối với phần riêng biệt của mình cho tổ chức, cá nhân khác.

2. Chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan

Theo quy định tại Điều 47 Luật Sở hữu trí tuệ, chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan là là việc chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan cho phép tổ chức, cá nhân khác sử dụng có thời hạn một, một số hoặc toàn bộ các quyền tài sản thuộc quyền tác giả và quyền liên quan. Khác với chuyển nhượng quyền tác giả, quyền liên quan, việc chuyển quyền sử dụng cho phép người khác ngoài chủ sở hữu được sử dụng, khai thác tác phẩm theo thỏa thuận giữa hai bên về phạm vi, thời hạn, mục đích sử dụng,…mà bên chuyển quyền vẫn giữ nguyên vai trò chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan.

Về đối tượng của giao dịch, các quyền nhân thân, quyền tài sản được phép thực hiện chuyển quyền sử dụng được quy định tại Điều 19, Điều 20, Khoản 3 Điều 29, Điều 30 và Điều 31 Luật Sở hữu trí tuệ như sau:

• Đặt tên cho tác phẩm;

• Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;

• Các quyền tài sản theo quy định như: làm tác phẩm phái sinh, biểu diễn tác phẩm trước công chúng, sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp một phần hoặc toàn bộ tác phẩm,…;

• Quyền tài sản của người biểu diễn gồm định hình cuộc biểu diễn trực tiếp của mình trên bản ghi âm, ghi hình; sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp cuộc biểu diễn của mình đã được định hình; phát sóng hoặc truyền theo cách khác đến công chúng cuộc biểu diễn của mình chưa được định hình mà công chúng có thể tiếp cận được; Phân phối đến công chúng bản gốc và bản sao cuộc biểu diễn của mình thông qua hình thức bán, cho thuê hoặc phân phối bằng bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào mà công chúng có thể tiếp cận được; cho thuê thương mại tới công chúng bản gốc, bản sao cuộc biểu diễn của mình đã được định hình trong bản ghi âm, ghi hình; phát sóng, truyền đạt đến công chúng bản định hình cuộc biểu diễn của mình;

• Quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình gồm sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp bản ghi âm, ghi hình của mình; nhập khẩu, phân phối đến công chúng bản gốc và bản sao bản ghi âm, ghi hình của mình thông qua hình thức bán, cho thuê hoặc phân phối bằng bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào mà công chúng có thể tiếp cận được;

• Quyền của tổ chức phát sóng gồm phát sóng, tái phát sóng chương trình phát sóng của mình; phân phối đến công chúng chương trình phát sóng của mình, định hình chương trình phát sóng của mình; sao chép bản định hình chương trình phát sóng của mình;

• Tác giả không được chuyển quyền sử dụng các quyền nhân thân, trừ quyền công bố tác phẩm; người biểu diễn không được chuyển quyền sử dụng các quyền nhân thân theo quy định pháp luật.

Trong trường hợp tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có đồng chủ sở hữu thì việc chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan phải có sự thoả thuận của tất cả các đồng chủ sở hữu; trong trường hợp có đồng chủ sở hữu nhưng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có các phần riêng biệt có thể tách ra sử dụng độc lập thì chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan có thể chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan đối với phần riêng biệt của mình cho tổ chức, cá nhân khác.

Tổ chức, cá nhân được chuyển quyền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan có thể chuyển quyền sử dụng cho tổ chức, cá nhân khác nếu được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan. Do xuất phát từ việc đây là một loại hợp đồng dân sự, trong đó thỏa thuận của các bên được đặt lên hàng đầu. 

Trên đây là bài viết “Quy định chung về chuyển giao quyền tác giả, quyền liên quan theo pháp luật Việt Nam”. Chúng tôi hy vọng bài viết này có ích với các bạn.

Trân trọng,

Tài sản trí tuệ là một trong những nguồn lực quan trọng của doanh nghiệp. Do đó, khi thực hiện các giao dịch chuyển nhượng tài sản trí tuệ, doanh nghiệp phải hết sức cẩn trọng để hạn chế các rủi ro pháp lý, tránh các thiệt hại, tranh chấp không đáng có và đảm bảo được các quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Quyền tác giả là một trong những tài sản trí tuệ đặc biệt của doanh nghiệp, gắn liền với quyền nhân thân, quyền tài của tác giả, chủ sở hữu. Vậy khi ký kết, thực hiện việc chuyển nhượng quyền tác giả, doanh nghiệp cần phải lưu ý những gì để đảm bảo được tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp ? Hãy cùng Bản Quyền Việt Nam tìm hiểu bài viết “Lưu ý cho doanh nghiệp khi chuyển nhượng quyền tác giả” dưới đây.

1. Chuyển nhượng quyền tác giả là gì ?

Chuyển nhượng quyền tác giả với tác phẩm là việc chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan chuyển giao quyền sở hữu đối với các quyền quy định tại khoản 3 Điều 19, Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, cụ thể là các quyền sau đây: quyền công bố tác phẩm; quyền sao chép tác phẩm; quyền làm tác phẩm phái sinh; quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng; quyền phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm; quyền truyền đạt tác phẩm tới công chúng; quyền cho thuê bản gốc hoặc bản sao đối với tác phẩm điện ảnh và chương trình máy tính,..

Do đó, khi doanh nghiệp muốn chuyển nhượng quyền tác giả bất kỳ tác phẩm nào thì doanh nghiệp phải đảm bảo là chủ sở hữu quyền tác giả hợp pháp của tác phẩm.

2. Lưu ý cho Doanh nghiệp khi chuyển nhượng quyền tác giả

Thứ nhất, trường hợp tác phẩm chuyển nhượng có đồng chủ sở hữu thì việc chuyển nhượng phải có sự thỏa thuận, đồng ý của tất cả các đồng chủ sở hữu, trừ khi một hoặc một số đồng chủ sở hữu chuyển nhượng phần riêng biệt, có thể tách ra sử dụng độc lập. Như vậy, trong trường hợp Doanh nghiệp muốn chuyển nhượng quyền tác giả với tác phẩm thì cần xin ý kiến, đồng ý của các đồng chủ sở hữu (nếu có), tránh trường hợp tự mình chuyển nhượng thì lúc này hợp đồng chuyển nhượng có thể sẽ bị vô hiệu, như vậy mục đích của việc chuyển nhượng sẽ không đạt được.

Thứ hai, doanh nghiệp chuyển nhượng quyền tác giả cần xem xét kỹ về năng lực chủ thể của bên nhận chuyển nhượng. Đối với cá nhân cần kiểm tra năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự của cá nhân. Đối với pháp nhân, doanh nghiệp cần kiểm tra năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân có đáp ứng đầy đủ điều kiện về năng lực chủ thể hay không? Trường hợp cá nhân, pháp nhân nhận chuyển nhượng không đáp ứng năng lực chủ thể , không đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ sẽ ảnh hưởng tới quyền và lợi ích của doanh nghiệp chuyển nhượng quyền tác giả.

Thứ ba, Hiện nay, pháp luật quy định hình thức của Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả phải bằng văn bản nên trường hợp Doanh nghiệp chuyển nhượng quyền tác giả thì cần phải lập thành văn bản, đây được coi là một trong những điều kiện để hợp đồng chuyển nhượng phát sinh hiệu lực.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 48 Luật sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi bổ sung năm 2009, 2019 thì Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả với tác phẩm cần phải có các nội dung sau:

• Tên và địa chỉ đầy đủ của bên chuyển nhượng và bên được chuyển nhượng;
• Căn cứ chuyển nhượng;
• Giá, phương thức thanh toán;
• Quyền và nghĩa vụ của các bên;
• Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng.

Ngoài các nội dung trên, Doanh nghiệp có thể xác định và thỏa thuận về các điều khoản liên quan tới cách thức giải quyết khi phát sinh tranh chấp, hướng xử lý trong trường hợp bất khả kháng. Việc quy định các điều khoản trong hợp đồng chuyển nhượng càng chi tiết thì quyền lợi của Doanh nghiệp càng được đảm bảo.

Thứ tư, doanh nghiệp cần có sự phân biệt giữa chuyển nhượng quyền và chuyển giao quyền sử dụng quyền tác giả.

Chuyển nhượng quyền tác giả thì sẽ làm chấm dứt hoàn toàn quyền sở hữu (bao gồm quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt) quyền tác giả của tác giả và sau đó chủ sở hữu quyền tác giả sẽ không còn các quyền tác giả mà trước đó mà pháp luật quy định.

Còn đối với việc chuyển giao quyền sử dụng lại có nội dung khác biệt, cụ thể việc chuyển giao quyền sử dụng quyền tác giả được coi như một dạng hợp đồng cho thuê giữa chủ sở hữu quyền tác giả với chủ thể nhận chuyển giao, theo đó, chủ sở hữu quyền tác giả sẽ chỉ cho chủ thể nhận chuyển giao được sử dụng quyền tác giả trong một khoảng thời gian nhất định và sau đó, nếu như khoảng thời gian đó kết thúc, quyền tác giả của chủ thể nhận chuyển quyền cũng sẽ chấm dứt và quyền tác giả sẽ tự động trở về với chủ thể sở hữu quyền tác giả ban đầu.

Trên đây là bài viết “Lưu ý doanh nghiệp khi chuyển nhượng quyền tác giả”.Chúng tôi hy vọng bài viết này cung cấp cho bạn và doanh nghiệp những thông tin hữu ích.

Trân trọng,